+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Ders Notları Forumunda Büyük ünlü ve küçük ünlü uyumu hangi durumlarda aranmaz Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Büyük ünlü ve küçük ünlü uyumu hangi durumlarda aranmaz








    büyük ünlü ve küçük ünlü uyumu hangi durumlarda aranmaz







  2. Asel
    Bayan Üye





    Büyük Ve Küçük Ünlü Uyumu


    1.BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU
    Türkçe’de sözcüklerde genel olarak, kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlü gelir. Türkçe’yi başka dillerden ayıran bu temel özelliğe büyük ünlü uyumu denir. (Çocuklar, çiçekler, güzel). Bu durum, kelimenin Türkçe olup olmadığını bize gösterir.
    Bazı kelimeler Türkçe olduğu halde büyük ünlü uyumuna uymayabilir:
    · Zamanla ses değişikliğine uğramış bazı sözcüklerde bu kurala aykırılık olabilir. Ana bu kelimeler Türkçe sayılır : kardeş (kardaş, karındaş), elma (alma), hangi (hangı, kangı), anne (ana).
    · Tek heceli kelimelerde bu kural aranmaz.
    · Birleşik kelimelerde aranmaz. Kelimeler birleşikken uymaz, ayrı ayrı incelendiğinde uyarsa bu tür kelimeler Türkçe’nin yapısına uygundur. Hanımeli.hanım + eli
    · Kök veya gövde halindeyken büyük ünlü uyumuna uyduğu halde –yor, ki, -ken, -leyin, -imtırak, -gil eklerini aldığında kurala uymayan kelimelerde özel durumdadır. Getiri-yor, Sabah-ki, Yeşil-imtırak
    NOT : Bazı yabancı kel. Tesadüfen uyuma uyabilir. Bunun Türkçe olup olmadığını diğer kurallara bakarak karar vereceğiz. (Cennet : Türkçe’de kel. –c- harfi ile başlamaz)
    **** Yukarıda belirtilen durumlar dışında, bir sözcük b.ünlü uyumuna aykırı yapıda ise, o sözcük yabancı kökenlidir. Dünya, otomobil, kitap Bu kelimeler yabancı kökenli olduğundan b.ünlü uyumuna uymazlar.
    2.KÜÇÜK ÜNLÜ (SESLİ) UYUMU
    Bir kelimenin ilk hecesinde düz sesli harf (a,e,ı,i) varsa, diğer hecelerinde de düz sesli harf olması gerekir. Kelimenin ilk hecesinde yuvarlak sesli harf (o,ö,u,ü) varsa, diğer hecelerinde ya düz-geniş (a,e), ya da dar-yuvarlak (u,ü) sesli harf bulunması gerekir. Buna küçük ünlü uyumu kuralı denir.
    K. Ünlü uyumuna uyan kelimelere örnek : Kalem, kitap, merak, sevgi, odun
    K.Ünlü uyumuna uymayan kelimelere örnek: Horoz,palto, sembol, karpuz..
    · Bazı kelimeler k.ünlü uyumuna uyduğu halde b.ünlü uyumuna uymayabilir: Kalem, kitap
    · Buna göre bir kelimenin Türkçe olabilmesi için her iki kurala da uyması gerekir.
    · B. Ünlü uyumu incelenirken kelimelerin tüm heceleri dikkate alınır. Yani dört heceli bir kelimede ilk üç hece büyük ünlü uyumuna uyarken, son hece uyumu bozuyorsa, bu kelimeler kurala uymamış olur. Getiriyor, otururken Küçük ünlü uyumunda ise yan yana gelen her hece dikkate alınır. Örneğin, “kolaylık” kelimesinin tüm hecelerine bakarsak ilk hecedeki yuvarlak sesli o’dan sonra ikinci hecede düz-geniş –a-, son hecede düz sesli –ı- yer almıştır.
    · Birinci ve üçüncü heceyi dikkate aldığımızda yuvarlaktan sonra düz sesli geldiği için kelimenin k.ünlü uyumuna uymadığını sanabiliriz. Halbuki bu kelime k.ünlü uyumuna uymaktadır. Çünkü yuvarlaktan sonra düz-geniş, düzden sonra düz sesli harf kullanılmıştır. Ko – lay – lık (Yuv.-düz/geniş-düz)
    · Kuraldışı : -o- sesinden sonra ikinci hecede b-m-v-p seslerinden biriyle başlıyorsa bu durumda ikinci hecede –u- olabilir. Bu tür kelimeler k.ünlü uyumuna uymamasına rağmen Türkçe’dir.
    Örnek: Hamur, avuç, sabun, çamur, kavun, kalbur, çabuk, karpuz, tavuk, kabuk, kaput, yağmur, havuç, çaput, yamuk




  3. Zeyneb
    Bayan Üye
    Türkçe’de sekiz ünlü vardır. Bunlardan a, ı, o, u kalın, e, i, ö, ü incedir. Bir sözcükte kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlülerin gelmesi kuralına büyük ünlü uyumu denir.

    Örneğin; “öğretmen” sözcüğü, bütün ünlüleri ince olduğu için kurala uyar, “asker” sözcüğü “a” kalın “e” ince ünlü olduğundan kurala uymaz. Üniversite sınavlarında bununla ilgili bir soru bugüne dek sorulmamıştır.





+ Yorum Gönder


büyük ünlü uyumu aranmayan kelimeler,  hangi kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz,  yapısından dolayı büyük ve küçük ünlü uyumu aranmaz,  küçük ünlü uyumu aranmayan durumlar,  buyuk ve kucuk unlu uyumlari hangi kosullarda aranmaz,  büyük ünlü ve küçük ünlü uyumu hangi durumlarda aranmaz