+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Bilgi Hazinesi Forumunda Türkçe'de Meydana Gelen Ses Olayları Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Türkçe'de Meydana Gelen Ses Olayları








    Türkçe'de meydana gelen ses olayları







  2. Zeyneb
    Bayan Üye





    Türkçe'de Meydana Gelen Ses Olayları hakkında bilgi


    Ses Düşmesi : Kimi sözcüklerin çekimlenişinde veya türeyişinde, bir sesin düştüğü görülür.
    a) Ünlü Düşmesi : İki heceli olan kimi sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerinde bulunan ünlüyü düşürürler. Buna orta hece düşmesi de denir.
    Omuz um omzum oğul u oğlu
    Kahır ol kahrol seyir et seyret
    Ayır ıntı ayrıntı sıyır ık sıyrık
    Yalın ız yalnız yanıl ış yanlış
    b) Ünsüz Düşmesi : Bazı sözcükler, çeşitli etkilerle birleşirken sözcüğün sonundaki ünsüz harf düşebilir. Bu olaya ünsüz düşmesi adı verilir.
    Yumuşak cık yumuşacık sıcak cık sıcacık
    Yüksek l yüksel küçük l küçül
    Rast gelmek rasgelmek ast teğmen asteğmen
    Bazı bileşik sözcüklerin oluşumunda bir hece veya ses düşmesi meydana gelir.
    Ses Türemesi : Sözcükler kimi eklerle birleşirken zaman zaman araya başka yeni sesler girer. Türkçe'de ses türemesi olayına fazla rastlanmaz.
    Ses türemesi yaratan başıca durumlar;

    a) Ünlüyle biten sözcüklere, ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana gelemeyeceği için bu ünlülerin arasına "y,ş,s,n" ünsüzlerinden uygun olan biri gelir. Bu ses türemesine kaynaştırma da denir. Örnek :
    Oku-y-an okuyan
    Baba-s-ı babası
    Yedi-ş-er yedişer
    Elma-n-ın elmanın
    b) Yardımcı eylemle yapılan bileşik eylemlerde ad soylu sözcükte ses türemesi görülür.
    Örnek : his etmek hissetmek
    Red etmek reddetmek
    Bu sözcüklere ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde sözcüklerde aynı türeme ortaya çıkar.
    Örnek : Af-ı affı
    Had-i haddi
    c) Kimi sözcükler pekiştirilirken ses türemesi meydana gelir.
    Örnek : Yalnız yap-a-yalnız
    Sağlam sap-a-sağlam
    Dar-a-cık daracık
    Bir-i-cik biricik

    Ses Daralması : "a,e" geniş ünlüsüyle biten sözcüklere "-yor" şimdiki zaman eki getirildiğinde, bu geniş ünlüler daralıp değişerek "ı,i,u,ü" olur.
    Örnek : bekle-yor bekliyor
    Oyna-yor oynuyor
    "-ma,-me" olumsuzluk ekleri de "-yor" ekiyle birleştiğinde daralarak "-mı, -mi, -mu, -mü" olur.
    Örnek : gelme-yor gelmiyor
    Bakma-yor bakmıyor
    Ulama : Ünsüz harfle biten sözcüğün son ünsüz harfinin kendisinden sonra gelen ve ünlü harfle başlayan sözcüğün ilk hecesiyle birleştirilerek okunmasıdır. Örnek :
    Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç
    Bu son fasıldır ey ömrüm nasıl geçersen geç





+ Yorum Gönder