+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Bilgi Arşivi Forumunda Bitruci Hayatı Hakkında Bilgi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Bitruci Hayatı Hakkında Bilgi








    Bitruci Hayatı Hakkında Bilgi







  2. Asel
    Bayan Üye





    Bitruci Hayatı Hakkında Bilgi

    Bitruci Hayatı Kimdir Hakkında Bilgi

    Bitruci kimdir


    XII. yüzyılda yasayan Endülüslü astronomi alimi.

    Tam adı Ebu İshak Nurüdin el-Bitruci el-işbili’dir. Doğum tarihi kesin olarak bilinme mektedir.

    Kurtuba’nın kuzeyinde bulunan Bitruc (Pedroche) şehrinde doğduğu için Bitruci, uzunca bir süre İşbiliye’de (Sevilla) oturduğu için de İşbili nisbesiyle anılmaktadır; Batı li teratüründe Alpetragius adıyla tanınır. Ünlü filozof İbn Tufeyl’in talebesi ve İbn Rüşd’ün çağdaşı olduğunun dışında, hayatı ve tahsil çevresi hakkında bilgi mevcut değildir. Her ne kadar Tuleytulalı (Tole-do) Yahuda ben Solomon Ko-hen, onun 1217 yılında öldüğü nü söylüyorsa da, bu tarih Kita-bü’1-Hey’e adlı eserinin Lâtin ce’ye tercüme edildiği yıl olup, ancak kesin bir tarih vermeden XIII. yüzyılın hemen başların da öldüğünü söylemek mümkündür.

    Bitruci, İslâm ve Lâtin dün yasının astronomi sahasında büyük bir alimi olarak tanınmıştır. Avrupalı bilim adamları üzerindeki tesiri çok olduğun*dan, Batı dünyası onun ismini; Lâtince olarak, Alpetrazius şeklinde değiştirdi ve bu isimle tanıdı.

    Bitruci, hocası İbn Tufeyl’in tavsiyesi doğrultusunda çalışarak, kendisini şöhrete kavuşturan Kitabü’l-Hey’e'yi kaleme aldı. Bu maksatla önce Ca’bir b.Eflah’ın, İslahu’l-Mecisti eserini okuyup, onun daha önce Batlamyus sistemine yönelttiği eleştirileri öğrendi.

    Bitruci’nin eseri incelendiğinde, onun geniş bir tarih ve astronomi bilgi sine sahip olduğu görülür. Astrnonomiyi; zamanının önde gelen Müslüman astronomi bilginlerinden Bettani, Zerkali ve Cabir bin Eflak’ın kitapların dan öğrendi.

    Bitruci, Kur’an-ı Kerim’deki astronomi ile ilgili ayetlere hususi bir ilgi gösterdi. İbn-i Bacce ile başlayıp, Zerkali, Cabir bin Eflah, İbn Tufeyl ve İbn Rüşd ile devam eden Batlamyus astronomisinin tenkidi, Bitruci ile ol gunluk noktasına ulaştı. Bu büyük astronomi alimi, yalnız Batlamyus’u ten-kidle kalmamış, bugünkü modern astronominin temeli kabul edilen Koper-nik’in ve daha pek çok Batılı bilim adamının faydalandığı birçok yeni esas lar koyup, nazariyeler geliştirmiştir.

    Kitabü’l- Hey’de de görüşlerini temellendirirken, kendi dönemine kadar sayıları sekiz kabul edilen gök kürelerine bir dokuzuncusunu ilave etti ve kâinattaki her çeşit hareketin (değişmenin) kaynağının bu küre olduğunu savundu. Ona göre göğün iç içe duran bütün küreleri, en üstteki dokuzuncu kürenin etkisiyle hareket eder ve hepsi de doğrudan batıya doğru döner. Ayrıca bu kürelerin hızlı ve yavaş hareketleri dokuzuncu küreye olan ya kınlıklarıyla doğru orantılıdır.

    Bitruci’nin savunduğu diğer bir husus da, Batlamyus’un sisteminde Ay, Merkür, Venüs, Güneş, Mars şeklinde sıralanan gezegenlerin, Ay, Merkür, Güneş, Venüs, Mars düzeninde sıralanmaları, yani Güneş’in Venüs’ten aşa ğıda bulunması gerektiği id1: çünkü hiçbir zaman Venüs’ün, Güneş’in önün den geçtiği görülmemişti, ayrıca o, Merkür ile Venüs’ün Ay gibi ışıklarını Güneş’ten almadıklarına, bilâkis birer ışık kaynağı olduklarına inanıyordu.

    Bitruci, astronomi tarihinde bir devir açan eseriyle, modern astronomi nin temeli olan Helyo Sentrik Gezegen Sistemini ilk defa kuran kişi oldu. Geçerli trigonometrik ispatlamalarda bir üstad idi. Bunları açıklamak için onun sistemi şöyle özetlenmektedir:

    l- Bütün gezegenlerin iki kutuplu olduğunu açıkladı. Batlamyus ise, tek kutuplu kabul ediyordu.

    2. Gök cisimlerinin hareketlerinin, doğrudan batıya doğru olduğunu kabul etti. Batlamyus ise, gezegenlerin hareketlerinin batıdan doğuya doğru olduğunu söylemişti.

    3- Bütün gök cisimleri, gerçek ve aklın ereceği biçimde mevcuttur dedi. Batlamyus ise, gök cisimlerini gerçek olmayan varlıklar olarak farz ediyordu.

    4- Gök cisimlerinin hareketinin kutuplar etrafında cereyan ettiğini söyledi. Batlamyus ise, hareketin merkez etrafında olduğunu söylüyordu.

    5- Az yoğun gök cisimlerinin, çok yoğun gök cisimlerine göre daha hızla döndüğünü açıkladı.

    6- Yıldızların bulunduğu gök tabakalarının değişken olduğunu söyledi. Batlamyus ise, sabit olduğunu kabul etmişti.

    7- Gezegenler günlük dönüşe sahiptir. Batlamyus, gezegenlerin günlük dönüşlerini kabul etmemişti.

    8- Yıldızların, eşit zamanlarda eşit olmayan kavisler yaptığını, yıldızlar küresinin üç hareketinin bulunduğunu bildirerek, bunların birincisini boy*lam, ikincisini enlem, üçüncüsünü günlük olarak vasıflandırdı. Batlamyus, sadece boylam hareketi olduğunu kabul etmişti.

    9- Hareketi, yer değişimi yanında, hız ve enerjinin bir fonksiyonu olarak ifade etti. Batlamyus’a göre, hareket, sadece bir konum değişimi idi.

    10- Gezegenleri yeniden tarif etti. Merkür’ü güneşin üstünde, Venüs’ü güneşin altında düşündü. Platon onların her ikisini de güneşin üstünde kabul etmiştir. Batlamyus ise, onların her ikisini de güneşin altında düşünmüştür.

    Bütün bunları dikkate alan Yahudi fen adamı ve astronomi bilgili Levi B. Gersoon Milhamut Adanai (Ö. 1344), Wors of the Lord kitabında, onu astronominin kurucusu olarak vasıflandırırken; başka bir Yahudi bilgin Ye-huda bin Salmon Kohen de, Bitruci’yi, fizik prensipleri ile, fezada düşme yen astronomik modeller inşa ettiği için övmüştür. Kopernik’in, De Revolit iönibus Arbium Coelestium adlı eseri, Bettani ve Bitruci’ye dayanmaktadır. O, bu eserinde, Bitruci ve İbn-i Şatır’ın Lâtince’ye tercüme edilmiş eserlerinden etkilenmiş ve Lâtin bilginlerinden de faydalanmıştır. Keza, Bitruci’nin güneş ve ay teorisini muhtemelen bir Lâtince tercümesinden okuyup öğrenmiştir. Onun kimsenin inkâr edemeyeceği gibi, Bitruci’nin fikirlerini çok iyi bildiğini, Venedik’te 1496 senesinde basılan Regionontanus adlı ki tabında ispat etmektedir.

    Kopernik, Bitruci’den dolaylı olarak etkilenmiştir. Onun istifade ettiği batılı kaynaklar, Bitruci’nin tesiri altında kalıp, astronomi konusunda onun görüşlerinden faydalanmıştır. Bu bakımdan Kopernik, Arapça bilmez, eserleri okuyup anlayamaz görüşü isabetli değildir. Bitruci’nin Lâtin, Hıristiyan ve ortaçağ bilginleri üzerinde etkisinin dolaylı yoldan Kopernik’e etkisi aşikârdır. Bütün bunlar, modern astronominin kurucusu olarak Kopernik değil, Bitruci’yi kabul etmek mecburiyetinde olduğumuzu gösterir.

    Bitruci, hem İslâm aleminde, hem de Batı’da çok tesirli oldu. Batı ilim dünyasında, Bitruci’nin etkisi altında kalan bilginlerden bazıları şunlardır: Albertus Magnos, Roger Bacon, Robert Grasseteste, Müller, Regiomonta-nus, Michael Scot, İlliam the Engilishman, Petrus de Abene, Donte, Coper-micus, Yehuda bin Salamon Kohen, Tıbbon, Leviben, Gerson, Isaac İsraeli, Vicent Benaudis, Dus Skot.

    Bitruci’nin yeni sistemi, Batlamyus’un sisteminin yerini aldı ve modern çağları hazırladı. Onun bu yeni sistemi, yalnız astronomiyi değil, ortaçağ boyunca, tabiat ilimlerini ve Batı felsefesini etkiledi. Tesirleri çok derin oldu. Öyle ki, sonraki asırlarda Batılı ilim adamlarının dikkat nazırlarını, tam manasıyla İslâm alimindeki fen, matematik ve




+ Yorum Gönder


bitruci kısaca hayatı,  bitruci vikipedi