+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Bilgi Hazinesi Forumunda Yapısına Göre Cümleler Konu Anlatımı Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Yapısına Göre Cümleler Konu Anlatımı








    Yapısına Göre Cümleler Konu Anlatımı







  2. Zeyneb
    Bayan Üye





    Yapısına Göre Cümleler Konu Anlatımı kısa bilgi


    Cümle, bir duyguyu, bir düşünceyi, bir isteği veya bir yargıyı belirten söz dizisidir. Bu söz dizisinde bir veya daha fazla yargı bulunabilir. Yüklemi birden fazla da olabilir. O zaman cümledeki yargı cümlenin yapısıyla ilgilidir.
    Cümleleri yapı bakımından incelediğimizde 4 gruba ayrıldığını görürüz.

    1- Basit cümle: İçinde tek bir yargı bulunan cümlelerdir. Tek yüklemlidir. O cümleyi başka bir cümle tamamlamamıştır.

    Derslerine çok çalışmalısın.
    Ağaç sevgisi her insanda olmalıdır.
    Yarın yine maç yapıyoruz.
    Dün bize niçin gelmedin?

    2- Birleşik cümle: İçinde birden fazla yargı bulunan cümlelerdir. Ancak bu yargılardan biri temel cümle, diğeri ya da diğerleri yan yargı olan cümlelerdir. Bunlara da yan cümlecik denir.
    Yüklemi çekimli bir fiil veya ek eylem almış isim soylu sözcük, sözcük öbeği olan ve asıl anlatılmak istenen cümle temel cümle; yüklemi fiilimsi, şart çekimli bir sözcük veya aktarma bir cümle olan cümleciklere yan cümlecik denir.

    Yan cümlecik(ler)+temel cümle şeklindedir.
    Karnı acıkınca / eve gitti.
    Yan cümle.temel cümle
    Kitabı geri vereceksen/verebilirim
    Yan cümlecik temel cümle
    Sizleri çok seviyoruz, dedi öğretmenimiz.
    Aktarma cümle. temel cümle

    Birleşik cümleler kendi aralarında 4’e ayrılır.

    a-Girişik birleşik cümle: Bir temel cümleyle bir ya da birkaç yan cümlecikten oluşan cümlelerdir.


    Şimdi memleketimde olmak/ varmış.
    Yan cümlecik.. temel cümle
    Dün izlediğimiz maçı/ kimse beğenmemiş.
    Yan cümle. temel cümle
    Metni güzelce okuyarak / anlamaya çalış.
    Yan cümletemel cümle

    b-Koşullu birleşik cümle: Yan cümleciğin yüklemi dilek-şart kipiyle çekimlenmiş cümlelerdir.
    Gelirsen, sevinirim.
    Dün bize gelsen, ne iyi olurdu.
    Ödevlerinizi zamanında yapmazsanız, iyi not alamazsınız.
    Eğere parası çoksa/ bir okul daha yaptırsın.

    c-İç içe birleşik cümle: Alıntılarla kurulan cümlelerdir. Bu alıntılar bize de ait olabilir, başkasına da.
    Ben de Anadolu insanıyım, derdi.
    Alıntı. temel cümle
    Pazardan meyve almayı unutma, diye bağırıyordu
    Önce çok kitap okuyun derdi, bizim öğretmenimiz.

    d-Ki’li birleşik cümle (İlgi cümlesi)
    Bağımsız bir cümlenin ki bağlacıyla temel cümle niteliğindeki cümleye bağlanmasıyla oluşan cümle şeklidir.
    Çalış ki çok kazanasın.
    .. temel cümle
    Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
    Görüyorum ki kendine güzel bir araba almışsın.
    Hiç çalışmadılar ki iyi not alsınlar.

    3-Sıralı cümle: En az iki bağımsız cümleden oluşan ve aralarında anlam ilişkisi bulunan cümlelerdir. Aralarında virgül ya da noktalı virgül bulunur.
    Siz de gördünüz; durumları oldukça perişan.
    Ben onu iyi tanırım; kötü huylu birisidir kendisi.
    Eve gidiyorum, ödevlerimi yapıyorum ve televizyon izliyorum.
    Çiçekler açmış, kuşlar ötüşüyor, sular şırıl şırıl akıyor.
    İyi insan akıllı olmalı; nerde ne zaman ne yapacağını bilmeli.
    Geldi, oturdu, bağırdı gitti.

    Not: Sıralı cümlelerde özne ortak da olabilir ya da her cümlenin farklı bir öznesi de olabilir.
    Kitabını aldı, yerine geçti ve metni okumaya başladı. (özne ortak)
    Kuşlar uçuşuyor, dereler akıyor, ağaçlar güzelliklerini sergiliyordu. (Her cümlenin öznesi farklı)

    4-Bağlı cümle: En az iki bağımsız cümleden oluşan ve aralarındaki anlam ilişkisi bağlaçlarla sağlanan cümlelerdir. Bu cümlelerde bazı ögeler ortak olabilir.

    Çok çalışıyorsun; fakat bir türlü başaramıyorsun. (özne ortak)
    Baharı severim; çünkü insana yaşa gücü veriyor. (özne ortak değil)
    Çalıştım ve başardım.
    Seni maça götürürüm; yalnız üstünü sıkıca giyinirsen.
    Çocuk kitabını arıyor; lakin bulamıyor.
    Bir daha bizim okula gelmediniz; demek ki bizleri sevmiyorsunuz.
    Para vereceğim ; ama gereksiz şeyler alıyorsun.
    Türkiye insanına her zaman güveniyoruz; çünkü onlar bu bilinci her zaman taşıyan insanlardır.






+ Yorum Gönder