+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Ders Notları Forumunda Dilek kipini daha doğrusu bütün klipleri anlatır mısınız Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Dilek kipini daha doğrusu bütün klipleri anlatır mısınız








    Dilek kipini daha doğrusu bütün klipleri anlatır mısınız







  2. Asel
    Bayan Üye





    Dilek kipini daha doğrusu bütün klipleri anlatır mısınız

    Dilek kipini daha doğrusu bütün klipleri

    Kip, dilbilgisinde fiilin kök veya gövdelerinin zaman ve şekillere göre girdikleri kalıplara denir. Türkçede bütün fiiller, iki büyük kipte toplanır. Bunlar Haber (bildirme) kipleri ve dilek kipleridir.

    Bir fiilin (eylemin) yapıldığını, yapılmakta olduğunu veya yapılacağını haber verirler. Haber kiplerinin ekleri fiil köklerine zaman kavramı kazandırırlar. Bunlara zaman kipleri de denir. Ekleri: -acak, -(a)r, -di, -miş, -yor olan zaman kipleri beşe ayrılır:


    Haber Kipleri
    Akılda kolay kalması için Meli-(s)a-(y)a emir yok Yani; meli=gereklilik kipi (s)a=şart kipi (y)a=istek kipi emir yok= emir kipi

    Geniş zaman
    Türkçede -(a)r ekiyle oluşturulur.
    Örnek: tıka-r-sın, sor-ar

    Görülen geçmiş zaman
    Türkçede -dı,-di,-du,-dü,-tı,-ti,-tu,-tü ekleriyle oluşturulur.
    Örnek: gir-di-m örnek: yap-tı-m örnek: Ödevimi daha dün yaptım örnek: Ömer'i birkaç gün önce parkta gördüm.

    Dilek Kipleri
    İstenilen veya tasarlanan bir hareketi anlatan kiplerdir. Bu kiplerde açıkça bir zaman ifadesi bulunmaz. Ekleri: -meli, -se, -e ve eksiz emir haliyle birlikte dilek kipleri dörde ayrıl

    Emir kipi
    Emir kipinin eki yoktur. Emir kipinde çekilen bir fiilde yalnızca fiil kökü ve şahıs eki bulunur. Bütün dillerde bu kip, âcil durumlarda da kullanıldığından fiilin en kısa şeklidir. Örnek: gel, gel-sin, gel-iniz; git, git-sin, gid-iniz

    Gereklilik kipi
    Türkçede -malı -meli ekleriyle oluşturulur.
    Örnek: düş-meli, git-meli, al, malı

    İstek kipi
    Türkçede -a, -e ekileriyle oluşturulur.
    Örnek: gel-e-y-im, gid-e-lim"

    Birleşik zamanlı fiiller
    İki kip eki alan çekimli fiillere denir. Bileşik çekimlerde -imek fiili, -idi, -imiş, ise (-yse) şekilleriyle kullanılır.

    Hikâye kipi
    Türkçede -dı, -di eklerini alarak oluşturulur.
    Örnek: gider idi = gider-di yapar-dı

    Rivâyet (Hikaye) kipi
    Türkçede -mış, -miş eklerini alarak oluşturulur. Örnek: bakacak imiş = bakacak-mış

    Şart kipi
    Türkçede -sa, -se eklerini alarak oluşturulur.
    Örnek: koşuyor ise = koşuyorsa

    Emir kipinin de basit zamanlı fiiller gibi hiç bileşik zamanı yoktur. Dilek kiplerininse hikâye ve rivayeti vardır; şartı yoktur. Yine -di'li geçmiş, yani görülen geçmiş zamânın rivâyeti yoktur.


    Diğer dillerde kipler
    Altay ve Ural dillerine dâhil olmayan dillerde kipler, kelimenin sonlarına gelen eklerle oluşturulmazlar. Genelde Türkçede bulunan bâzı kipler, meselâ Hint-Avrupa dillerinde yoktur. Bu tür bir kipe örnek olarak Hint-Avrupa dilleri'nden Almanca'da olmayıp Türkçe'de olan dilek-şart kipini (Alm. Optativ) örnek olarak inceleyelim:

    Türkçede bir cümleyi oluşturan geleyim kelimesi, Almanca'ya şu şekillerde tercüme edilebilir:
    Ich soll (mal) kommen.
    Ich komme (mal).
    Ich möchte (mal) kommen.
    Ich darf (mal) kommen. …

    Başka bir örnek:
    Yunanca: εἰ γὰρ πορεύοισθε, Latin harflerle: ei gar poreuoisthe, Türkçe: „Seyahat etseydiniz ya!“.

    Sümerce gibi bâzı dillerde dilek-şart kipi, birinci tekil şahıs için başka şekilde oluşturulmaktadır:




+ Yorum Gönder