+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Cumhuriyet Tarihi Forumunda Şeyh Sait İsyanı Cumhuriyet Tarihi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Asel
    Bayan Üye

    Şeyh Sait İsyanı Cumhuriyet Tarihi








    Şeyh Sait İsyanı Cumhuriyet Tarihi

    Şeyh Sait İsyanı Cumhuriyet Tarihi Hakkında Bilgi



    Şeyh Sait İsyanı, 13 Şubat 1925 günü Genç ilinin Ergani ilçesine bağlı Piran köyünde başlamıştır. Kısa zamanda genişleyen isyan hareketi bölgede etkili olmuştur. İsyancılar önce Genç'i, daha sonra Muş, Çapakçur, Elazığ ve Palu'yu ele geçirdiler. 7 Mart'ta Diyarbakır'ı kuşattılarsa da başarılı olamadılar. Daha sonra ordu birliklerinin olaya hâkim olmasıyla isyan hareketi gerilemeye başladı. Şeyh Sait ve isyanın elebaşıları 15 Nisanda ele geçirildi. Ancak isyanın bastırılması Mayıs ayı sonunu bulmuştur.

    Şeyh Sait İsyanı, diğer isyanlarda görülmeyen birtakım özellikler taşır. Olay bütün ülkeyi içine almak amacı güden Türk inkılâbına karşı yapılmış bir harekettir. Bu harekette hilâfetin yeniden kurulmasını sağlama ve saltanatı geri getirme ideali de vardır.

    Şeyh Sait İsyanı'nın arkasında, İstanbul'da bulunan Kürt İstiklâl Komitesi Reisi Seyyit Abdulkadir ile İngilizlerin etkisi görülmektedir .Bu komite İngiltere'nin mandası altında bağımsız bir Kürt devleti kurmayı plânlamaktaydı.

    İngiltere himayesi altında bir Kürdistan Devleti kurulmasını, bölgenin petrol yönünden taşıdığı önemden dolayı istiyordu. Bu amaçla bölgeyi ellerinde bulundurabilmek için Kürtleri, Türklere, Araplara hatta İran'a karşı kullanabileceklerdi. Ayrıca Musul Meselesi'nin görüşüldüğü bu dönemde bir taraftan Musul halkının Türkiye ile birleşmesini önlerken, diğer taraftan isyan hareketiyle Türkiye'yi siyasî istikrarı olmayan bir ülke şeklinde dünyaya tanıtmak istiyorlardı.

    Dönemin Başbakanı Fethi Bey, olayı bir karşı ihtilâl denemesi olarak değerlendirmiş ve sıkıyönetim tedbirlerini yeterli görmüştür. İsmet Paşa ise sert tedbirlerin alınmasında ısrar ederek, isyanı rejime yönelik ülke çapında bir hareket olarak değerlendirmiştir.2 Mart 1925'te Fethi Beyin başbakanlıktan ayrılmasıyla 3 Mart 1925'te İsmet Paşa yeni hükûmeti kurmuş, ilk iş olarak Takrir-i Sükun Kanunu'nu TBMM'ye sunarak çıkmasını sağlamıştır.

    Yapılan plânlı bir askerî harekât sonrasında isyan tamamen bastırılmıştır. Şeyh Sait ve Seyyit Abdülkadir'in de dahil olduğu isyanın elebaşıları, Takrir-i Sükun Kanunu ile kurulan İstiklâl Mahkemelerinde yargılanarak idama mahkûm olmuşlardır.

    Cumhuriyet döneminde meydana gelen en önemli isyan hareketi şüphesiz Şeyh Sait İsyanı'dır. Takrir-i Sükûn Kanunu'nun çıkarılmasına sebep olması bunun en çarpıcı delilidir. Ancak 1924 ile 1938 yılları arasında meydana gelen ve genelde Kürt kaynaklı isyan hareketleri de vardır. Bu ayaklanmaların hedefi daima rejime yönelik bir mahiyet arz etmiştir. Bu ayaklanma hareketleri şunlardır:

    1) Nasturi Ayaklanması 12-28 Eylül 1924

    2) Şeyh Sait Ayaklanması 13 Şubat- 31 Mayıs 1925

    3) Raçkotan ve Raman Tedip Har. 9-12 Ağustos 1925

    4) Sason Ayaklanması 1925-1937

    5) Birinci Ağrı Ayaklanması 16 Mayıs-17Haziran 1926

    6) Koçuşağı Ayaklanması 7 Ekim - 30 Kasım 1926

    7) Mutki Ayaklanması 26 Mayıs-25 Ağustos 1927

    8) İkinci Ağrı Harekâtı 13 -20 Eylül 1927

    9) Bicar Tenkil Harekâtı 7 Ekim -17 Kasım 1927

    10)Asi Resul Ayaklanması 22 Mayıs - 3 Ağustos 1929

    11)Tendürük Harekâtı 14 -27 Eylül 1929

    12)Savur Tenkil Harekâtı 26 Mayıs - 9 Haziran 1930

    13)Zeylan Ayaklanması Haziran - Eylül 1930

    14)Oramar Ayaklanması 16 Temmuz - 10 Ekim 1930

    15)Üçüncü Ağrı Harekâtı 7-14 Eylül 1930

    16)Pülümür Harekâtı 8 Ekim -14 Kasım 1930

    17)Menemen Olayı 23 Aralık 1930

    18)Tunceli (Dersim) Tedip Har. 1937-1938

    Bu ayaklanma hareketleri içerisinde Nasturi Ayaklanması ve Menemen Olayı Kürtlerle ilgili değildir.








  2. Acil

    Şeyh Sait İsyanı Cumhuriyet Tarihi isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder