+ Yorum Gönder
Eğitimle ilgili Bilgiler ve Eski Misafir Soruları Forumunda mayoz bölünme kromozom sayısının yarıya inmesine ne sağlar Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    mayoz bölünme kromozom sayısının yarıya inmesine ne sağlar








    mayoz bölünme kromozom sayısının yarıya inmesine ne sağlar







  2. IŞILAY
    Devamlı Üye





    mayoz bölünme kromozom sayısının yarıya inmesine ne sağlar
    MAYOZ BÖLÜNME
    II – MAYOZ BÖLÜNME
    Eşeysiz üremeyle meydana gelen yavruların mitoz bölünme dolayısıyla ana canlıyla aynı kalıtsal bilgiyi taşıdığını öğrenmiştik. Fakat yeryüzündeki canlıların tamamı eşeysiz olarak üremezler. Örneğin hayvanların birçoğunda yeni bir yavru meydana getirebilmek için dişi ve erkek bireylere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu şekilde belli bir türe ait erkek ve dişi bireylerin üreme hücrelerinin birleşmesi sonucu yeni yavrular meydana getirmeye eşeyli üreme denir. Ayrıca eşeyli üremede meydana gelen yavrular anne ve babalarına benzeseler bile birçok özellikleri açısından onlardan ayrılırlar. Yani genetik çeşitlilik sağlanmış olur ki bu, eşeyli üremenin en önemli ve en temel özelliğidir. Genetik çeşitliliğin oluşmasını sağlayan temel mekanizma ise mayoz bölünmedir.

    mayoz bölünme.gif


    A.MAYOZ
    Diploit(2n) hücrelerde kromozom sayısını yarıya indirerek haploit(n) kromozom sayısına sahip üreme hücrelerinin oluşumunu sağlayan özelleşmiş hücre bölünmesi şekline mayoz denir. Mayoz yalnızca eşeyli üreyen diploit canlılarda üreme hücresi oluşturmak üzere meydana gelir. Mayozla, ana canlının yarısı kadar kromozoma sahip gamet adı verilen üreme hücreleri üretilir. Erkek ve dişi gametlerin birleşmesi anlamına gelen döllenmeyle de tekrar diploit kromozom takımı oluşmuş olur. Böylece mayoz bölünmeyle nesilden nesile genetik devamlılık ve kromozom sayısının sabit kalması sağlanmış olur.
    Mayozda DNA bir kez eşlenir fakat hücre iki kez bölünür. Neticede 4 adet gamet yada spor meydana gelmiş olur. Genetik çeşitliliğin oluşumunu sağlayan faktörlerden ilki, döllenmeyle yeni bir birey meydana getirecek olan erkek ve dişi gametlerin farklı kalıtsal özelliklere sahip olmasıdır.
    Mayoz bölünme birbirini takip eden Mayoz1 ve Mayoz2 adındaki iki bölümden oluşur. Her iki bölümde de mitozda olduğu gibi sırasıyla profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evreleri görülür. Yine tıpkı mitozda olduğu gibi bölünme evresi öncesinde interfaz denilen bir hazırlık evresi geçirilir.
    İnterfaz: Mitozda olduğu gibi DNA kendini eşler. Her bir kromozom kardeş iki kromatitten oluşur. Kardeş kromatitler birbirlerine sentromer bölgesinden bağlıdır. Sentrozomlar eşlenir. Üreme ana hücresinde solunum, büyüme, protein sentezi gibi metabolik olaylar hızlanır.
    Mayoz1
    Profaz1
    Mayozun en uzun ve en karmaşık evresidir. Profazın erken evresinde kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak yoğunlaşır. Anne ve babadan gelen homolog kromozomlar yan yana gelir ve birbiri üzerine kıvrılır. Kromozomlar kısalmaya devam ederek mitozda olduğu gibi belirginleşmeye başlar ve son şeklini alır.
    Bu evrede homolog kromozom çifti iyice yan yana gelir ve birbiri üzerine sarmal yaparak dört kromatitli grupları oluşturur. Bu olaya sinapsis, oluşan dört kromatitli gruplara da tetrat denir. Tetratların sayısı haploit kromozom sayısına eşittir.
    Sinapsis sırasında homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitlerinin birbirine dokunan parçacıkları arasında gen değiş tokuşu olur. Bu olay krossing over olarak adlandırılır. Krossing over ile genetik bilgi alış verişi sağlanır. Krosing over mayoz bölünmenin en önemli olayıdır. Parça de*ğişimi olarak da adlandırılan bu olayla yeni gen kombinasyonları meydana gelir. Bu yolla aynı türün bireyleri arasında farklı özel*liklerin ortaya çıkması sağlanmış olur. Krossing over, genetik çeşitliliğin oluşmasını sağlayan faktörlerden ikincisi ve en önemlisidir.
    Diğer olay*lar mitoz bölünmede olduğu gibi devam eder. Sentrozomlar bir*birinden uzaklaşır, aralarında iğ iplikleri oluşur. Çekirdek zarı par*çalanır. Çekirdekçik görünmez olur. Sitoplâzmada serbest kalan tetratlar, kinetokorlarından iğ ipliklerine tutunur.
    Metafaz1
    Bu evrede homolog kromozomlar, tetratlar halinde ekvator düzlemine dizilir.
    Anafaz1
    İğ ipliklerinin kısalmasıyla homolog kromozomlar zıt kutuplara doğru hareket eder. Bu şekilde homolog kromozomla*rın ayrılması oluşacak hücrelerdeki kromozom sayısının yarıya inmesini sağlar.
    Telofaz1
    Kromozomlar kutuplara ulaştığında her bir kutupta haploit kromozom takımı bulunur. Her bir kromozom hala iki kromatitlidir. Kromozomların çevresinde çekirdek zarı oluşur. İğ iplikleri kaybolur. Sitoplazma bölünmesi telofaz1 ile aynı zamanda gerçekleşir. Sitoplazma bölünürken hayvan hücresinde boğumlanma, bitki hücresinde orta lamel oluşumu gözlenir. Sonuçta iki haploit hücre meydana gelir.
    Mayoz2 başlamadan önce mayoz1'de olduğu gibi interfaz evresi görülmez. Dolayısıyla DNA kendini eşlemez. Yalnızca sentrozomların kendisini eşlediği görülür.
    Mayoz1 sonunda meydana gelen haploit hücreler, mayoz2'de tekrar bölünür ve haploit kromozomlu 4 hücre meydana gelir. Mayoz2 ana hatlarıyla mitoz bölünmeye benzer. Bu aşamada sadece kardeş kromatitler birbirinden ayrılır. Kromozom sayısında değişiklik olmaz.
    Profaz2
    Telofaz1'den sonra görülen ve çok kısa süren bir evredir. Bazı organizmalarda telofaz1'den sonra hemen metafaz2 evresi başlayabilir. Çekirdek zarı parçalanır. İğ iplikleri, kromatitlerin kinetokorlarına bağlanır.
    Metafaz2
    Kromozomlar, hücrenin ekvator düzlemine düzgün bir şekilde dizilir.
    Anafaz2
    Kardeş kromatitlerin sentromerleri birbirinden ayrılır. Her bir kromatit hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilir.
    Telofaz2
    Kromozomlar kutuplara çekilince çekirdek zarı oluşurken bir yandan da sitoplazma bölünmesi gerçekleşir ve hücre ikiye bölünür.
    Mayoz1’de homolog kromozomlar birbirinden ayrılırken mayoz2’de kardeş kromatitler birbirinden ayrılır.
    Mayoz2 sonunda diploit(2n) kromozom sayısına sahip bir hücreden haploit(n) kromozomlu dört hücre oluşur. Mayoz2 sonunda oluşan bu hücreler gamet ise bölünme yetenekleri yoktur, spor ise bölünerek bir bireyi oluşturabilir.
    Eşeyli üremenin temelini oluşturan mayoz, diploit bir hücrenin haploit(monoploit) bir gamet yada spora dönüşmesiyle sona erer.
    Not: Mayoz bölüne ile ilgili problemler: Diploid(2n), haploid(n), tetrat(n), kromatit=kromatid*2

    Mayoz Bölünmenin Önemi
    Bir türün bireyleri arasındaki genetik çeşitlilik ve kromozom sayısının türler arasında sabit tutulması mayozla sağlanır. Her bir diploit hücrenin genetik bilgisi biri anneden, diğeri babadan gelen homolog kromozom çiftlerinde bulunur. Mayoz bölünmeyle haploit duruma geçen hücreler anne ya da babadan gelen homolog kromozomlardan birini taşır. Yani mayoz bölünme sonucunda her gamet, ata bireyin taşıdığı kromozom çiftlerinden sadece birini alabilir. Mayoz bölünmeyle eşeyli üreme sırasında genetik bakımından farklı olan çok sayıda gamet oluşur.
    Mayoz bölünmenin profaz1 evresinde gerçekleşen, krossing over sırasında meydana gelen gen değişimi genetik çeşitliliğin nedenlerinden biridir. Bu durum yeni gen kombinasyonları meydana getirir.
    İnsanda mayoz sonucu oluşan 23 kromozomlu gametlerde yaklaşık olarak 8 milyon olası kombinasyon meydana gelebilir. Ancak buna krossing overin etkileri de eklendiğinde mayoz1'den kaynaklanan genetik çeşit/iliğin potansiyel sayısı çok daha fazla olur. Ayrıca eşeyli üreme sırasındaki rastgele eşleşmelerle de genetik çeşitlilik oranı artar. Örneğin gametinde 8 milyon farklı kombinasyon oluşabilen bir kişi eş olarak toplumdan birini seçeceğine göre bu iki kişi 64 trilyon (8 milyonun karesi) olası kombinasyonu temsil ediyor demektir. İşte aynı anne babadan meydana gelen kardeşlerin birbirinden çok farklı görünmesi, bu nedenle şaşırtıcı olmamalıdır.
    Mayoz bölünmeyle genetik bilgi nesilden nesile aktarılır. Diploit(2n) kromozomlu üreme ana hücreleri mayoz bölünmeyle haploit(n) kromozomlu gametleri meydana getirir. n kromozomlu gametlerin döllenmesi sonucunda oluşan zigotun kromozom sayısı 2n olur. Böylelikle mayoz bölünmeyle kromozom sayısının nesiller boyunca sabit kalması sağlanır. İnsanda diploit ve haploit hücrelerin görüldüğü bu süreç yaşam döngüsü olarak adlandırılır.
    Memelilerde mayoz bölünme sonucunda oluşan erkek üreme hücreleri spermatogenez, dişi üreme hücreleri oogenez olayı ile farklılaşır.




+ Yorum Gönder


mayoz bölünmede kromozom sayısının yarıya inmesi,  kromozom sayısının yarıya indiği evre,  mayozda kromozom sayısının yarıya inmesinin nedeni,  mayozda kromozom sayısının yarıya inmesi hangi olaya bağlıdır,  mayoz bölünmede kromozom sayısının yarıya inmesini ne sağlar,  mayoz sonucunda yavru hucrelerin yariya. inmesinin sebebi