+ Yorum Gönder
İnternet Sorunları ve Bilgisayar Bilgileri Forumunda Veri yolları çeşitleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. GÜLNUR
    Devamlı Üye

    Veri yolları çeşitleri









    Veri yolları çeşitleri hakkında kısa bilgi



    Şekil 1
    Veri yolları çeşitle.jpg

    Veri Yolları Ne işe yarar?
    Ana kart üzerindeki bileşenlerin birbirleriyle etkileşimde bulunmasını sağlarlar. Veri

    yolları geliştirilme sırası ile ISA (Industry Standard Architecture), PCI (Peripheral

    Componet Interconnect) , AGP (Advanced Graphics Port) ve PCIe (Peripheral Componet Interconnect Express)’dir. Bu veri yolları, aynı zamanda bu yolları ile uyumlu www.alasayvan.net çalışan ek donanım kartlarına slotlar ile bağlanabilir. Böylece veri yolunu kullanarak ek donanım birimi ile iletişim sağlanır.

    Veri yolları ile sadece veriler taşınmaz. Bu yollar aynı zamanda kontrol sinyallerini ve

    adres bilgilerini de taşır.Kontrol sinyalleri ile donanım birimlerinin çalışmaları

    düzenlenirken adres bilgileri ile donanım biriminin kullandığı verilere ulaşım yolu

    tanımlanmış olur.

    ISA veri yolu kullanımı tamamen terk edilmiştir.Yeni üretilen ek donanım birimleri

    PCI veri yolunu destekleyecek şekilde üretilmektedir.Ekran kartları için kullanılan AGP veri

    yolu ise yerini daha hızlı veri akışı sağlayan PCIe veri yoluna bırakmaktadır.

    SCSI(Small Computer System Interface): Birçok farklı donanım birimini(yazıcı, cd-rom, sabit disk, tarayıcı… ) destekleyen, 20 yılı aşkındır bilgisayar dünyasında kullanılan ve aynı veriyoluna birçok donanım biriminin bağlanmasına imkan veren bir veriyolu yapısıdır. SCSI bugün hala genel geçer bir standarda oturmamıştır. Sistemden sisteme, konektörü, kablosu, veri yolu genişliği, arayüzü ve hızı değişmektedir. Uzun süredir kullanılan SCSI yapısı tarihsel gelişimi açısından hız, bit genişliği ve aynı hatta desteklenen donanım sayısı ile çeşitli tiplere sahiptir. Bir bilgisayara SCSI arayüzünü destekleyen bir donanım takmak için SCSI kartlar(adaptör) takılması gerekmektedir. Bazı anakartlar üzerinde SCSI yapısı onboard olarak bulunabilmektedir.

    SCSI veriyoluna bağlanan her bir donanımın tekil bir numarası(ID) olması gerekmektedir. Ana başlıklar halinde SCSI tipleri aşağıda açıklanmışlardır.

    SCSI-1: Desteklenen donanım sayısı 8, veriyolu hızı 5Mhz ve veriyolu genişliği 8 bittir.

    SCSI-2: Wide, Fast, Fast/Wide olarak üç çeşidi vardır. Wide çeşidi 16 bit genişlik, 5Mhz hızda ve 16 donanım desteklerken, Fast, 8 bit genişlik, 10 Mhz hızda ve 8 donanım desteklemektedir. Fast/Wide tipi ise 16 bit genişlik, 10Mhz hızda ve 16 donanım desteklemektedir.

    SCSI-3: Ultra/1/2/3 ve bunların wide versiyonlarını içine alan çeşitleri vardır. Burada maksimum veri yolu genişliği 16, veriyolu hızı 80Mhz ve desteklenen donanım sayısı 16 dır.

    SCSI yapıları önceleri paralel çalışırken onun seri olarak çalışan tipleri geliştirilmiştir. Seri olanlar komutlarla çalışmakta ve bant genişliği 3Gbite kadar çıkabilmektedir. Desteklenen donanım sayısı ise 128 adettir. SCSI sürücüleri her iki uçta da sonlandırıcıya ihtiyaç duyarlar.

    PCMCIA veya PC Card (Personal Computer Memory Card International Association): Dizüstü bilgisayarlarda kullanılan genişleme yuvalarının bağlandığı veriyoludur. Dizüstü bilgisayarlarda genişleme yuvaları dışarıdan çıkarılıp takılacak şekilde tasarlanmıştır. Dizüstü bilgisayarlara donanım eklemek için kullanılan genişleme yuvalarıdır. 31-1067 Mbit bant genişliğine sahiptir.

    PnP özelliğine sahip bu veriyoluna uyumlu donanım birimleri, masaüstü bilgisayarlarda da PCMCIA genişleme kartı ile kullanılabilir. Bu kart aşağıda gösterilmiştir.

    PCMCIA veriyolu yapısı 4 adet farklı standarda PnP özelliğe sahiptir.

    Tip I: 3.3 mm kalınlıkta, 16 bit veri uzunluğuna sahip ve 68 pinli yapıdır. Daha çok bellekler(RAM) için kullanılır.

    Tip II: 5.4 mm kalınlığa, 16-32 bit veri uzunluğuna ve TipI ile aynı fiziksel özelliklere sahiptir. Ethernet kartı, modem gibi donanım birimleri bu yapıyı kullanır.

    Tip III: 10.5mm kalınlığa ve 16-32 bit veri uzunluğuna sahiptir. TipI ve II ile uyumludur. Taşınabilir diskler bu yapıyı kullanırlar.




    Tip IV: Toshiba tarafından geliştirilmiş ve henüz yaygın olmayan 16mm kalınlığa sahip yapıdır.



    ISA (Industry Standard Architecture)

    ISA 1981 yılında, IBM PC’lerinde 8-bit’lik bir sistem olarak ortaya çıkmış ve 1983 yılında XT veri yolu mimarisi olarak genişletilmiştir.16-bit standardı 1984 yılında tanıtılmıştır. Çevre kartlarını ana karta bağlamak üzere tasarlanmış olan bu protokol, her ne kadar, ana belleğin sadece ilk 16MB’I doğrudan erişime tahsis edilmişse de, veri yolu idaresi imkanı da sağlamaktadır. 8-bit veri yolu 4.77 MHz’de çalışırken, 16-bit veri yolu 8 MHz’de çalışmaktaydı. 16 adet veri aktarım bitine sahip bu veri yolunun sadece ilk bölümü kullanıldığında 8 bit olarak çalışabilmektedir. Teorik olarak saniyede 8 Megabit transfer yapabilmektedir. Pratikteyse en fazla 1 ya da 2 Megabit hızında çalışabilmektedir. İlk tak-çalıştır(plug-play) standardı 1993 yılında ISA slot üzerinde çalışan kartlar için geliştirilmiştir. Bu veri yolu her seferde 16 bit veri transfer edebildiği için sistemde beklemeye neden olmaktadır.

    Resim 1.5: ISA veri yolu

    1987 yılında IBM, PC mimarisinde ve PC piyasasında kontrolü tekrar ele geçirme çabasıyla, ISA veri yolunu, kendilerinin uygun gördüğü Mikro Kanal Mimarisi (MCA) ile değiştirme girişiminde bulunmuştur. Sistem, ISA’dan çok daha ileriydi ve bilgisayar üreticileri Genişletilmiş Sanayi Standardı Mimarisi (EISA) ve daha sonra da VESA Yerel Veri yolu (VLB) ile cevap vermiştir. Aslında, VLB, başlangıçta MCA için öngörülen bazı parçaları kullanıyordu, çünkü komponent üreticileri zaten üretebilecek durumdaydı. İkisi de ISA standardının uyumlu uzantılarıydı.

    PCI yuvaları, ISA’yı ana karttan doğrudan ezip çıkaran ilk fiziksel olarak uyumlu genişleme portlarıydı. Başlangıçta ana kartlar büyük ölçüde ISA idi ve az sayıda PCI yuvası içeriyordu. 1990’ın ortalarında, iki yuva türü kabaca dengelenmişti ve ISA yuvaları kısa sürede, tüketici sistemlerinde azınlık haline gelmişti. Microsoft’un PC 97 spesifikasyonu, ISA yuvalarının www.alasayvan.net tamamen kaldırılmasını tavsiye etmişti, ama sistem mimarisi yine de, bir takım artık yollarla dahili olarak disket sürücüsü, seri portlar, vb halletmek için ISA’nın var olmasını gerektiriyordu. ISA yuvaları bir kaç yıl daha kaldı ve hatta, bir Hızlandırılmış Grafik Portunun (AGP) merkezi işlem ünitesinin, bir dizi PCI yuvasının ve sona doğru bir iki ISA yuvasının yanında oturduğu sistemleri bile görmek mümkündü.

    8-bit ISA (XT veri yolu mimarisi)

    XT veri yolu mimarisi 1980’lerde, IBM PC ve IBM PC XT’lerde Intel 8086 ve Intel 8088 sistemleri tarafından kullanılan sekiz bitlik ISA veri yoludur. XT veri yolunun dört DMA kanalı vardır, bunların üç tanesi genişleme yuvalarına çıkarılmıştır. Bu üç taneden iki tanesi normal olarak, makine fonksiyonlarına tahsis edilmektedir.

    16-bit ISA (AT veri yolu mimarisi)

    AT veri yolu mimarisi, IBM PC/AT/’larda Intel 8086 tarafından kullanılan 16-bit’lik bir veri
    yoludur.








  2. GÜLNUR
    Devamlı Üye





    MCA

    1987 yılında Micro Channel Architecture adıyla piyasaya sürüldü. IBM

    tarafından lisansı alındığı için IBM dışındaki bilgisayarlarda kullanılamadı.

    32 bit genişliğinde veri aktarımına imkan sağlıyordu. 40 MBps hızında çalışabiliyordu.

    Saat frekansı olarak da 10.33 MHz hızına ulaşıyordu. Bu bus yolunu kullanan çok

    fazla kart geliştirilmedi. Zamanına göre ilerici bir gelişme olmasına rağmen

    yaygınlaşmadı.



    EISA

    1988-89 arasında geliştirildi. Bu veri yolu için ortaklık kuran 9 farklı firma

    (AST, Compaq, Epson, Hewlett-Packard, NEC, Olivetti, Tandy, Wyse ve Zenith) tarafından geliştirildi.Amacı IBM’in MCA’sına cevap vermekti. EISA 32 bit genişliğinde 8 MHz hızında çalışabilen bir bus veri yoluydu. MCA gibi çok fazla yaygınlaşamadı. EISA kartlar Isa’yla uyumlu olduklarından dolayı Isa kartlar EISA slotlara yerleştirilebiliyordu. EISA slotlar halen sunucu tipi bilgisayarlarda kullanılıyor.





    VESA LOCAL BUS


    Kısaca VLB olarak da adlandırılmaktadır. VLB’ler basit ve ucuz bir bus veri yolu olarak tasarlanmışlardır. 486 anakartlar da yaygınca kullanıldılar. 33 MHz hızında çalışabilmekte olmaları VLB’leri diğer bir özelliğidir. Vesa yaklaşık 120 farklı üretici tarafından geliştirilmiştir.


    Çoğunlukla ekran kartları için kullanılmıştır. Ancak bu veri yolu bazı www.alasayvan.net kartlarla uyum sorunları yaşadığından çok fazla rağbet görmemiştir.




    PCI (Peripheral Component Interconnect)





    Intel‘in PCI üzerindeki çalışmaları 1990 yılında başlamıştır. Sadece bileşen seviyesi spesifikasyonları içeren ve VESA yerel veriyoluna (VESA Local Bus=VLB) benzeyen PCI 1.0, 22 Haziran 1992 tarihinde yayınlandı. Daha sonra, ana kart yuvası ve bağlantı standartlarını da ilk defa belirleyerek yerel veriyolu görünümünden çıkıp işlemci tasarımlarından bağımsız hale gelen PCI 2.0, 30 Mayıs 1993 tarihinde piyasaya sürüldü.
    Üst-uç sunucularda MCA ve EISA yerine PCI, sunucu genişleme veriyolu olarak kısa sürede kullanıma sunuldu. PCI veri yolunun, genel kullanıma yönelik PC’lerde VESA yerel veriyolunun yerini alması daha yavaş gerçekleşti ve PCI,1994 sonuna kadar ikinci nesil Pentium PC’lerde kayda değer bir piyasa atılımı gerçekleştiremedi. 1996 yılına kadar PCI veriyolunun 486 makinelerine bile uyarlanmasıyla VLB nesli nerdeyse tamamen tükendi.
    66 MHz 3.3 V standartı, 133MHz PCI-X ve PCI sinyallerinin diğer biçim katsayısılarına uyarlanması gibi bir dizi değişiklikler, PCI veriyoluna yeni özellikler ve performans artışı getirdi. 2004 yılında tanıtılan seri PCI-e standartı ile geleneksel PCI’ın sonunun yaklaştığı söylenebilir.
    Intel tarafından geliştirilen yerel veriyolu standartıdır.PCI günümüz masaüstü bilgisayarlarında kullanılan en yüksek performansa sahip yol sistemidir. Anakartınızda PCI yuvaları beyaz renktedir. PCI slotları LAN, SCSI, USB ve diğer kartları desteklemektedir. PCI veri yollarının hızı 20 ile 33 MHZ arasındadır. PCI veri yolu şu an günümüz PC’lerin hepsinde bulunmaktadır. Bunun dışında ayrıca Power PC tabanlı bilgisayarlarda

    kullanılmaktadır. PC’ler 32 bitlik ve 64 bitlik versiyonları ile piyasada bulunmaktadır.



    PCI Kartları

    PCI spesifikasyonları iki farklı kart uzunluğu tanımlar. Tam boyutlu PCI kartının biçim katsayısı 312 milimetre uzunluğundadır; kısa PCI kartları 119 ve 167 milimetre arasındadır ve yer sorunu olan daha küçük yuvalara uyumludur. Büyük PCI gibi küçük PCI da yüksek bant genişliği gerektiren cihazların kullanabilmesi için dinamik olarak konfigüre edilebilir yüksek performanslı bir G/Ç veriyoludur.
    Çoğu PCI kartları yarım boyutlu veya daha küçüktür.

    PCI Protokolü

    PCI 124-bacaklı bağlantı ile bir defada 32-bit iletim yapabilir (fazladan bacaklar güç ve topraklamadır) ve daha genişletilmiş uygulamalarda 188-bacaklı bağlantı ile 64-bit iletim yapabilir. PCI tüm aktif hatlarını hem adres hem de veri iletimi için kullanır. Bir saat çevriminde adresi; bir sonraki çevrimde veriyi iletir. Veri dizisinin iletimi, ilk saat çevriminde adres; birbirini takip eden saat cevrimlerinde sadece verilerin iletimi ile gerçekleşir.

    Konfigürasyon

    PCI cihazları tak çalıştır özelliğine sahiptir. Sistem donanım yazılımı (firmware) her bir cihazın PCI Konfigürasyon Alanını inceler ve ilgili kaynakları tahsis eder. Her bir cihaz 6 bellek alanı veya G/Ç bağlantısı taleb edebilir. Ayrıca çalıştırılabilir x86 veya PA-RISC kodlarını, Açık Bellenim (Open Firmware) veya EFI sürücüsü içeren ROM seçeneğide olabilir.

    Kesmeler, kart üzerindeki atlanımların ISA cihazlarındaki gibi ayarlanmasından ziyade bellenim tarafından kartlara atanır. PCI cihazları seviye tetiklemeli kesmelere sahip olması gerektiğinden kesme rakamlarını paylaşabilirler. Bu duruma rağmen sistem yazılımı performansı arttırmak için her bir cihaza farklı kesme rakamı verecektir.

    PCI Veriyolu Spesifikasyonları
    •Senkron iletim yapan 33.33 MHz saat hızı
    •en fazla saniyede 133MB veri iletim oranı
    •32-bit veya 64-bit veriyolu genişliği
    •32-bit adresleme alanı (4GB)
    •16-bit bağlantı alanı
    •256 byte konfigürasyon alanı
    •3.3 veya 5 Volt
    •reflected-wave switching
    •PCI Çeşitleri
    •PCI 2.2 66MHz iletim hızını destekler.(3.3 volt sinyalleme gerektirir)(en fazla iletim hızı 533 MB/s)
    •PCI-X protokolü değiştirir ve iletim hızını 133 MHz yapar. (maksimum iletim hızı 1066 MB/s)
    •PCI-X 2.0 266MHz hızındadır (maksimum iletim 2133 MB/s de gerçekleşir), konfigürasyon alanı 4096 byte’a çıkmıştır. 16-bit veriyolu varyantına sahiptir ve 1.5 Volt sinyallemeye izin verir.
    •Mini PCI dizüstü bilgisayarlar için tasarlanmış yeni bir biçim katsayısıdır.
    •Cardbus, 32-bit, 33MHz PCI için PCMCIA biçim katsayısıdır
    •Compact PCI, PCI arkaplan genişleme yuvalarına takılabilen Eurocard boyutlu modüllerdir.
    •PCI Express, 8 GB/s hızlarına ulaşabilen yeni nesil PCI veriyolu türü.
    •PCI (Peripheral Component Interconnet) Slot:

    PCI veri yolu Intel tarafından geliştirildi. Fakat sadece Intel’in üretmiş olduğu mikroişlemcilerlede değil, tüm işlemcilerle uyumludur ve anakartlarda mutlaka bulunması gereken bir standart haline gelmiştir. Anakartlar üzerinde genellikle 1 ile 6 arasında sayıları değişen PCI slotları bulunur.32bit veri yolu kapasitesine sahip PCI 33Mhz hızında çalışır. PCI veri yolu işletim sistemlerinin otomatik olarak donanımı algılayarak yüklediği tak& çalıştır özelliğini destekleyen ilk veri yoludur.PCI veri yolu ses kartında ekran kartına kadar geniş bir yelpazede donanım birimlerinin kullandığı veri yoludur. Sadece grafik kartları AGP veri yoluna takılır.



    PCI Express

    PCI Express PCI veri yolunda kullanılan paralel veri iletimi mimarisinin yerine seri

    çalışan ve noktadan noktaya iletişim mimarisini kullanan bir teknoloji getiriyor. İki PCIe

    aygıtı bir linkle bağlanıyor ve her bir link, bir ve birden fazla yollar meydana getiriyor.

    Meydana gelen her yol da iki adet düşük-voltaj değerine sahip oluyor. Bu voltaj diferansiyeli

    de karşıt yönlerde saniyede 2.5Gb veri taşıyabilen bir sinyal çiftini oluşturuyor. Çiftlerden

    biri gönderme (transmitting) işini yaparken, diğeri de alma (receiving) işini yapıyor. Bant

    genişliğini daha da artırmak içinse, oluşturulan yolların birden fazlası paralel bir şekilde (x1,

    x2, x4, x8, x12, x16 veya x32 yol) iki PCIe aygıtı arasına yerleştirilip her bir yolun ayrı ayrı

    sahip olduğu bant genişliğinin birleştirilmesi yoluna gidiliyor. İşte örneğin grafik kartları için

    kullanılan PCI Express x16 veri yolunun anlamı, “16 adet paralel yolun birleştirilerek” bu

    yolun sağlanması demek. Tahmin edebileceğiniz gibi sistemde en fazla bant genişliğine

    ihtiyaç duyan veri yolu, grafik kartlarının kullanmak zorunda oldukları veri yolları. Bu

    önceden AGP iken, şimdi PCI Express x16 hâline gelmiş. Bu da her yönde saniyede 4Gb’lik

    bir veri akışı demek. Yakın bir gelecekte linklerin sahip olduğu sinyal oranının artırılarak ya

    da yan yana daha fazla yol konarak daha fazla bant genişliğinin elde edilmesi düşünülüyor. PCI Express, gerekli olan veriyolunu sağlamak için ne kadar bağlantı (veya hat – lane) gerekiyorsa uç uca ekleme mantığıyla çalışır.

    PCIExpress 2.0

    PCI Express 2.0, çoğu kullanıcının özellikle ekran kartlarıyla tanıdığı (ama diğer genişleme kartları için de kullanılabilen) bilgisayar genişleme kartı arabirimi çeşidi olan PCIe spesifikasyonunun 2. sürümüdür. 2007 yılında temel spesifikasyonu yayınlanan sürümün, öncülüne göre getirdiği en belirgin özellik ikiye katlanmış transfer hızlarıdır. PCIe 1.1′de hat başına hız 250 MB/s olarak verilirken, PCIe 2.0 bunu 500 MB/s düzeyine çıkartır. Böylece ekran kartları için kullanılan PCIe x16 bağlantılarında PCIe 1.1 toplam 4000 MB/s, PCIe 2.0 ise 8000 MB/s verir.




  3. GÜLNUR
    Devamlı Üye
    PCIe aktarım hızlarında telaffuz edilen rakamları biraz açalım. Normalde PCIe 1.1 için “2.5 Giga-Transfers/second” denir. Bu değer saniyede aktarılan bit sayısıdır. Normal koşullar altında kaç MB aktarıldığını görmek için bit sayısını sekize bölmeliydik, ancak PCIe 8b/10b adı verilen bir kodlamayı kullanır. Yani PCIe’nin fiziksel iletim katmanında her byte, teknik nedenlerle 10 bitlik gruplar halinde iletilir. 8b/10b kodlamasından ka

    PCIe’nin diğer yenilikleri arasında dinamik bağlantı hızı yönetimi, bağlantı bant genişliği notifikasyonu gibi özelliklerin yanında, güç sınırı tanımlama olanağı da bulunuyor. Bu sonuncusu ile daha yüksek güç ihtiyacı olan kartlar için kart yuvasının güç limiti düzenlenebiliyorynaklanan %20′lik farkı hesaba kattığımızda, iletilebilecek en yüksek ham veri miktarını hat başına 250 MB/s olarak buluruz. PCIe 2.0 için de hat başına 500 MB/s sayısını elde ederiz.

    PCIe 2.0, PCIe 1.1 ile geriye doğru uyumlu olacak şekilde tasarlanıyor; yani PCIe 2.0 destekli bir yonga üzerine kurulu anakart satın aldığınızda, eski PCIe 1.1 ekran kartınız yeni anakartınızda çalışmaya devam edecek.

    Ekleme: Geriye uyumluluğu biraz daha açalım
    •PCIe 1.1 ekran kartıyla PCIe 2.0 yuvalı anakart: Çalışacak, ancak bir tanesi PCIe 1.1 olduğu için, ara bağlantı PCIe 1.1 hızında olacak.
    •PCIe 2.0 ekran kartıyla PCIe 1.1 yuvalı anakart: Yeni alacağınız PCIe 2.0 ekran kartı, eski anakartınızla çalışacak, ancak aynı şekilde bir tanesi PCIe 1.1 olduğundan, ara bağlantı yine PCIe 1.1 hızında olacak.
    •PCIe 2.0 ekran kartıyla PCIe 2.0 yuvalı anakart: Ancak bu durumda www.alasayvan.net PCIe 2.0 hızlarında çalışmak mümkün olacak




+ Yorum Gönder


veri yolları çeşitleri,  veri yolu çeşitleri,  veri yolları,  veri çeşitleri,  kaç çeşit veri yolu vardır