+ Yorum Gönder
Eğitimle ilgili Bilgiler ve Forumacil Misafir Soruları Forumunda Hayvansal Doku nedir hakkında bilgi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Hayvansal Doku nedir hakkında bilgi








    Hayvansal Doku nedir hakkında bilgi







  2. Leyla
    Devamlı Üye





    Hayvansal Doku nedir hakkında bilgi

    Hayvansal Doku nedir ile ilgili bilgi



    Bitkilerin ve havyaların yapısını oluşturan hücrelerin yapısal farklılıklarına ek olarak bu canlı gruplarının dokuları da çeşitli farklılıklar içerir.Hayvansal dokular genellikle iki temel elemandan oluşur. Bunlardan birincisi dokuya ait hücreler diğeri ise bu hücrelerin arasını dolduran, dokuya özgü ara maddedir.Hayvansal dokular görev ve yapılarına göre şu şekilde gruplandırılabilir;Epidermis Dokusu



    Temel Bağ Doku



    Yağ Doku



    Kan Doku



    Kıkırdak Doku



    Kemik Doku



    Kas Doku



    Sinir Doku



    1. Epitel Doku



    1. Tek tip hücrelerden oluşur, bu hücrelerin şekilsel farklılıkları olabilir.

    2. hücreleri arasında boşluk ya hiç bulunmaz yada çok azdır. hücreler arası maddenin en az olduğu hayvansal doku tipidir.



    Epitel dokunun vücutta üç tipi bulunur;



    Örtü Epiteli



    Organlarile vücudun iç ve dış yüzeyini örter. Böylece vücudu ve organlarıfiziksel ve kimyasal etkilere karşı korur. Aynı zamandamikroorganizmaların vücuda girişini engelleyen doğal bir bariyerdir.



    Örtü epitelinde kan damarı bulunmaz, bu nedenle beslenmesi bu dokununaltında yer alan bağ dokudan difüzyon yolu ile sağlanır.



    Sindirim sistemi organlarının iç yüzeyinde villus ve mikrovillus yapılarını oluşturarak madde emilimini sağlar.



    Örtü epitelinin



    Tek katlı örtü epiteli

    Çok katlı örtü epiteli



    şeklinde iki tipi bulunur. Tek katlı örtü epiteli de hücrelerin şekillerine göre yassı, kübik, silindirik olmak üzere üç tiptir.



    Salgı Epiteli



    Vücutta salgı üretmek ve salgılamak üzere özelleşmiş olan epiteldir. Salgı yeteneği olan organlara bez adı verilir.



    Salgı bezleri hücre sayısına göre;



    Tek hücreli Bezler

    Çok hücreli Bezler



    şeklindegruplandırılırlar. Tek hücreli bezler goblet hücresi olarak da bilinir.Bu hücreler tek başlarına salgı yapabilme yeteneğinde olup özelliklemide, solunum yollarlı gibi yerlerde mukus salgısının üretilmesinisağlarlar.



    Salgı bezleri salgılarını döktükleri yere göre de sınıflandırılabilir.



    Salgısını bir kanalla veya doğrudan vücut dışına yada vücut boşluklarına boşaltan bezlere kanallı bezler veya endokrin bezler,



    Salgısını kana veren bezlere ise kanalsız veya endokrin bezler adı verilir.



    Bunlara ek olarak pankreas gibi bazı bezler hem endokrin hem ekzokrin bez niteliğindedir.



    Duyu Epiteli



    Vücuduniçinde ve dışında bulunabilen, iç ve dıştan gelen uyarıları alabilen,aldığı uyarıyı sinir sistemine aktarabilen özelleşmiş epitelhücreleridir. Özelleşmiş bu hücrelere reseptör denir. Reseptörlerduyarlı oldukları uyarı tipine göre isimlendirilirler.



    2. Bağ Doku



    Çokmiktarda hücreler arası madde ve dokuya özgü hücrelerden oluşur.hücreler arası madde kanda olduğu gibi sıvı, kemikte olduğu gibi katıolabilir.



    a. Temel Bağ Doku



    Asıl bağlayıcılık görevindeki bağ doku tipi bu olduğu için temel bağ doku olarak adlandırılır.



    Vücudun hemen hemen her yerinde bulunabilir. Bu nedenle bitkilerdeki parankima dokusuna özdeş kabul edilir.



    Hücrelerarası madde doku hücreleri tarafından üretilir. Temel bağ dokunun aramaddesi yarı sıvı bir madde içinde çok sayıda liften oluşur.



    Hayvanlarda üç tip lif bulunur;



    Kollojen lifler (Beyaz lifler): Kollojen adı verilen bir proteindenoluşan esnek protein ipliklerdir. Uzama yetenekleri çok azdır.Bulundukları yere esneklik ve dayanıklılık sağlarlar.



    Elastik lifler (Sarı lifler): Elastin adı verilen bir proteindenoluşmuş esnek protein ipliklerdir. Bir yay gibi yüksek uzama yeteneğinesahiptirler. Bulundukları yapının yüksek oranda genleşmesini ve eskişeklini geri kazanabilmesini sağlarlar.



    Retiküler lifler (Ağsı lifler): İpliklerin bir ağ gibi düzensiz şekildedizildiği ipliklerdir. Daha çok farklı doku tiplerinin birleştiğikısımlar ile yüksek dayanıklılık gereken bölgelerde bulunurlar.



    Temel bağ doku içinde birkaç tip hücre yer alır:



    Fibrositler: Temel bağ dokunun esas hücreleri olup ara madde içindeki liflerin sentezini sağlarlar.



    Makrofajlar: Amipsi hareket edebilen, fagositoz yeteneğindeki bağışıklık sistemi hücresidir.



    Mast hücreleri: Kanın damar içinde pıhtılaşmasını engelleyen heparinile kan damarlarını genişleten histamin maddelerini salgılarlar.



    b. Yağ Doku:



    Bağ dokunun özelleşmesiyle oluşmuştur. Yağ doku hücrelerine lipoblast adı verilir.



    c. Kıkırdak Doku:



    hücrelerine kondrosit, ara maddesine kondrin denir.



    Köpek balıkları ve vatozlar hariç tüm omurgalılarda embriyonik iskeletikıkırdaktan, ergin iskeleti ise kemikten oluşur. Köpek balıkları vevatozlarda iskelet hep kıkırdak olarak kalır.



    Kıkırdak dokudakılcal kan damarı bulunmadığından hücrelere besin ve oksijeninulaştırılması ile artıkların hücrelerden uzaklaştırılması bağ dokudandifüzyonla sağlanır.



    Kıkırdak doku ara maddede bulunan liflere göre hiyalin, elastik ve lifli olmak üzere üçe ayrılır.



    Hiyalin Kıkırdak: Ara maddede bol miktarda kollojen lifler bulundurur.Omurgalıların embriyonik iskeletini oluşturan kıkırdak tipidir.Kollojen fibrillerin saydam rengi nedeniyle bu kıkırdak saydamdır.


    Elastik Kıkırdak: Ara maddede bol miktarda elastik lifler bulunur.Elastik fibrillerin rengi nedeniyle sarı renklidir. Bileşiminde azmiktarda kollojen lifler de bulunur.

    Fibröz Kıkırdak: Çok yoğun miktarda kollojen lif, az miktarda hücre içerir.


    d. Kemik Doku:

    hücrelerine osteosit adı verilir. Ara maddede organik ve inorganik bileşenler yer alır.

    Osteositler tarafından sentezlenen kollojen lifler ara maddenin organik kısmını oluşturur ve osein olarak adlandırılır.

    Bununyanında kemik ara maddesinde yüksek miktarlarda inorganik maddeler yeralır. Bu inorganik maddeler çoğunlukla kalsiyum fosfat, kalsiyumkarbonat ve magnezyum fosfat gibi inorganik maddelerdir. Yaşilerledikçe kemik dokudaki organik madde miktarı azalır, inorganikmadde miktarı artar.


    Kemik doku yapısal olarak ikiye ayrılır :

    Süngerimsi Kemik Doku: Osteositler düzensiz olarak dizilmiş olupdokunun içinde çok sayıda delik bulunur. Adı da buradan gelmektedir. Budeliklerin içi ilik adı verilen özel bir bağ doku ile doludur. Kırmızırenginden dolayı kırmızı ilik olarak adlandırılan bu yapı kanhücrelerinin sentezini gerçekleştirir.

    sıkı kemik Doku: Süngerimsi kemik dokunun tersine hücreler özel vedüzenli bir dizilim gösterir. Osteositler uzun merkezi bir kanalınetrafından birkaç halka oluşturacak şekilde dizilmişlerdir. Bu uzunmerkezi kanala Havers kanalı adı verilir. Havers kanalı sıkı kemikdokunun içinden damar ve sinirlerin geçtiği ana kanallardır. Bukanallar arasında Walkmann kanalları denilen bunları bağlayan incekanalcıklar da bulunur.

    3. Kas Doku

    Kas dokusu kassistemini kas sistemi de iskelet sistemiyle birlikte canlılarda destekve hareketi sağlar. Kas dokusunu oluşturan hücrelerin zarlarınasarkolemma, sitoplazmasına sarkoplazma, endoplazmik retikulumlarına dasarkoplazmik retikulum denir. Kas sarkoplazmasında miyofibril adıverilen telcikler bulunur. Miyofibriller aktin ve miyozin adı verilen,kasılmayı sağlayan proteinlerden oluşur.

    Kas dokuda hücreler arası madde ya hiç yok yada çok az bulunur.
    Kaslar yapı ve çalışmaları bakımından üçe ayrılır;

    Düz Kas
    İnce uzun veya çubuk şeklinde hücrelerden oluşur.

    hücreleri tek çekirdekli ve çekirdek hücrenin ortasındadır.

    Bantlı yapı göstermez.

    İç organlarda bulunur.

    İstem dışı çalışır. Otonom sinir sistemi ile kontrol edilir

    Yavaş kasılır ancak uzun süre kasılı halde kalabilir
    Sadece oksijenli solunum görülür.

    Çizgili Kas

    Mikroskop altında incelendiğinde bantlı yapı gösterir

    hücreleri uzun, silindirik ve kalın uçludur.

    Çok çekirdekli görünür ve çekirdekler hücrenin kenarlarında konumlanmıştır.
    İskeleti sarar.
    İstemli çalışır. Merkezi sinir sistemi kontrolündedir.

    Hızlı kasılır. Çabuk yorulur.

    Oksijenli solunum ve laktik asit fermantasyonu yapabilir.

    Kalp kası

    Çizgili kas yapısındadır.

    Bantlı yapı gösterir.

    hücreleri tek çekirdekli ve çekirdek hücrenin ortasındadır.
    İstem dışı çalışır.

    Otonom sinir sistemi ile kontrol edilir.

    O2 ihtiyacı fazladır. Sadece oksijenli solunumla ATP üretir.

    4. Sinir Doku

    Sinirhücreleri embriyolojik gelişim sırasında embriyonun ektoderm tabasınınfarklılaşmasıyla oluşur. Sinir doku uyartıları alma, iletme ve gereklicevapları verme özelliği olan hücrelerden oluşmuştur. Sinir hücrelerinenöron denir. Bir nöron; dendritler, hücre gövdesi ve akson olmak üzereüç ana kısımdan oluşur.

    Nöronların çoğunda, aksonu saran schwanhücrelerinden oluşmuş miyelin kılıf bulunur. Miyelin kılıf, uyarılarıniletimini hızlandırır. Miyelin kılıfın aralarındaki kesik bölgelereranvier boğum denir.

    Nöronda uyartı sonucu oluşan elektrokimyasal değişime impuls denir. İmpulsun iletim yönü daima dentritten aksona doğrudur.

    Bir nöronun aksonu ile diğer nöronun dendritinin arasındaki boşluğa sinaps denir. İmpulsun sinapslardan geçişi kimyasaldır.

    Sinirhücreleri bir kez oluştuktan sonra bir daha bölünüp çoğalamazlar. Erginbir insanda zarar gören sinir hücreleri yenilenemez. Ancak bozulansinir dokusunun yerine özel bir bağ dokusu kaplar.


    Devamı Oku: Hayvansal Dokular Nedir?




+ Yorum Gönder