+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Bilgi Arşivi Forumunda psikolojide niteliksel yöntemler Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    psikolojide niteliksel yöntemler








    psikolojide niteliksel yöntemler nelerdir ve hakkında geniş yazı







  2. Şemsihan
    Devamlı Üye





    psikolojide niteliksel yöntemler



    Son yıllarda nitel araştırma tekniklerini kullananların sayısında bir artış gözlenmektedir.Bununla birlikte nitel araştırmayı tercih edenler arasında nitel araştırmanın öğeleri ve genel çerçevesi hakkında uzlaşılan bir tanımlama yoktur.

    psikolojide niteliksel yöntemler.jpg

    Sayısal analize dayalı nicel araştırma yöntemlerine alternatif olarak son yıllarda hızla gelişen ve sosyal bilimler alanında gittikçe artan oranda kabul görmeye başlayan nitel araştırma yöntemlerinin, ülkemizdeki araştırmacılara tanıtılması ve bu yöntemlerin çeşitli alanlardaki araştırmalara yapabileceği potansiyel katkısının tartışılması bir zorunluluk haline gelmiştir.



    Nitel araştırmayı şu şekilde tanımlamak mümkündür;"nitel araştırma(belli bir nokta üzerinde)odaklanmada çok metodlu araştırma problemine yorumlamacı yaklaşımı benimseyen bir yöntemdir. Bunun anlamı nitel araştırmacıların araştırma konusu olan fenomenleri kendi ortamlarında ele almalarıdır.



    Başlıca iki araştırma metodolojisi vardır:

     Niceliksel araştırma (quantitative research)

     Niteliksel araştırma (qualitative research)



    Biyoloji, kimya, fizik, mühendislik gibi doğa bilimleri alanlarında araştırmalar gözlem ve ölçmeye dayanır. Gözlem ve ölçmelerin tekrarlanabildiği ve objektif yapıldığı araştırmalara niceliksel, sayısal ("quantitative") araştırma denir.



    Psikoloji, sosyoloji, antropoloji, eğitim gibi sosyal bilim alanlarında insan ve toplum davranışları incelenmektedir. Bu davranışları sayılarla açıklamak zordur. Ölçümler bize kaç kişinin nasıl davrandığını gösterir, ama "niçin?" sorusuna cevap veremez.



    İnsan ve grup davranışlarının "niçin"ini anlamaya yönelik araştırmalara niteliksel ("qualitative") araştırma denir.



    Nitel araştırmalar dünyanın sosyal yönü ile ilgilenir ve şu sorulara yanıt arar:

     İnsanlar niçin böyle davranır?

     Kanaatler ve vaziyet alışlar nasıl oluşur?

     İnsanlar çevrelerinde olup bitenden nasıl etkilenir?

     Kültürler niçin ve nasıl gelişir?

     Sosyal gruplar arasındaki farklar nelerdir?



    Nitel Araştırmanın Özellikleri

    Nitel araştırma niçin, nasıl,ne şekilde sorularına yanıt arar.

    Nitel araştırma kişilerin kanaatleri, tecrübeleri, algıları ve duyguları gibi subjektif verilerle (data) meşgul olur.

    Nitel araştırma bir sosyal olayı doğal ortamı ve doğal oluşumu içinde tasvir eder.

    Nitel araştırma bir durumu ilişki bağlantıları içinde anlamaya çalışır.Bir olayı etkileyen değişkenleri kendisi ortaya çıkarır.



    Araştırma literatürüne göre nitel araştırmanın belli başlı bölümleri şunlardır.

    Verieğişik kaynaklardan elde edilebilir. Nitel araştırmalarda veriler gözlem, mülakat ve anket yoluyla toplanır. Zaman alıcı olması dolayısıyla küçük örneklemler üzerinde çalışılır.



    Analitik ya da yorumlayıcı prosedürler:Bunlar bulgulara ya da teorilere ulaşmak için kullanılırlar.Bu prosedürler verilerin kavramlaştırılmasını da içerir.



    Yazılı ya da sözlü raporlar:Bu raporlar bilimsel dergilerde ya da konferanslarda sunulabilir.



    Nitel Araştırmada Kullanılan Başlıca Yöntemler

    1-Tracer(İz Sürme) Çalışmaları

    2-Paydaş Analizi(Stakeholder)

    3-Örnek Olay(Vaka)Yöntemi

    4-Sözlü Tarih

    5-Odak(Focus)Grupları Yöntemi



    1-Tracer(İz Sürme)Yöntemi

    Tracer çalışmaları nitel araştırma yöntemlerinden biri olup hem veri toplama hem de örneklemenin güvenirliğini sağlamaya yönelik bir yöntemdir.Tracer çalışmaları şu şekilde tanımlanabilir;"bazı etiketlerin(örneğin dökümanlar)yardımıyla belirli bir zaman diliminde ve ilgili gruplar üzerinde örgütsel süreçlerin tanımlanması metodudur.



    Araştırma sürecinin,mercek altına alınan kurumun üyeleri ile gözden geçirilmesi ve ileri aşamalarda yararlanılacak anahtar bilgi kaynaklarının ortaya çıkarılması,bu yaklaşımı nitel veri toplama sürecinin yardımcısı bir araç konumuna sokmaktadır.Bilgi ulaşmaya yardımcı olacak kaynakların belirlenmesinden sonra mülakatlar ve anketler gibi herhangi bir veri toplama yöntemi kullanılabilir.



    Tracer yaklaşımı ayrıca tesadüfü olmayan örneklemenin bir başka çeşidi olan kar topu örneklemeye de benzemektedir.Kartopu örnekleme de;araştırmacı bir bilgi verici ile başlar ve araştırma süreci devam ettikçe katılımcıların sayısı aynen bir kartopu gibi yuvarlanarak artar.Tracer çalışmaları ve kartopu örnekleme arasındaki en önemli fark tracer çalışmalarında katılımcılar tarafından önerilen yeni bilgi kaynakları diğer kaynaklar yardımıyla analizde kontrol edilir.Yani yeni kaynaklar her zaman kabul edilmeyebilir.



    Tracer araştırmaları altı basamaktan oluşur;

    Etiketlerin tanımlanması:İzlenecek süreçle ilgili etiketlerin listelenmesidir.

    Örnekleme ölçütü:Araştırmaya konu olan sürecin spesifik durumlarının örneklenmesi için ölçüt oluşturulması.

    Spesifik etiketlerin kontrolü:Etiketlerin belli bir kalıba sokulmasıdır.

    İlgili bilgi vericilerin ilk defa tanımlanması:Araştırmacı araştırma konusu ile ilgili olarak görüşülecek katılımcılar belirlenmek üzere etiketleri inceler ve bu tracer araştırmalarının ilk bilgi vericilere ulaştığı aşamadır.

    Veri toplama ve sonraki bilgi kaynaklarının tanımlanması:Araştırmacının kimlerle görüşeceğine karar vermesi gerekir.Olası bilgi kaynağı adayları aranmalıdır.

    Çalışmanın bitirilmesiaha fazla bilgi elde edilemediği zaman doyma noktasına gelinmiştir ve araştırma bitirilmelidir.



    Örneğin büyük işletmelerde üst düzey yöneticilerin teknolojiye bakış açısı ile ilgili tutumlarını ortaya çıkarmak istediğimizde özel şirket ya da şirketlerde bu konuyla ilgili bilgi verebilecek yöneticilerle mülakat yaparak nitel bir araştırma yapmak istiyoruz.Ancak bu konuda hangi yöneticinin ne ölçüde bilgi sahibi olduğunu bilmediğimiz için tracer yöntemi ile iz sürmemiz gerekmektedir ki yeni bilgi kaynaklarına ulaşılabilelim..Bu şekilde tekrar tekrar görüşme yaptığımız yöneticilerle biz bir mülakat listesi elde etmiş oluruz.Sonunda belli bir noktada görüşme yaptığımız kişilerden aynı bilgileri almaya başlayacağız ki buda bizim doyum noktasına geldiğimizi yani çalışmayı sonlandırmamız gerektiğini belirtir.



    2-Paydaş Analizi

    Paydaş analizi örgütsel psikolojiye göre herhangi bir fenomenin çevresinde çok sayıda olan,fenomenin kendisini etkileyen ve/veya kendisinden etkilenen ve bir şekilde ilgisi olan ilgili partilerin grupların varlığı görüşüne dayanan bir araştırma yaklaşımıdır.



    Önerilen projeden olumlu veya olumsuz yönde etkilenebilecek tüm paydaş gruplarının tespit edilmesini, bu grupların ilgi alanlarının, sorunlarının, potansiyellerinin ve diğer özeliklerinin belirlenmesini ve analizini içermektedir. Bu analizin sonuçları daha sonra proje

    tasarımına yansıtılır.



    Paydaşlar: Bir proje/programla bir ilgisi olan bireyler, insan grupları, kurum/kuruluşlar veya firmalar paydaş" olarak tanımlanmaktadır Proje veya programların faaliyet veya çıktılarından (sonuçlarından) doğrudan veya dolaylı olarak olumlu veya olumsuz yönde etkilenebilir veya proje sürecini etkileyebilirler. Genellikle farklı alt grupların dikkate alınması gerekmektedir.



    Paydaşlardan güçlü ve etkili olanlar fenomen üzerinde ve diğer ilgili partiler üzerinde etkili olanları daha kolayca tanırlar.Aynı zamanda araştırmacılar bir ya da daha fazla paydaşla işe başlarlar ve kendileri de daha sonra paydaş haline gelirler.



    Nitel araştırmalarda kullanılan bütün metodlar aynı zamanda paydaş analizinde de kullanılabilmektedir.Genel olarak paydaş analizindeki araştırma basamakları şunlardır.





+ Yorum Gönder