+ Yorum Gönder
Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Ev Ödevleri Forumunda Türkçenin Ses Özellikleri Konu Anlatımı Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Türkçenin Ses Özellikleri Konu Anlatımı








    Türkçenin Ses Özellikleri Nelerdir, Türkçenin Ses Özellikleri Konu Anlatımı, Türkçenin Sesleri ve Özellikleri







  2. Dr Zeynep
    Bayan Üye





    Türkçenin Ses Özellikleri

    1. Türkçenin Sesleri ve Özellikleri
    2. Ses nedir? Ciğerlerden gelen havanın sesyolunun herhangi bir noktasındaboğumlanmasıyla meydana gelen vekulakla algılanabilen titreşimlere sesadı verilir.
    3. Ünlüler (Vokaller) Akciğerlerden gelen havanın sesyoluyla herhangi bir engellekarşılaşmadan dil ve dudaklarınoluşturduğu sese ünlü denir.Ünlüler çıkışlarında hiçbir engellekarşılaşmayan seslerdir.
    4. Ünsüzler (Konsonant) Ses yolunun bir noktadakapanması veya daralması yahutdiğer ses organlarından birengelleme sonucunda çıkarılanseslere ünsüz denir.Ünsüzler çıkışlarında engellerlekarşılaşırlar.
    5. Dildeki seslerin özelliklerini bilmenin sağladığı faydaları söyleyiniz• Dildeki seslerin özelliklerini bilmek iletişimde anlamayı, anlatmayı kolaylaştırdığı gibi konuşmada da doğru ve güzel telaffuz sağlar.
    6. Türkçede Ünlüler ve ÜnsüzlerTürkçede 29 ses vardır. Bu seslerin 21 tanesi ünsüz, 8 tanesi de ünlüdür.
    7. Türkçedeki ünlü sesler nelerdir?Ünlü sesler; a, e, ı, i, u, ü, o, ö
    8. Ünlüler Düz Yuvarlak (Dudaklar düz durumda) (Dudaklar yuvarlak durumda)Ünlüler Geniş Dar Geniş Dar (Ağız çok (Ağız az (Ağız çok (Ağız az açık) açık) açık) açık) Kalın(Dil geride) a ı o u İnce(Dil ileride) e i ö ü
    9. Ünsüzler Sert YumuşakÜnsüzler Ünsüzler ÜnsüzlerSürekliünsüzler fhsş ğjlmnr vyzSüreksizÜnsüzler pçtk bcdg
    10. BÜYÜK SESLİ (ÜNLÜ) UYUMU Türkçe kelimeler kendine özgü bazıözellikler gösterirler, böylelikleTürkçe kelimeler yabancıkelimelerden ayırt edilir. İşte buözelliklerden biri, büyük ünlüuyumudur. Buna “ kalınlık – incelik”uyumu da denir.
    11. İki Kuralı Vardır:1). Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki sesli harf ince ise diğer hecelerdeki sesli harfler de ince olmalıdır. Örnek; öğütlerimiz / öğretmenim
    12. 2). İlk hecedeki sesli kalın isediğerleri de kalın olmalıdır. Örnek; koyunlar / konuşmacı
    13. Soru:Aşağıdaki kelimelerin hangisindebüyük ünlü uyumu yoktur?a) Mahallede b) Gezerkenc) Arkadaşlarımı d) Görmüşler
    14. Büyük ünlü Uyumu Özellikleri;1) Türkçe oldukları hâlde zamanla ses değişikliğine uğramış kelimeler büyük ünlü uyumuna uymazlar. ör: Aslı Değişmiş Hali Alma  Elma Ana  Anne Kangı  Hangi
    15. 2) Türkçemize yabancı dillerden girmiş bazı kelimeler büyük ünlü uyumuna uymayabilir. Ör: İnsan Gazete Dünya Otomobil Kitap Televizyon
    16. 3) Birleşik kelimeler ve tek heceli kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.Ör: Birleşik Tek heceliler Kadıköy Türk Gecekondu Dört Hanımeli Film Okuyabilirim İlk
    17. Soru:Aşağıdaki kelimelerin hangisinde büyük sesli uyumu aranır? a) Kütüphane b) Söz c) Televizyon d) Öğrenci
    18. 4) Dilimizdeki ekler, eklendiği kelimelerin son hecesindeki ünlü harfe uygunluk gösterir.Ör: Gemi_ ci Çiçek_ ler Halı_ cı Baş_ lık Süt_ çü Sev_ gi
    19. Soru:“ Çocuk” kelimesine aşağıdaki eklerden hangisini getirirsek büyük sesli uyumuna uymaz ? a)- ler b) –miş c) – ken d) - di
    20. KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU• Türkçe kelimelerde aranması gereken diğer bir ünlü uyumu da küçük ünlü uyumudur.• Türkçe kelimelerde büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu birlikte aranır. Büyük ünlü uyumuna uymayan sözcükler küçük ünlü uyumuna da uymazlar.• Bir kelimenin Türkçe olabilmesi için küçük ünlü uyumuna uyması gerekir.
    21. KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMUNUN KURALLARI• Türkçe bir kelimenin ilk hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i) varsa sonraki hecelerde de düz ünlü bulunur.Örnek: anlaşmak, yanaşmak, kayıkçı, ısırmak, ılıklaşmak, seslenmek, yelek, bilek, çilek, saygı, sevgi, çocuk, oyun, sömürge…
    22. KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMUNUN KURALLARI• Türkçe bir kelimenin ilk hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa bunu izleyen ilk hecede dar yuvarlak (u, ü) veya geniş düz (a, e) ünlü bulunur.Örnek: boyunduruk, çocuk, odun, yorgunluk, yoklamak, vurmak, yumurta, özlemek, güreşmek, sürmek.
    23. KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMUNUN KURALLARI• Bu tür kelimelere geniş düz (a,e) ünlü taşıyan bir ek geldiği zaman sonraki hecelerin ünlüleri geniş düz (a,e) olabildiği gibi düz dar (ı,i) da olabilir. Sebebi, kendisinden önce gelen düz ünlüye uyum sağlamasıdır. Örnek: boylarını, uygunlaşır, günleri, öndeyiz, yoldayız.
    24. KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMUNUN KURALLARI• Türkçe’de “o, ö” ünlüleri yalnızca ilk hecede bulunurlar. İlk hecenin dışında “o, ö” ünlüleri bulunan sözcükler küçük ünlü uyumuna uymaz. Bunlar Türkçe değildirler. Örnek: horoz, şoför, doktor
    25. AYKIRI SÖZCÜKLERKüçük ünlü uyumuna aykırı birtakımTürkçe sözcükler de vardır.Örnek: avuç, avurt, çamur, kabuk, kavuk,kavun, kavur-, kavuş-, savur-, yağmur.
    26. AYKIRI EKLER -ki aitlik eki yalnızca birkaç örnekte küçük ünlü uyumuna uyar.Örnek: bugünkü, dünkü, öbürkü.• -yor eki küçük ünlü uyumuna uymaz. Örnek: atıyorlar, koşuyor
    27. HANGİ KELİMELERDE ÜNLÜ UYUMU ARANMAZ?• Tek heceli kelimelerde ve birleşik kelimelerde, ünlü uyumları aranmaz.Örnek: çok, bir, delikanlı, gecekondu, Bakırköy, demirbaş, hanımeli, yelkovan• Küçük ünlü uyumu, alıntı kelimelerde aranmaz. Örnek: aktör, alkol, bandrol, daktilo, doktor, horoz, kabul, kitap, konsolos, muzır, mühim, mümin, müzik, profesör, radyo, vakur
    28. KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU ARANIRKEN• Bir sözcükte küçük ünlü uyumu aranırken, her hece kendisinden sonra gelen heceye göre değerlendirilir. a › a, ı (bakar, alır) o › u, a (omuz, oya) e › e, i (geçer, gelir) ö › ü, e (ölçü, ördek) ı › ı, a (kılıç, kısa) u › u, a (uzun, uzak) i › i, e (ilik, ince) ü › ü, e (ütü, ürkek)
    29. Örnekler;Koşarken yuvarlak ünlüden sonra düz-geniş ünlü gelebilirYatıyor düz ünlüden sonra yuvarlak ünlü gelmezKolayca yuvarlak ünlüden sonra geniş-düz ünlü gelebilirGörüyor dar-yuvarlak ünlüden sonra geniş-yuvarlak ünlü gelmezUçurtma yuvarlak ünlüden sonra geniş-düz ünlü gelebilirBegonya Türkçe kelimelerde o,ö ünlüleri sadece ilk hecede bulunurYağmur düz ünlüden sonra yuvarlak ünlü gelmez sesli düz yuvarlak harfler geniş dar geniş dar kalın a ı o u ince e i ö ü
    30. Türkçe kelimelerde büyük ünlü uyumu veküçük ünlü uyumu birlikte aranır.Bir kelimenin Türkçe olabilmesi içinküçük ünlü uyumuna uyması gerekir.





+ Yorum Gönder