+ Yorum Gönder
Kültür Sanat ve El Sanatları Arşivi Forumunda Akkad Çağı Sanatı Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Harbi @ kız
    Bayan Üye

    Akkad Çağı Sanatı








    Akkad Çağı Sanatı hakkında bilgi

    Mezopotamya’nınsanat hayatında, dağ kavimlerinin göçleri, her defasında kabarıntılıformlu, görüntüye uygun hareketli, anatomiye düşkün bir sanatın ortayaçıkmasına sebep olmuştur Bu sanat, derinliği olan bir heykel anlayışıolup, her yeni kavmin Mezopotamya’ya gelişi ile ortaya çıkan biranlatım biçimi yaratmıştır İşte biz, Eski Sümerçağının üzerine Akad’ların gelmesi ile, kahramanlığı anlatan birüslûbun, yeniden Mezopotamya sanatına girdiğine tanık oluyoruz Bu çağ,Mısır da Narmer’ in tuvalet tablolarının realist heykel anlayışınıizleyen 3 Sülaleden Diyoser ‘in zamanıdır Bu çağda Mısır’da büyükarazi sahiplerinin hayatlarını tasvir eden realist görüşlü heykelleryapılmıştır

    akkad cagi.jpg

    İnsanlaştırılmış tanrılar, yemek yerken gösterilmişlerdirAile tasvirleri ile, üç boyutlu heykellerin Ur’da bulunmuş olan hayvanrölyeflerine etki yapmış olabileceği kabul edilmektedirTarihiolarak tesbit edilmiş olan ilk Sami halkı Akkad’lardır Akkad’larınMezopotamya’ya egemen oluşu ile Sümer yönetimi son bulmuşturAkkaddevletinin başında, tanrılaştırılmış mutlak bir kral bulunurdu Buçağda ilk kez, bütün kent devletleri Akkadlar’ın yönetimi altındabirleştirilmiştir Akkad kralları gene ilk kez “dünyanın dört birtarafına egemen kral” ünvanını almışlardır Bunun anlamı Sümer, Akkad,Elam, Amurru ve Suhartu’ya egemen demektir Sümer dili kullanılmamış,ancak Sümer kültürü olduğu gibi Akkad kültürü ile bir araya gelmiş vedeğerlendirilmiştir Akkad dili bu çağda, önem kazanan ve bütünÖnasya’da konuşulan dil olur I Sargon, Maniştusu ve Naramsinzamanlarında Akkadlar’ın istila orduları Anadolu ve Mısır’a kadaruzanırlar Naram-sin zamanı, Akkadların en yüksek dönemidir

    Akkadlarzamanında ülkenin yönetim merkezi, kuzeye doğru kayar 1 Sargon veNaram-sin, bütün Mezopotamya’yı yönetimlerinde birleştirirler BaşkentAkkad’dır Sanat, süsleyici bir ihtişama önem verdiği gibi, insanışaşırtan plastik anlatımıyla da dikkati çeker Bu, Cemdet-Nasr’ınbiçimlendirme şekline bağlanabilen ya da hiç olmazsa Cemdet-Nasr’aiçten bir akrabalık gösteren bir sanattırHeykelanlayışının, form ve heykel anlatımı bakımından da Cemdet Nasr’abenzeyen yanları vardır Kahramanca konuları, bu akrabalığı aklagetirmektedir Üzerinde, daima karşı karşıya iki kişinin çarpışmasınıgösteren fetih anıtları yapılmıştır Anıtlardaki ikili çarpışmalarınanlatım şekli, Gebel-el Arak Bıçağı’ndaki gibidir.

    akkad cagi2.jpg


    Fetihanıtlarından biri, çok tanınmış “Naramsin Dikili Taşı”dır Biz buanlatıma benzeyen eserler arasında “Akbaba Dikili Taşı” ile “UrSancağı”nı sayabiliriz Naramsin Dikili Taşı’ndaki askerler, birkumandanın komutasında uygun adım ve birerle kolda yürürler Bumerasim, dini bir kutlamayı göstermektedir Bu anlatıma benzer bireseri Cemdet Nasr’da da görüyoruz



    Esasenbu şekildeki kutlamalar, Cemdet Nasr’da büyük rol oynuyordu NaramsinDikili Taşı’nda tanrılar ve prenslerin yemeğini değil, tanrılaroturumunun sembolik bir tasvirini görüyoruz Tanrı huzuru, burada konuolup, bir tepe ve üzerindeki yıldızla anlatılmıştır Bu tepe veyıldızların önüne kral, kazanılmış bir zaferden sonra gelmektedirKral, yürüyen askerlerin başında ve tek olarak gösterilmiştir Düz biryüzey üzerinde görünen figürler, yuvarlaklaştırılmış vücutlarhalindedirYani yüksek rölyef olarakşekillendirilmişlerdir Komutanın vücudu hemen hemen çıplaktırÜzerinde kısa bir eteklik vardır Başındaki miğfer ile hakim bir tavıriçinde yürümektedir Aşağı doğru, dik ve katı olarak uzanan sakalı,elinde oku ve yayı ile kahraman kralın önünde bir düşman askeri,boynuna yediği okla sırt üstü yıkılırken gösterilmektedir Rölyefte yeralan bütün askerlerde, kraldaki aynı asil tavırları ve savaşçılarındisiplinli duruşu görülmektedirRölyeftekifigürlerin vücutlarını belirten çıkıntılılık ve yuvarlaklık aynenGebel-el Arak Bıçağı’nı hatırlatmaktadır Ancak bu rölyefde Gebel elArak Bıçağı’ndaki figürlerin, üzerine bastığı zemin çizgisi yoktur,Askerlerin üzerine bastığı dalgalı bir arazi dikkati çekmektedirAnlamı, Mezopotamya sanatçısının bu devirde mekan duygusuna yerverdiğini göstermesidirAkkad devrine ait bulunanbütün rölyeflerde, esirlere yapılan işkence, önem kazanan bir konuolmuştur Savaş sahneleri, Mezopotamyalı için çok önemlidir Bueserlerin Sümer kültürü ile doğduğu, ancak Akkad çağında yapıldığıkabul edilmektedir Savaş, zafer, esirler, şehit düşmüş askerler, hepiki kişi halinde karşı karşıya ve yan yana olarak anlatılmışlardırFigürler üst üste getirilmediğinden, vücutlar bağımsız olarak ifadeedilmişlerdir Sanatın ilk gelişim basamağında rölyeflerdeki bu husus,hep böyle olmuştur Eserlerdeki elbise kumaşının altından vücudunformları belli olmaktadırAyak, bacak ve başınprofilden, vücudun cepheden oluşu, bütün rölyeflerde korunan biranlatım şeklidir Arkaik heykellerin kukla sertliğine benzeyen anlatımıile Mısır’ın alçak rölyeflerindeki biçimlendirme anlayışı, bu devireserlerinde hiç görülmez Figürlerin vücut anatomilerinin idrakisonucunda, sanatçının yaratabileceği heykel anlatımı, bu devreeserlerinin, arkaik bir anlatımdan klasik olgunluğa doğru yöneldiğinigösteriyor Eserlerde, arka plandan ayrılmış, kuvvetli ifadeli, yüksekrölyef çıkıntılarına sahip bir anlatıma varıldığına tanık oluyoruzRölyeflerdeki figürlerin vücut ölçüleri, Grek sanatında görülen klasik,olgun, araştırılmış ölçülere doğru yönelmiştir Grek sanatındagöreceğimiz gibi, vücut anatomisi ve ölçüleri, doğa formlarına uygunolarak sağlam bir şekilde gözlemlenmiş ve ifade edilmiştir

    Figür olarak çevresiyle bağımsız, ayakta duran bir heykel, bu çağdaMezopotamya’da çok az görülmektedir Ancak böyle, tam baş heykeliolarak kimi parçaların, bugüne dek kaldığını görüyoruz Bu heykel vebaşlar, yer yer klasik bir olgunluğa da varmışlardır Ninive’debulunmuş olan bir bronz baş, muhtemel olarak enerji dolu, kendindenemin bakışlı bir imparatoru ifade etmektedir

    Halen Irak müzesinde olan bu baş, uzun sakallı, dar çehreli, yani uzun yüzlübir adama aittir Şehvetli, kuvvetli keskin hatlara sahip olan yüzde,bir din adamında görülen inanç dolu tavır vardır Çehre, sağlam vekesin bir kontura sahiptir Mantıki ve inşai bir düzen içinde olansakal yanında yüz belirgin bir simetriye ve cepheden duruşa sahiptirBu duruş ve anlatım, tam arkaik bir görüşü yansıtmaktadır

    Arkaik anlatım yanında klasik bir ölçü ve anatomi görüşü de dikkati çekiyorBu anlatım şeklinde, Asurlu kralların baş heykellerindeki ifade vardırAncak burada Asurlu kralların kabartmalı, vahşiyane ve iç dünyasınıifade için modle etme aşırılığı yoktur

    Akkad sanatının, Sümer sanatının bir devamı olduğunu düşünmek yanlıştırSümer sanatçılarının ulaştıkları plastik anlatım seviyesi üstüne Akkadsanatının kurulduğunu ve bu noktadan itibaren Akkad sanatınıngeliştiğini iddia etmek mümkün değildir Sümer sanatında, herşey biryüzey üzerinde dekoratif olarak biçimlendiriliyor Kıvırcık sakal vebıyık düzen içinde ve düz-alçak bir rölyef anlatımda görülüyorsa da,yüzdeki plastik ve yuvarlak anlatım, ayrı bir özelliktedir ve içleminenerjik, monarşik kudretin sarsılmaz ifadesini vermektedir İrade veenerji, yüzden taştığı gibi, lokal ırk tipini de göstermektedir Buanıtsal anlatım, bu özellikleri içinde, ilk kez ancak Akkad çağındagözlemlenebilmektedirZengin bir şekildestilize edilmiş olan sakal ve saçın kıvırcık ifadesi, Akkadlartarafından Sümerlerden alınmış bir biçimlendirme şeklidir Fakatherşeye rağmen Akkad heykellerindeki ruh tamamen başkadır Akkadsanatı, derinliğe, hacime ve forma önem veren, imparatorluk ihtişamınıdüşünen bir niteliğe sahiptir Ninive’de bulunan başda, sakalın düzgün,kıvırcık ve birbirinden ayrı dalgalar halinde olduğu görülmektedirBaştaki saç bölümü, önceki çağların küre halindeki başlarına oranla,başı uzuvlara ayırır ve zenginleştirir Öteki zamanların patlakgözleri, bu başta gayet belirgin, optik ve enerjik bir anlatımiçindedir Bu başta dar, fakat asil bir ifade çehreye egemendir vebundan önceki çağların o ablak şekillendirilişi yokturEnerjikanlatımın bu yeni görünüşü, kitlenin içten dışa doğru canlandırılışı,vücudun organik olarak teşkili ve uzuvlandırılması, bu çağ sanatınıyeni bir anlatım düzeyine götürmekte gecikmedi Arkaik sanatın, kitlehalindeki “bütün” anlayışından, uzuvların anlamlandırılmasına yönelenAkkad sanatı, klasik bir anlatıma yaklaşıyordu Bu, yeni anlatımbiçimi, bilhassa mühürlerde açık olarak görülmektedir Hayvanlarınboğuşma sahneleri, adale zenginliği ile yüzeysel bir biçimlendirmeiçinde gösterilmektedir Mühürlerin dışındaki heykellerde de biz, çizgiegemenliğini ve adale formlarının düz yüzeyler halindebiçimlendirildiğini görüyoruz

    Adnan Turani, Dünya Sanat Tarihi








  2. Acil

    Akkad Çağı Sanatı isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder


akkad sanatı