+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Ev Ödevleri Forumunda Sağlık bilgisi el temizliği önemlimidir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Sağlık bilgisi el temizliği önemlimidir








    el temizliği önemlimidir ? niçin ?







  2. Asel
    Bayan Üye





    sağlık bilgisi el temizliği önemlimidir


    El Temizliği ve Sağlığımız
    Dr. Polat HAS






    El temizliği umumi temizliğin mühim bir kısmını teşkil eder. Bu temizlik insan sağlığı açısından ehemmiyetli bir durum arzetmektedir. Ellerimiz vücudumuzun, çevre ile en tehlikeli temaslarını yapan ve en çok kirlenen kısımlarıdır. Dışarıdan alınacak muhtelif mikropları ellerle, gözlere, ağıza, besin maddelerine intikal ettirmek daima mümkündür. Mikrop taşıyıcılığı tehlikesinde eller çok mühim bir rol oynarlar. Hastabakıcıların da birçok bağırsak infeksiyonlarına bu suretle yakalandıkları görülmektedir.

    Bugünkü tıbbın bu bilgilerinden sonra el temizliği için tarih sayfalarına bir göz atalım. Yüce Rehberimizin bu mevzuyla alakalı çok enteresan tavsiyeleri bulunmaktadır. "Biriniz uykusundan uyandıkça elini üç defa yıkamadan onu kabın içine daldırmasın. Zira elinin nerede gecelediğini bilmez"(l). Bu ifadelerin ne mânâya gelebileceğini belirtmeden önce kılkurtlarla alâkalı olarak parazitoloji kitabına bir göz atalım:

    "Bu nematodun dişisi barsağa yumurtlamaz. Gebe olan kurt, barsak duvarından ayrılır ve barsak boşluğunda ilerler, dışarı çıkarak anüs (makat) çevresinde yumurtlar. Dişi geceleyin anüsten çıkar ve yumurtalarını perianal (anüs çevresi) bölgeye bıraktıktan sonra ölür. Helmintin sebeb olduğu kaşınma neticesinde yumurtalar etrafa yayılabilir. Böyle yumurtaları sindirim veya solunum yolundan alan fertlerin barsağında rabditiform kurtçuk açığa çıkar ve ince barsağa geçer. İki defa gömlek değiştirdikten sonra ince barsak-tan geçiş sırasında meydana gelen erişkin helmint kör barsağa yerleşir."(2)
    Şimdi bu bilgilerin ışığı altında, yukarıdaki ulvî sözün analizini yapalım. Vücudumuzda çeşitli hastalık belirtilerine yolaçan kılkurtlar, geceleyin makat civarında yumurtlayınca uyuyan kişi makat civarını kaşıyacak ve buradaki yumurtaları eline ve hususiyetle tırnakları içine almış olacaktır. Sabah kalktığında elini yıkamadığı takdirde bu yumurtaları çevreye bulaştıracak ya kendisi bunu sindirim yoluyla alacak veya başkasının bunu almasına sebeb olacaktır. Yüce Rehberimiz ulvi sözleriyle bu hadisenin önüne geçmiş olmaktadır. Bu hadisenin gerçekleşmemesi için tırnakların da kesilmesi gerekir. Bu hususta Yüce Rehberimiz on şey dinden ve peygamberlerin sünnetlerindendir. Bunlardan bir ianesi "tırnakları kesmektir"(3) demektedir.

    Tırnakları kesmek kılkurtların bulaşmasının önlenmesine yardım etmesinin yanısıra fekal—oral yolla bulaşan mikrobik hastalıkları da önleyecektir. Fekal—oral bulaşım, büyük abdeste kirlenen el ve tırnaklar vasıtasıyla yemek yeme esnasında mikropların alınması mânâsına gelir. Bu yolla birçok hastalık bulaşmaktadır. Bunların başında sarılık gelir. Giardia isimli parazit de en çok bu yolla bulaşmaktadır.

    İnsan, dışkı ile kirlenmiş ve içinde giardia kistleri bulunan su veya besin maddeleriyle enfekte olur. Nitekim Yüce Rehberimizde bunun önlenmesi için gerek uyanınca ve gerekse yemekden önce ellerin yıkanmasını tavsiye etmektedir. O'nun, tuvalet taharetinde sol elin kullanılmasını tavsiye etmekle; gerek yemek ve gerekse başka işlerde sağ elin kullanılmasını gözönüne aldığı görülmektedir. Yani sağ elin taharette kullanılmaması fekal—oral bulaşma yoluyla geçen hastalıklarında Önüne geçecektir. Tırnaklarımız gerek kılkurt ve gerekse başka mikroplar için bir yuvadır. Bu durumda kesilen tırnaklar başkaları için tehlike arzetmektedir. İslam âdâbı bunun da ö-nüne geçerek tırnakların gömülmesini istemektedir.

    Yüce Rehberimizin el sağlığıyla ilgili enteresan bir tavsiyesi daha vardır. "Ellerinde et veya yağ kokusu eseri olduğu halde yatan bir kimse, bir hastalığa mübtela olur veya hayvanlardan ve haşerelerden bir zarara uğrarsa, kendisinden başkasını suçlu bulmasın." Burada hayvan ve haşere kelimelerinin ayrı ayrı belirtilmesi dikkati çekmektedir. Bilindiği üzere mikrop küçük bir hayvandır. Hayvan esasında hayat sahibi yani canlı mânâsına gelir. Mikrop da bir hayvandır. Et ve yağ kalıntısı mikropların gelişmesi için son derece münasip bir vasattır. Yani Yüce Rehberimiz mikrop mefhumuna, bunların gelişebileceği vasata dikkati çekmektedir.

    Yüce Rehberimizden sonra gelen devlet büyükleri de el temizliğine dikkat etmiştir. Harun Reşid'in bir ilim adamı olan Ebu Muaviye ed— darir'in eline yemekten önce su dökmesi hem ilim adamına ve ilme, hem de el temizliğine verdiği ehemmiyeti göstermesi açısından dikkate değer iyi bir misaldir.

    Osmanlı devri devlet büyükleri de yemek öncesi el yıkamayı mühim bir devlet protokolü sayıyorlardı. Çalışan personelin de elinin yıkanması ve tırnağının kesilmesi şart koşulmuştu.

    Müslüman halkın da el temizliğine itina gösterdiğine dair dış neşriyata bir göz atalım: Avcı Sultan Mehmet devrinde İngiltere'nin İstanbul sefaret katiplerinden olan Ricaut ismindeki Türk düşmanı, eserinde büyük bir samimiyetle, "Yemeklerden evvel ve yemekten sonra ellerini yıkamak Türkler arasında o kadar umumi bir adet hükmünü almıştır ki, insanların el yıkamalarına vesile olmak üzere Allah'ın gıdaları yaratmış olduğundan adeta bir darb—ı mesel şeklinde bahsederler." demektedir. (4)

    Bu mevzuda batılı tarihçilerden J.B. Tavernier, "Türkiye'de sofradan kalkılır kalkılmaz mutlaka ellerle ağızlar yıkanır.", Ohnson, "Türkler temizliğe ve tırnak bakımına çok ehemmiyet vermektedirler.", Edmondo de Amicis, "Türklerin el ve diğer beden temizliğine verdiği ehemmiyet takdire şayandır." demektedirler (5)

    Sağlık alanında halka misal olması gereken hekimler için de eski el yazmalarında tavsiyeler vardır. Abbas Vesim "Düstur—ül Vesim" isimli eserinde "Kendisine işaret olunan hekim der ki, tabibe layıkdır ki tırnaklarını kese, tırnak uzatmaktan sakına. Şarih der ki: "Tırnaklan kesmek kalpleri celbetmeye yarar." demektedir. (6)

    KAYNAKLAR:
    1. Davudoğlu, A: Buluğ'ül—Meram Sönmez Y. İstanbul9. baskı C:I, S: 64.
    2. Çetin.E.T: Tıbbi Parazitoloji, Çeleker Matb. 1979 S: 296.
    3. Polat S: Tıbbü'n Nebi, K.C. Gevher Nesibe Bilim Haftası ve Tıp Günleri Öztek Matb. Ankara 1982, S: 587.
    4. Ricaut, : Histoire de I'etat present I'Empire Ottoman Paris, 1670 S: 285
    5. Danişmend, I.H: Garp menbalarına göre eski Türk Seciyye ve Ahlakı, S:l 47,148,155,165.
    6. Akdeniz, N: Osmanlılarda Hekim ve Hekimlik Ahlakı, İst. 1977 S: 96




+ Yorum Gönder


el temizliği önemli midir