+ Yorum Gönder
Elektronik ve Teknoloji ve Elektrik Genel Bilgi Forumunda Ölçme Sistemleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Reloladed
    Devamlı Üye

    Ölçme Sistemleri









    Sayacın Yapısı ve Çalışma Prensibi
    elektrik sayaçları, üretilen veya tüketilen elektrik enerjisi
    miktarını ölçen aletlerdir. Elektrik enerjisi miktarı Watt-saat (Wh) olarak belirtilir. Bu da
    Watt olarak çekilen güç ile saat olarak bu gücün çekildiği zamanın çarpımını gösterir.
    Pratikte enerji birimi olarak daha çok Wh’in 1000 katı olan kilowatt-saat (kWh) veya
    1000 000 katı olan Megawatt-saat (MWh) kullanılır.
    Sayaç bir tarafından wattmetre gibi bağlı olduğu devrenin gücünü ölçerken diğer
    tarafından zaman içinde değişen bu güçlerin zamanla çarpımlarını toplayıp Kwh veya Mwh
    olarak kayıdeder.

    Sayacın gövdesi ve kapakları IP 54 bina dışı standardına uygun tamamen sızdırmazdır.
    Üstün nitelikli alev yürümez malzemeden yapılmıştır. Bütün elektronik komponentler PCB
    özel kart üzerine monte edilmiş ve bu kartlar sayaç gövdesine vidalanmıştır. Üst kapak
    sayacın fabrikada kalibrasyonundan sonra vidalanıp T.C. Sanayi Bakanlığı yetkili personeli
    tarafından mühürlenir. Ayrıca açılmaya karşı emniyet anahtarı mevcuttur.

    Üç fazlı elektronik kombi sayaçlar aktif, reaktif ve kapasitif enerjiyi özel chip
    vasıtasıyla hassas olarak ölçer. Yüksek kaliteli analog digital counters (ADC) ile digital
    signal (DSP) ile entegre eder. Bu sayaçlar tarih ve saat, 4 tarife altında ölçüm yapma, bilgi
    iletişimi sinyal çıkışı, 12 ay veri kaydetme gibi gelişmiş özelliklerle donatılmıştır. -40 °C
    +70 °C dereceleri arasında ‡95 nem miktarında çalışma aralığına sahiptir.

    sayacın Teknik Özellikleri
    Direk tipi trafo ölçüm panolarında 3 fazlı 4 telli 4 tarifeli demantmetreli akım
    trafolu (x5) Aktif-Reaktif-Kapasitif 3x220/380 V elektronik sayaç
    kullanılmaktadır.
    *Güç sarfiyatı gerilim devresinde 10 VA,2 W, akım devresinde 4 VA’dır.
    *Pil ömrü 10 yıl’dır (lityum pil ile).
    *Zaman dilimleri ve tarifeler proğramlanabilir. Gün içinde 12 ayrı zaman dilimi
    belirlenip, belirlenen bu zaman diliminde 4 tarifeden biri seçilebilir.
    Ayrıca 32 tatil günü, 8 ayrı günlük, 8 ayrı haftalık ve 12 aylık proğram
    yapılabilir. Örnek olarak günlük zaman proğramı(TP) 06.00-17.00 T1 , 17.00-
    22.00 T2 , 22.00-06.00 T3gibi… (Her zaman dilimindeki tüketim farklı
    fiyatlandırılmaktadır.)
    *Demant sıfırlama butonu mühürlenebilir özelliktedir, TEDAŞ yetkilileri
    mühürler.
    * Sayaç kendisindeki devreleri sürekli olarak kontrol ederek arıza menüsünde
    arıza var veya yok ekrana getirir.
    * Klemens kapağı ve üst kapak açma kapama kayıdetme özelliği vardır.
    *Optik portla ve RS 485 –RS 232 adaptör yardımıyla doğrudan bilgisayardan
    okunur.
    *Sinyal çıkışı, sayaç üzerinde yanıp sönen led vardır, x5 sayaçlarda 1kwh için
    1600 kez led yanıp sönme yapar.
    *Yaz/kış saati zaman ayarını 16 yıl boyunca otomatik olarak yapar.
    *Ekrana bilgi çağırma butonları, mavi butona basılarak ekran çağırma modu
    devreye girer. Butonlara her basış ve bırakılış 0,5 sn’lik bir süreden sonra
    ekranda görüntü çıkar. Elektrik kesilse bile bilgiler ekranda görünür.
    *Auto display, ekranda her bilgi 5 sn.ekranda kalır ve otomatik olarak kendinden
    sonra gelen bilgi ekrana gelir
    Elektrik Sayacı Alm. Elektrizitätszähler (m.), Fr. Electrique compteur, İng.Electricity meter. Harcanan elektrik enerjisini sayaçlı bir sistemlekaydeden elektrikli bir ölçü aleti. Doğru akım ve alternatif akımsayaçları, yapı bakımından farklılık gösterirler. Mühim olan günümüzdekullanılmakta olan alternatif akım sayaçlarıdır. Bu sayaçların birfazlı ve üç fazlı tipleri mevcuttur. Üç fazlı olanlar ile bir fazlıolanlar arasında yapı bakımından bir fark yoktur. Her faz için birfazlı sayaç birbirine ortak bir mil ile bağlıdır ve üç fazın etkisinintoplamına göre dönme momenti meydana gelerek sayacı döndürür.

    Alternatif akım sayaçlarına indüksiyon sayaçları da denir. Devreye seribağlı birkaç spiral ve kalın telden olan akım elektromıknatısı vedevreye paralel bağlı ince tel ve çok spiral meydana gelen gerilimelektromıknatısı yanında, bir alüminyum disk, bir U mıknatıs ve dişlitertibattan meydana gelir. İki elektromıknatısın birbirine karşı olankonumları önemlidir. Bu iki elektromıknatısın arasından ve bobinlerininmanyetik alanından etkilenebilecek şekilde, ortadan mili bulunan vedönebilen alüminyum disk geçer.

    Sayacın dönebilmesi için devreden akım çekilmesi gerekir. Böylece akımbobininde bir manyetik alan hasıl olur. Sayacın devreye paralel bağlıgerilim bobininde zaten manyetik alan vardır. Gerilim bobinleritarafından meydana getirilen manyetik alanın diskte doğurduğu Foucaultakımları, akım bobininin meydana getirdiği manyetik alanın etkisiylediski hareket ettirir. Hareket eden disk, bir dişli sistemiçalıştırarak numaratörün hareketini sağlar. Sayaçta bulunan Umıknatısın kutupları arasından geçen disk üzerinde de bir indüklemeakımı doğurur. Bu da diskin frenlenmesine ve hareketinin ayarlanmasınasebeb olur. Sayacın ayarı bu mıknatıs aracılığıyla yapılabilir.








  2. Reloladed
    Devamlı Üye





    AVO METRE


    AVOMetre Ampermetre, kapasitemetre, ommetre başta olmak üzere diğerölçüm cihazlarınıda kapsayabilen koplike bir tümleşik cihazdır. Diğerbölümlerde açıklanan ölçüm cihazlarını kapsayan tek bir cihazdır. Ommetre cihazı ile direnç ölçümü yapılmaktadır. Direnç Ölçümüyapılabilmesi için cihaz om konumuna alınır.

    Eger omaj yaklaşık olarak bilinmiyorsa en yüksek değerden başlamaküzere yavaş yavaş düşülerek ölçüm yapılır. Önemli bir husus bu kademedeiken voltaj .ölçümü yapılmamasıdır. Aksi takdirde cihaz yanabilir.
    Ampermetre kademesi ise akımölçmede kullanılır. Ampermetre konumun cihaz devreye seri bağlanır.Propların doğru kanallara yerleştirilmesi önemlidir.Akıma uygun propkanalları seçilmelidir.
    Voltmetre kademesinde ölçümyapılacaksa devreye paralel girilmelidir.Yine voltaj bilinmiyor ise enyüksek kadameden başlanmalıdır. Volt ve amper ölçümlerinde akımın dogruakımmı yoksa alternatif akımmı oldugu bilinmeli ve uygun olan kadamedeölçülmelidir.
    Gelişmiş AVO Metrelerdefrekans, Isı, Kapsite ölçümleride yapılabilmektedir. Pekçok çeşitölçümün birtek cihazda yapılabilmesi özellikle arızacılık ölçümlerindekullanışlı olmaktadır.





  3. Reloladed
    Devamlı Üye
    ÖLÇME TEKNİĞİ
    Ölçme Tekniği Ne Demektir ?

    Ölçmeleraranan niceliğin bulunması için yapılan bir işlemde, aranan niceliğin,ölçülen nicelik arasındaki ilişkiye göre doğrudan, dolaylı yada çokluolmaktadır.

    Ölçmenin Temel İlkeleri :

    Ölçülen değerle, gerçekdeğer arasındaki farka ölçmenin hatası denilir.Hatasız bir ölçmeyapılamayacağından bu siteden yararlanmak isteyen arkadaşların buhususu bütün çalışmalarında gözönünde tutması gerekir.Tabii hatayla,
    yanlışı karıştırmamak şartıyla.Kullanıcı ölçme esnasında aşağıdaki hatalarla karşılaşabilir:

    1-Kişi Hataları
    2-Yöntem Hataları
    3-Ortalama Bağıl Hatalar
    4-Yapım Hatası

    Buraya kadarölçme işleminin yapılması için temelde nelere ihtiyaç gerektiğiniinceledik. Bundan sonra özellikle "HATA" konusu üzerindeduracağız.Hatadan kurtulamıyorsak,bunu en aza indirmek için bazıyöntemler kullanmamız gerekecektir. Bu yöntemler formüller halindeaktarıldığında gerçek ölçme sonucu rahatlıkla bulunabilecektir.
    .Bunun için; MutlakHata(deltaX) Bağıl Hata(E) kavramları üzerinde durup, çeşitli örnekleriçözme yoluna gideceğiz. Mutlak HatadeltaX=/XG-X/)=(Gerçekdeğer- Ölçülen değer) E=Bağıl hata=(mutlak hata/ölçülen değer)formüllerini kullanacağız. Bağıl hata; aletin sınıfı iledebulunabilmektedir.
    Ayrıca bağıl hata;E=(S/100)*(XM/X) formülü yardımıylada bulunabilir.Buraya kadaraçıkladığımız konuları bir örnekle çözmeye
    çalışalım.
    ÖRNEK:Maksumumölçme sınırı 200mA olan bir Ampermetrenin sınıfı 2,5'dir.Bu ölçmealetiyle 60mA ölçülmek istenirse Mutlak ve Bağıl hata ne olur?
    CEVAP: Mutlak hata=(IG-I)= (S*IM/100)=(2,5*200/100)=-+5mA
    CEVAP: Bağıl hata=E= (S/100)*(IM/I)=(5/60)= 0,083= %8,3

    Ölçmenin sonucu belirtilirkenkullanılacak olan "DELTAX" hatası ölçmenin tahmin edilen en büyükhatası olacaktır.Bütün bunların yanında ölçmede şu unsurlarda önemtaşır. Doğruluk Ölçülen büyüklüğün gerçek değere yakın olması şeklindeaçıklanabilir.Sistematik hatalara bağlıdır.

    Duyarlılık
    Çıkışişaretinin giriş işaretine oranıdır. Tutarlılık(Prezisyon) Ölçmelerinkendi aralarındaki tutarlılığı ve tekrar edilebilmeleri yadabirbirlerine yakınlığı olarak tanımlanır ve tesadüfi hatalara bağlıdır.
    Rezolasyon
    Ölçülen nicelikte meydana gelen ve aletin cevap verebilecği en küçük değişme olarak adlandırılır.

    Ayrılık
    Ardı ardına yapılan iki ölçme sonucu arasındaki fark olarak tanmlanır.




  4. Reloladed
    Devamlı Üye
    OSİLASKOP
    Elektriksel işaretlerin ölçülüp degerlendirilmesinde kullanılan aletleriçinde en geniş olcum olanaklarına sahip olan osilaskopcihazıdır.İşaretin dalga şeklinin, frekansının ve genliğinin aynı andabelirlenebilmesini sağlar.
    Çalışması, hareket halindekielektronların yorungelerinin bir elektrik alan içerisinden geçerkensapmaları temel prensibine dayanir. Katod isin tupundeki saptirmaplakalari adi verilen duzlemsel levhalara uygun potansiyellerdegerilimler uygulanarak olusturulan elektrik alanlar, plakalar arasindangecen elektronlari (elektron demetini) saptirarak fosfor ekranacarptigi noktanin yerini degistirir. Bu noktanin konumu saptirmaplakalarina uygulanan gerilimin ani degeri ve dalga sekline bagliolarak degisecek ve ekranda isikli bir cizgi olusacaktir.
    Osiloskop calistirildiktansonra bir kac dakika isinmasi beklenir. Bu esnada timebasekomutatorunun ortalarda bir konumda (ornegin5mS/div) olmasi iyi olur.Eger bu surenin sonunda ekranda isikli cizgi belirmediyse; · Parlaklik(Intensity) potansiyometresi yeterince acik degildir. Saat yonune tamturunun 3/4 u kadar cevrilmelidir. Çizgi belirdikten sonra parlaklikyine bu dugme yardimi ile istenilen sekilde ayarlanabilir. Hala cizgibelirmediyse;
    Xpos ve Ypos dugmeleri ileoynanarak cizgi ekran uzerine dusurulmeye calisilir. Sonuc olumsuzsaAT/NORM TRIGGER anahtari AT konumuna getirilir ve yukaridaki islemlertekrarlanir.
    · Isikli cizginin parlakligi ayarlandiktan sonra gerekiyorsa netligi de FOCUS dugmesi yardimiyla saglanir.
    Isikli cizgi ekrandabelirdikten sonra Y INPUT girisine (osiloskop cokkanalli ise Y1girisine) bir prob takilir. Gunumuzde butun problarda BNC tipikonnektorler (fisler) kullanilmaktadir. Bu fisler yerlerineoturtulduktan sonra dis taraflarindaki hareketli kisim saat yonunde birmiktar cevrilerek kilitlenir. Problar X1, X10 ve X100 olmak uzerebirkac cesittir. Bir prob uzerindeki bir anahtar yardimi ile hem X1 hemde X10 ozelligi gosterebilir. X1 tipi problarda olculen isaret oldugugibi osiloskoba uygulanir. X10 ve X100 tipleri ise sirasiyla isareti 10ve 100 kez zayiflatip osiloskoba gonderir. X10 veya X100 tipi bir probkullanilmadan once asagidaki sekilde kompanze edilmelidir.
    Prob, osiloskop uzerindekikare dalga uretecine baglanir ve uzerindeki ayar vidasi, ekrandakoseleri duzgun bir kare dalga gorulene kadar cevrilir. Bu islemdensonra hatasiz bir olcum yapmak mumkundur. X1 tipi problarin bu islemeihtiyaci yoktur

  5. Reloladed
    Devamlı Üye
    Frekansmetre Nedir



    FREKANS: 1 saniyedeki peryot sayısına frekans denir.

    PERYOT: Tam devir yapmış dalga bir peryotluktur (devirliktir). Devrini tamamlayan dalgaya peryot denir.

    PULSE: Yarım peryota pals denir. 1 peryotta birisi pozitif, diğeri negatif olmak üzere iki adet pals vardır.

    Frekansın birimi: HERTZ vaya SAYKIL olarak belirtilir. Değerinin askatları yoktur, fakat üs katları vardır.

    1 Hz (Hertz)
    1 000 Hz = 1 KHz (Kilohertz)
    1 000 000 Hz = 1 000 KHz = 1 MHz (Megahertz)
    1 000 000 000 Hz = 1 000 000 KHz = 1 000 MHz = 1 GHz (Gigahertz)

    (yukarıya devam eder. terahertz gibi)



    FREKANSMETRE: 1 saniyedeki peryot sayısını ölçen ölçü aletlerine frekansmetre denir.

  6. Reloladed
    Devamlı Üye
    MULTİMETRELER

    Şimdiye kadar incelediğimiz ölçü aletleri, elektronik veyaelektrikte kullanılan büyüklüklerin yalnız birini ölçebilirler.Örneğin, ampermetre yalnızca akım şiddetini ölçer, voltmetre yalnızcagerilim değerini ölçer. Ommetre ise yine direnç değerinden başka değerölçmez. Elektronik ve elektrikte devre analizi yapılırken yalnızca birelektriki büyüklük devre çözümüne veya arıza bulmaya yetmeyebilir. Budurumda her cins büyüklükleri ölçmek için cinsine göre birden çok ölçüaleti gerekir. Bütün bu işlemleri tek bir cihazla yapmak için komplecihazlar yapılmıştır. Bu cihazlara multi metre veya A.V.O. metre denir.Multi metreler, bir A metre, bir veya birden çok seçici komutatör vebunlarla birlikte şönt dirençler, seri dirençler, çeşitli bataryalardanmeydana gelmiştir.




    Aletin çalışması:

    İlk olarak ampermetre kısmının çalışmazı analiz edelim.İnceleyeceğimiz bu kısım komutatörün 5, 6, 7, 8 no lu kısımlarınıkapsar ve aynı zamanda 5, 6 – 2,2 – 1 – 0,5 ohm luk dirençlerin akımölçme kısmına aittir. Komutatör 5 nolu kısmına alındığında 5,6 ohmlukdirenç metreye paralel girecektir. Bu kademede mili ampermetre demaksimum 30 mili amper ölçülecektir. Komutatör 6 konumuna alınırsa bukez 2,2 ohm’luk direnç metreye paralel girecek ve ampermetrenin ölçmealanı 90 mili amper değerine yükselecektir. Komutatör 7 durumunaalındığında mili ampermetreye 1 ohm’luk direnç paralel olarakgirecektir ve metrenin tam sapması 150 mA’e yükselecektir. Son olarakkomutatör 8 konumuna alındığında 0,5 ohm’luk direnç devreye paralelgirecek ve ölçme alanı 300 mA’e yükselecektir.

    Görüldüğü gibi mA metreye paralel olarak giren dirençlerin omikdeğerleri azaldıkça ölçü aletinin ölçme alnı genişlemektedir. A.V.O.metrenin nu kısmı en hassas bölümlerinden birisidir. Çünkü bu bölümdeyapılan hata büyük hasarlara yol açar. Şöyle ki:; cihazın kademesiküçük akımları ölçmek için yapılmış olan kademede iken, yüksek akımgeçen devreye bağlanırsa bu yüksek akım zorunlu olarak iki koldangeçecektir. Bu kollardan birisi şönt direnç, diğeri ise mA metredir.Şönt dirençler küçük omik değerlere sahip olduklarından yüksek akımadayanamaz ve yanarlar.

  7. Reloladed
    Devamlı Üye
    GÜÇ ÖLÇME

    Elektrik enerjisi bir iş yaptığı sürece, bir güce sahiptir. Bu güç akım çeşidine göre iki ayrı şekilde ölçülebilir.

    A.DC, akım devrelerinde güç ölçme
    B.AC, akım devrelerinde güç ölçme


    A. DC Akım Devrelerinde Güç Ölçme

    Doğru akım devrelerindeki elektrik gücü çoğunlukla iki şekilde ölçülmektedir.

    a.Ampermetre-voltmetre metodu ile güç ölçme
    b.Watmetre metodu ile güç ölçme


    a. Ampermetre-Voltmetre Metodu ile Güç Ölçme

    Bu metotla ölçü yapılırken P = E. I formülünden yararlanılır.Formülde yer alan I ve E değerleri, devreye bağlanan ampermetre vevoltmetre yardımıyla okunur. Dolayısıyla güç kolayca bulunabilir.

    b. Watmetre ile Güç Ölçme

    Doğrudan doğruya devreye bağlanmakla güç ölçen alete watmetre denir.Bu aletlerle yapılan ölçmelerde herhangi bir hesaplamaya gerek yoktur.

    Doğru akımda güç ifadesi, P = I . E’dir. Demek oluyor ki güç ölçmedeakım ve gerilime ihtiyaç vardır. Watmetreyle güç okumak için aynı andaakım ve gerilimin ölçülmesi gerektiğinden alet, iki bobinden meydanagelmiştir. Bunlardan birisi akım, diğeri gerilim bobinidir.

    Ölçme yaparken akım bobini devreye seri, gerilim bobini de paralel bağlanır.


    Genel olarak üç tip watmetre vardır.

    1.Elektro dinamik watmetre
    2.İndiksiyon tipi watmetre
    3.Elektro statik watmetre


  8. Reloladed
    Devamlı Üye
    Ampermetre :
    Ampermetreler, elektrik akımının akımşiddetini (iletkenden geçen akım miktarını) ölçen aletlerdir. Elektrikdevresinde alıcıya seri bağlanırlar. Alıcının akımı ampermetreniniçinden geçmesi gerekir. Ancak ampermetre, geçen bu akımı ölçmeli fakatakımın geçişine bir zorluk göstermemelidir. Bunun için ampermetrenin içdirenci çok küçük olmalıdır (0-1 Ohm). Ampermetrenin iç direncininküçük olması için bobini, kalın kesitli iletkenden az sipirli olaraksarılır. Ampermetrelerin ölçüldüğü değer I ile gösterilir ve A ileifade edilir (I = 10A gibi ). Doğru akım (DA) ölçen ve alternatif akım(AA) ölçen ampermetrelerin dışında hem DA ve hem de AA ölçenampermetreler de bulunmaktadır. Ampermetre devreye bağlanırken DA veyaAA ölçü aleti olması önemlidir. Demantmetreli ampermetreler ile 15dakika süre içinde çekilen en büyük ortalama akım değeri görülebilir. istendiğinde 5 veya 8 dakikalık periyotlarda demantmetreli ampermetreyapılabilmektedir. ibreli ampermetreden başka, Elektronik (Dijital)ampermetreler de yapılabilmekte ve bunların kullanım sahaları hızlaçoğalmaktadır. Bu ampermetrelerde okuma hatası yoktur ve kullanımözellikleri ibreli ampermetrelerde olduğu gibidir. Ampermetrelerkesinlikle devreye seri bağlanmalıdır. Paralel bağlandıklarında yanarveya bozulurlar.

+ Yorum Gönder


x5 sayaç bağlantısı,  3 fazlı sayaç bağlantısı,  sayaç bağlantı şeması,  x5 sayaç bağlantı şeması,  3 fazlı dört telli sayaç baglantısı