+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Bilgi Arşivi Forumunda divan şiiri nazım biçimleri örnekleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    divan şiiri nazım biçimleri örnekleri








    Ödevimi yapmam için bana divan şiiri nazım biçimleri örnekleri hakkında geniş bilgi verir misiniz. bunun dışında bana divan şiirinin tam olarak ne zaman edebiyatımız da oluştuğunu ve ne gibi öneme sahip olduğu hakkında da bilgi verebilir misiniz.







  2. Dr Zeynep
    Bayan Üye





    divan şiiri nazım biçimleri örnekleri

    a) Gazel:
    Aşk, şarap,tabiat güzellikleri, sevgilinin aşığa çektirdiği cefa, ayrılık acısı, özlem, zamandan yakınma gibi konular anlatılır. Gazel 5-15 beyitten meydana gelmiştir.
    divan şiiri nazım biçimleri örnekleri.jpg
    Gazelin ilk beytine matla (gazelin doğduğu beyit), son beytine makta (gazelin kesildiği beyit) denir.
    Matla beyitinin altındaki beyite hüsn-i matla (matla beytine güzellik katan beyit) denir.
    Makta beyitinin üstündeki beyite hüsn-i makta (makta beytine güzellik katan beyit) denir.
    Gazelin en güzel beytine beytü'l-gazel adı verilir.
    Konu bütünlüğü olan gazele yek-ahenk adı verilir.
    Beyitleri arasında konu birliği bulunan ve her beyti aynı güçte olan gazele yek-avaz adı verilir.
    Gazelin kafiye düzeni aa, ba, ca, da, ea, fa şeklindedir. Aruzun uzun kalıplarıyla yazılır, bu yönü itibariyle mesneviden ayrılır. Gazeli oluşturan mısraların ortasında iç kafiye varsa buna musammat gazel denir.
    Gazel, divan şiirine en çok kullanılan nazım şekillerindendir. Bu alanda Fuzulî, Baki, Nedim gibi şairler mükemmel örnekler vermişlerdir.

    Örnek:

    Beni cândan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı

    Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı

    Kamu bîmârına cânân devâ-yi derd ider ihsân

    Niçin kılmaz mana dermân meni bîmâr[ı] sanmaz mı

    Gamım pinhân dutardum ben dediler yâre kıl rûşen

    Desem ol bî-vefâ bilmen inanur mı inanmaz mı

    (…)
    FUZÛLÎ


    b) Kaside:
    Herhangi bir konuyu veya kişiyi övmek maksadıyla yazılmış, aa, ba, ca, da, ea, fa… kafiye düzeniyle süren 33-99 beyitli manzumelerdir

    İlk beyte matla, son beyte makta, şairin mahlasının geçtiği beyte tac beyit, en güzel beyte beytü'l-kasid denir.
    Kasidenin bölümleri:
    Nesib veya teşbib: Kasidenin giriş kısmına denir. Bir doğa ya da bir yer tasviri yapılır.
    Girizgah: Asıl maksada geçilen beyittir.
    Medhiyye:Tanrıyı, peygamberi ya da ileri gelen kişileri övme bölümüne denir. Bu bölümde beyit sayısı çoktur.
    Fahriye:Ozanın kendisini övdüğü bölümdür.
    Tegazzül: Aynı ölçüde araya sıkıştırılan gazeldir.
    Dua:Övülen kişi için Tanrı’dan iyi dileklerde bulunan bölümdür.
    Divan ozanları övdükleri kişilerden ‘caize’ adı verilen bahşişler alırlardı. Bu nedenle kaside sunmaya elverişli birtakım fırsatları kollarlardı. Kasidelerini sundukları zamana göre bahariye (bahar kasidesi), şitaiye (kış kasidesi), ramazanniye (ramazan kasidesi), idiyye (bayram kasidesi), cülussiyye (padişahın tahta çıkması dolayısıyla yazılan kaside), suriyye (düğün kasidesi),
    Kasideler konularına göre çeşitlere ayrılır.
    Tevhid:Tanrı’nın birliğini anlatan kaside.
    Münacat:Tanrı’ya yalvarmak için yazılan kaside.
    Naat: Peygamberi, din büyüklerini, tarikat büyüklerini övmek için yazılan kaside.
    Medhiye: Devrin ileri gelen kişilerini övmek için yazılan kaside.
    Baki, Fuzulî, Nef'î bu sahada güzel örnekler vermiştir.

    Örnek 1: (aa/ba/ca/da)

    Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlare su

    Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su

    Âb-gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem

    Yâ muhît olmuş gözümden günbed-i devvâre su

    Zevk-i tîginden aceb yoh olsa gönlüm çâk çâk

    Kim mürûr ilen bıragur rahneler dîvâre su

    Vehm ilen söyler dil-i mecrûh peykânın sözün

    İhtiyât ilen içer her kimde olsa yare su

    (…)

    FUZULİ

    Örnek 2:

    Bu şehr-i Sitanbûl ki bî-misl ü behâdır

    Bir sengine yekpâre Acem mülkü fedâdır

    Bir gevher-i-yekpâre iki bahr arasında

    Hurşîd-i cihân-tâb ile tartılsa sezâdır

    Altında mı üstünde midir cennet-i a'lâ

    Elhak bu ne hâlet bu ne hoş âb u hevâdır

    İnsâf[ı] değildir anı dünyâya değişmek

    Gülzâr[ı]ların cennete teşbîh[i] hatâdır

    İstanbul'un evsâfını mümkün mü beyân hiç

    Maksûd[ı] hemân sadr-ı kerem-kâra senâdır

    Ez-cümle Nedîmâ kulun ey Âsaf-ı devrân

    Müstağrak-ı lütf u kerem ü cûd u atâdır

    Mef'ûlü / Mefâîlü / Mefâîlü / Feûlün

    NEDİM


    c) Mesnevi: Divan edebiyatına Fars’ların kattığı bir nazım biçimidir.

    Mesnevide her beytinin dizeleri kendi aralarında uyaklıdır.

    Beyit sayısı herhangi bir ölçüyle sınırlı değildir, konunun uzunluğuna bağlıdır.
    Aruz ölçüsünün kısa kalıplarıyla yazılır.
    Her beyit başlı başına bir bütündür. Cümleler, beyit sonlarında biter, alttaki beyite geçmez. Ancak mesnevilerde belli konular işlendiği için beyitler arasında anlam bağıntısı vardır.
    Bir şairin beş mesneviden oluşan eserler bütününe ‘hamse’ denir.

    ÖRNEK 1: (aa/bb/cc/dd..)

    Bir eşek var idi zaîf ü nizâr

    Yük elinden katı şikeste vü zâr

    Gâh odunda vü gâh suda idi

    Dün ü gün kahr ile kısuda idi

    Ol kadar çeker idi yükler ağır

    Ki teninde tü komamışdı yağır


    Nice tü, kalmamışdı et ü deri

    Yükler altında kana batdı deri

    (…)

    Şeyhi

    ç)Kıt’a: En az 2, en çok 12 beyit olur. Aruz ölçeğinin her kalıbıyla yazılabilir. Genellikle şairin mahlası anılmaz. Kıta biçimi ile felsefi ve toplumsal düşünceler, yergiler, eleştiriler yazılır. Belli bir düşünceyi anlatmak amacıyla yazıldığı için beyitler arasında anlam bağıntısı vardır.


    ÖRNEK:


    Ey felek maksadın ülfet mi adavet mi nedir
    Yoksa ol mâh ile uşşâka felâket mi nedir
    Ermeden vuslata hicrana eriştik amma
    Anlasam bari bidayet mi nihayet mi nedir

    Şeyh Galip


    d)Müstezat:Uzun ve kısa dizelerin ardı ardına gelmesiyle kurulan özel bir gazel biçimidir. Uzun dizelerde uyak örgüsü gazel gibidir. Kısa dizeler ya kendi aralarında ya da uzun dizelerle uyaklı olurlar. Çoğunlukla aruzun "mef’ulü/ mefailü/ mefailü/ feulün kalıbı kullanılarak yazılırlar.

    ÖRNEK:

    “Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz
    Baş üzre yerin var.
    Gül goncasısın guşe-i destar senindir.
    Gel ey gül-i rana.”




  3. Nesrin
    Devamlı Üye
    Divan Şiiri bilindiği gibi genel olarak aslında her zaman kişisel konular işleyen bir edebiyattır. bunun dışın da bu Divan Şiirinde bilindiği gibi ölçü olarak aruz ölçüsü kullanılmaktadır ve son olarak nazım biri olarak da beyit kullanılmaktadır.




+ Yorum Gönder


şiirin beyit örnek