+ Yorum Gönder
Biyografi ve Edebiyatçıların Hayatları Forumunda Firdevsi Kimdir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. CaRaMeLa
    Yeni Üye

    Firdevsi Kimdir








    Firdevsi (Firdevsi Kimdir? - Firdevsi Hakkında bilgi)

    img_0646.jpg

    FİRDEVSİ (yaklaşık 935-1025) Divan edebi*yatını da derinden etkilemiş büyük bir İranlı şairdir. Günümüze Şehname adlı yapıtı kal*mıştır.

    Asıl adı Ebu'l-Kasım Mansur olan Firdevsi'nin yaşamı hakkında yeterli ve kesin bilgi yoktur. Yaşamı çeşitli söylencelere karışmış, eski kaynaklarda bir masal havasında anlatıl*mıştır. Firdevsi Tus kentinde soylu bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Şehname'den, iyi bir öğrenim gördüğü, eski Farsça ile Arapça'yı ustalıkla kullanacak derecede öğrendiği anla*şılmaktadır. Daha gençlik yıllarında İran tari*hine büyük bir ilgi duydu. Halk arasında anlatılan efsane ve öyküleri de kapsayan büyük bir destan yazmak istiyordu. 974 yılın*da Şehname'yi yazmaya koyuldu.

    Şairin bundan sonraki yaşamı üzerine çeşit*li öyküler anlatılmaktadır. Yaygın olan öykü*ye göre Firdevsi, Şehnameyi Gazneli Sultan Mahmud'a sunmak için Gazne'ye gider; ama saraya girmekte zorluk çeker. Sarayın çevre*sinde dolaşırken üç saray şairi ile karşılaşır. Onlara dileğini söyler. Şairler Firdevsi'yi sına*mak için küçük bir deneme yaparlar. Dene*menin amacı şudur: Dizeleri "şen" hecesiyle biten bir dörtlük söylemek. Buna göre her biri sırayla bir dize söyleyecektir. Farsça'da "şen" hecesiyle biten üçten fazla sözcük bulunmadığını düşünen saray şairleri, Firdev-si'nin uyak bulamayacağından emindirler. Sa*ray şairleri sırayla üç dize söyledikten sonra sıra Firdevsi'ye gelir. Firdevsi, İran'ın eski kahramanlarından Poşen'in adını dördüncü dizeye uyak yaparak dörtlüğü tamamlar. Bukahramanın kim olduğunu bilmeyen şairler, Firdevsi'nin açıklamalarına hayran kalırlar ve Firdevsi'yi Sultan Mahmud'a tanıtırlar. Firdevsi, kısa zamanda Sultan Mahmud'un hayranlığını kazanır. Sarayda kendisine özel bir yer ayrılır ve Şehname'yi yazmayı burada sürdürür. Firdevsi'nin yazdığı bölümleri oku*dukça hayranlığı artan Sultan Mahmud, şairin her beyiti için bir altın ödenmesini buyurur. Ama vezir, Firdevsi'yi kıskandığı için ve bu ödemenin bütçeye büyük yük getireceği ge*rekçesiyle buyruğu savsaklayıp, ödemeyi yap*maz. Firdevsi ise kişiliğine yediremediği için veziri, sultana şikâyet edemez. Bu arada şairin yazdığı bölümler elden ele dolaşmakta, ünü yaygınlaşmaktadır. Ama bu durum şaire düş*man kazandırır, sarayda onu çekemeyenler artar. Bu kişiler, Firdevsi'nin din yolundan sapmış biri olduğunu ileri sürerler ve söylenti*ler sultana kadar ulaşır. Sonunda Firdevsi 60 bin beyitten oluşan Şehname'yi Sultan Mah*mud'a sunar. Sultan şaire 60 bin altın yerine 60 bin gümüş verince Firdevsi, kendisini aşağılanmış hissederek saraydan ayrılır. Bir söylentiye göre aldığı paranın yarısını bir hamamcıya, yarısını da içtiği şerbetin karşılığı olarak şerbetçiye verir. Daha sonra Herat kentinde bir dostunun yanına sığınır.

    Bazı kaynaklar Firdevsi'nin Herat'tayken Sultan Mahmud için ağır bir yergi şiiri yaz*dığından söz eder. Bazı kaynaklarda ise şairin, Herat'ta büyük bir caminin duvarına Sultan Mahmud için yazdığı övgü şiirini astığı*nı ve bu övgüyü duyan Sultan Mahmud'un yapılan haksızlığı öğrendiği yazılıdır. Sultan Mahmud, hemen 60 bin altını Firdevsi'ye gönderir. Ama altınları getiren ulak, kentin bir kapısından girerken, Firdevsi'nin cenazesi de öbür kapıdan çıkmaktadır. Şairin kızı da gönderilen altınları bir hayır kurumuna ba*ğışlar.

    Firdevsi'nin Şehnameci, İran'ın Arap ege*menliğine girene kadarki tarihini içerir. İran tarihi ve mitolojisi, eldeki eski kitaplara, dilden dile dolaşan söylencelere ve öykülere dayanılarak yazılmıştır. Yapıt mesnevi biçi*minde düzenlenmiş 60 bin beyitlik bir şiirdir. Firdevsi yapıtını yazarken bir tarihçi gibi çalışmış ama, tarihsel bilgileri güçlü şiir yete*neğiyle işlemiştir. Yapıtın yazıldığı dönemde Arapça'nın çok yaygın olmasına karşın, Fir*devsi Arap dili ve kültürünün egemenliği altındaki İran ulusuna, büyük bir tarih ve kültür zenginliğine sahip olduğunu göstermek istercesine kendi dillerinde bir yapıt sunmuş*tur. Yapıt çok yalın bir dille yazılmıştır. Şehname gerek şiirsel gücüyle, gerek bilgi zenginliğiyle Divan şairlerinin başyapıtların*dan biridir. Bunun yanı sıra bir ulusun tarihi üzerine tek bir şair tarafından yazılmış benzer bir yapıt yoktur. Şehname dünya şiirinin, özellikle destan türünün büyük klasikleri ara*sındadır. Dünyanın birçok diline çevrilmiş olan yapıt Türkçe'ye ilk kez 16. yüzyılda Tatar Ali Efendi tarafından eksiksiz olarak çevrilmiştir. Günümüz Türkçe'sine ise Necati Lugal tarafından aktarılmıştır.



    firdevsilm1.png








  2. Harbi @ kız
    Bayan Üye





    Şehnâme'de İran'a ait olan her şeyin iyi, üstün ve eşsiz tutulduğu görülür. Çünkü Firdevsî büyük bir milliyetçidir. Bu yüzden eseri İran kültür ve medeniye*tinin temel taşı olmuştur. İran'da Şehname kadar sevilen ve okunan bir eser gös*terilemez. Fars mitologyası, Şehnâme'de adeta millî bir inanç halinde yaşatılmak*tadır. Son çağlara kadar şairler, ressamlar, folklorcular ve bale uzmanları da on*dan faydalanarak yeni eserler yapmışlardır. Tahran'ın büyük binalarında, otelle*rinde Şehnâme'ye ait tasvirler, beyitler görülür. İran radyoları her gün, Firdevsî'den parçalar okuyarak millî ruhu ayakta tutmaya çalışır. Şehnâme'nin Türk Di*van edebiyatı, halk edebiyatı hatta masallarımız üstündeki etkileri de ayrı önem*li bir bahistir.

    Firdevsî, gerçi iyi bir Müslüman’dır. Hazreti Muhammed'e ve sahabelere övgü*leri, sevgisi derindir. Bu yüzden Şehnâme'de eski Fars töre ve inançları ile İslâm ruhunu çelişme ve çatışmaya sokturmadan kaynaştırmaya dikkat etmiştir. Ama bu büyük milliyetçi şairin, yurdunu üç dört yüz sene işgal etmiş olan Araplara kız*gınlığı ve hıncı sonsuzdur. Sırası geldikçe onları hicvetmekten geri durmaz. Nite*kim bir yerde:

    "Bir zamanlar çölde deve sütü ve kertenkele etiyle geçinen Araplar işi o kadar azıttılar ki, Key'lerin (eski Pars hükümdarları Keykubat, Keykâvus, Keyhusrev vb.) taçlarını istemeye başladılar. Tuu, senin yüzüne ey kahbe felek tuuu!" demek*tedir.




+ Yorum Gönder


firdevsi hayatı kısaca,  firdevsi kimdir