+ Yorum Gönder
Hayvanlar Alemi ve Hayvancılık Üretim ve Bilgiler Forumunda Atçılık - At Yetiştiriciliği Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Gizli @ yara
    Özel Üye

    Atçılık - At Yetiştiriciliği








    Atçılık hakkında bilgi



    Evcil atın kökenini przewalski ve tarpan adı verilen yabani atlar teşkil eder.
    Przewalski: Yabani moğol atı.
    Cidago (bel yüksekliği) 130 cm. İri başlı, iri kemikli, kalın boyunlu, kuvvetli, kırmızımtırak esmer renkli. Soğuk kanlı at ırklarının atasıdır.
    Tarpan: Cidago 130 cm. İnce yapılıdır. Donu (rengi) sincabi. Sıcakkanlı at ırklarının atasıdır.


    Atın Evciltilmesi

    At, milattan önce 3000'li yıllarda evciltilmiştir. İlk olarak Et ve sütünden yararlanılmıştır. Sırayla iş hayvanı, harp hayvanı olmuş, günümüzde de zevk ve spor için yetiştirilmektedir .


    At Irkları

    Dünyada 170 adet at ırkı vardır.
    Soğuk kanlı at ırkları: Genel olarak iri ve ağır vücutlu, kasları fazla gelişmiş, sakin ve ağır hareketli atlardır. Çeki güçleri iyidir. Sıcak kanlı atlara göre erken gelişirler. Soğuk iklim hayvanıdırlar. Örnek: İngiliz atı
    Sıcak kanlı at ırkları: Daha ufak yapılı ve hafiftirler. Hareketlidirler. Soğuk kanlılara göre geç gelişirler. Sıcak iklim hayvanıdırlar. Örnek: Arap atı


    Arap atı


    Cidago yüksekliği: 145-155 cm.
    Don: En çok AL, KIR, DORU görülmekte. Ender olarak YAĞIZ don mevcut.
    Yürüyüş: Adi yürüyüşte dar adım atar. Tırıs ve dörtnalda alçak adım.
    Kullanıldığı yerler: Çeki, binek, yarış.
    Özellikleri: Sağlam görünüşlü, canlı, yüksek kalıtsal güçlüdür. Dayanıklıdır. 3-4 ay boyunca günde 70-80 km. yol alabilir.
    Gelişim: 3 yaşında gelişmesini tamamlar. Damızlık yaşı 4' tür.
    Üreme özellikleri:


    * Erkeklerde doğum ağırlığı 44-47 kg.
    * Dişilerde doğum ağırlığı 42 - 45 kg.
    * Yavruların yaşama oranı %94-95
    * Gebelik süresi 334-342 gün
    * Ergin aygır ağırlığı 470-500 kg
    * Ergin kısrak ağırlığı 450-480 kg



    İngiliz atı


    Kombine melezlemeyöntemi ile hız yönünde ıslah yapılarak 250-300 yılda oluşturulmuştur. Türkiye'de ilk defa İstanbul Veli Efendi Çayırında 1922'de koşmuştur.
    Cidago yüksekliği: 165-170 cm.
    Don: En çok AL, DORU görülmekte. Ender olarak KIR, YAĞIZ don mevcut.
    Kullanıldığı yerler: Yarış atıdır. Hız özelliğinin kalıtım derecesi (h2) 0,35'tir.
    Özellikleri: Adaptasyon yeteneği yüksektir. Kısa mesafeyi çok hızlı koşar.
    Gelişim: Damızlık yaşı 4' tür.
    Üreme özellikleri:


    * Doğum ağırlığı 40-45 kg.
    * Östrüs (kızgınlık) siklusu 23-24 gün
    * Gebelik süresi 330-340 gün


    Hafflinger atı



    Cidago yüksekliği: 130-140 cm.
    Don: Sadece AKKANAT
    Kullanıldığı yerler: İş ve çeki atı.
    Özellikleri: İyi huylu, sağlam görünüşlü, sakin mizaçlı, kanaatkar, zayıf meraları iyi değerlendirebilen, kaba yem seven, hastalıklara mukavim, veteriner ve ilaç masrafı olmayan, güçlü, yüksek döl ve süt verimli. Çocukları çok sever.
    Gelişim: Damızlık yaşı 4' tür.
    Erkeklerde ağırlık: 440 kg
    Dişilerde ağırlık: 433 kg







  2. Gizli @ yara
    Özel Üye





    Yerli at tipleri ile ilgili bilgi


    1- Anadolu tipleri
    2-Çukurova tipi
    3-Uzunyayla atı
    4-Midilliler ve diğer yöresel tipler

    Türkiye'de bulunan diğer at ırkları

    1-İrlanda atı: Sıçrama (konkur) atıdır. Cidago 160-165 cm.
    2-Anglo-Arap: Cidago 160 cm. (koyu, özellikle doru don)
    3-Hanofer: Cidago 153-170 (Koyu don) Eğitime yatkın, sıcak kanlı
    4-Holstein: Almanya. 153-162 cm. Konkur atı.
    5- Akhal-Teke: Türkmenistan 142-152 cm. Mükemmel yürüyüşlü, dayanıklı, eğitilir ancak inatçıdır. Kötü huyludur.
    6-Kabardin: Kuzey Kafkasya. Dağ ırkıdır. Binek yüksekliği 142-151 cm. Uzun ömürlüdür.

    Atlarda Beslenme

    Gebelik

    Gebeliğin son 90 günü yapılacak besleme çok önemlidir. Bu aşamada kaba yem miktarı azaltılıp (ot, saman vs.); kesif yem miktarı (yulaf, mısır, küspe vs.) arttırılmalıdır.

    Enerji İhtiyacı
    9. ay: Yaşama payı enerji ihtiyacı x 1.11 10. ay: Yaşama payı enerji ihtiyacı x 1.13 11. ay: Yaşama payı enerji ihtiyacı x 1.20

    *Yaşama payı enerji ihtiyacı: Hayvanın hayatını sürdürebilmesi için gerekli, en düşük düzey enerji ihtiyacı. Laktasyon: Ortalama 5 ay sürer. İhtiyaç, yaşama payı enerji ihtiyacı+ 792 kCal'dir. Günlük süt verimi 10-20 kg. arası değişir.
    *Laktasyon: Hayvanın süt verdiği dönem.

    Su ihtiyacı
    Normal bir atın günlük su ihtiyacı 19-45 litredir.

    Atlarda Bakım

    Tay, doğumdan sonra ilk 24 saat ağırlığının 1/10'u kadar ağız sütü içer.*Ağız sütü: Doğumdan sonra memeden akan, bağışıklık maddelerince çok zengin ve yavrunun yaşaması için çok önemli süt (bu süt doğumdan itibaren 3 gün boyunca salgılanır. İçerisindeki bağışıklık maddeleri gitgide azalır.)Tayın ilk dönemki bakımında en önemli konular (eğer başka kaynaktan süt verme mecburiyeti varsa) sütün vücut sıcaklığında olması ve tayın yalnız bırakılmamasıdır.(Anası ölmüş taylarda önemli)Taylar 12 aylıkken ergin yaş ağırlığının %75 'ine ve ergin yaş sırt (cidago) yüksekliğinin %90 'ına ulaşırlar.Bu sebeple iyi beslenmelidirler. 4 'üncü haftadan sonra ananın sütü yetmemeye başlar. Bu aşamada tay büyütme yemleri verilmelidir.

    Yulaf tek başına verildiğinde kavuzlu olduğu için midede topaklaşmaz.Süt döneminde taylar için yulaf tek başına önerilmez. İçeriğinde protein ve mineral madde ek------. 2 aydan fazla yonca verilirse böbrek taşı yapabilir. Ayrıca yonca atların %2-3 'ünde alerji yapar.

    Atlarda Üreme

    Gebelik süresi: 11 ay
    Kızgınlık dönemi: İlkbahar
    *Kızgınlık: Dişi memelilerin yumurta ürettikleri, çiftleştirildiklerinde gebe kalmaya müsait oldukları dönem.
    Kızgınlık süresi uzunluğu: 2 - 2,5 gün
    İki kızgınlık arası süre: 15 - 17 gün
    Östrüs döngüsü süresi (1. östrüsun başından, 2. östrüsun başına): 29 gün
    Östrüs döngüsü: Dişi memeli hayvanın, fertil (döllenebilir) yumurta ürettiği fizyolojik durum.

    Kısrakta östrüs belirtileri:
    1- Hayvan sık sık idrar çıkarır.
    2- Sükunetini kaybeder. Sebepsiz kişner.
    3- Çalışan kısraklar çabuk yorulur.
    4- Dış etkilere duyarlıdır. Dokunulduğu zaman gıdıklanır.
    5- Vajina ağzını açıp kapatır.
    6- Diğer kısraklara sokulur. Onlara ilgi gösterir.
    7- Aygır yaklaştığı zaman kuyruğunu kaldırır.
    8- Vajinadan mukoz bir sıvı akar.
    9- Vajina ağzı şişmiş, kızarmış, gevşek bir yapıdadır.

    Yürüyüş ve Koşma Şekilleri

    Atlarda yürüyüş ve koşma şekillerini bilmenin yararları:
    1- İdman pisti zemininin dikkate alınmasını
    2- İdman süresinin dengeli şekilde tespit edilmesini
    3- Ayak hastalıklarının iyileşme süresinin kısa sürmesini
    4- Ayak hastalıklarının tekrar ortaya çıkmamasını sağlar.

    Atlarda yürüyüş ve koşma şekilleri şunlardır:
    1- Ağır adi yürüyüş: Önce arka ayak, ardından öndeki çaprazı; diğer arka ayak ve öndeki çaprazı atılır. Üç ayak hep yere basar.
    2- Süratli adi yürüyüş: Ağır adi yürüyüşün süratlisidir.
    3- Tırıs koşma: Bacakların hareket sırası çaprazdır. İki ayak hep yerde kalır.
    4- Dörtnal koşma: Hep aynı art ayak ilk basar. İlk basma sesinden sonra üç hızlı basma sesi duyulur.
    5- Rahvan koşma: Daha çok eşeklerde görülür. Hızlı yürüyüştür. Ayaklar çapraz değil art-arda atılır. İki ayak sürekli yerdedir. Biniciyi yormaz. Spor sayılmaz.


    Yürüyüş Kusurları:
    1- Topuk çalma: Atın yürürken ileri attığı ayağı ile yere basan bacağına vurmasına denir. Topuk çalma nedenleri: Bacak kusurları, tırnak kusurları, yanlış tırnak kesimi, yanlış nallama, atın zayıf - yorgun olması, binicinin hatalı oturması, hatalı dizgin kullanılması.
    2- Yetiştirme: Arka ayak nalının ön kısmı ile ön bacağa vurmaktır.
    3- Sürçme: Atın ayağını yere sürtmesidir.





  3. HARBİKIZ
    Moderator
    Atçılık ile ilgili bilgi


    Yaşadığı yerler: Evcilleri olduğu gibi, Amerikan bozkırlarında “Mustang”ve Altay dağlarının her iki yanındaki açık arazilerde “Prezevalski” denen yabani atlar sürüler halinde yaşar. Özellikleri: Küçük başlı ve kısa kulaklıdır. Yelesi ve kuyruk ucu uzun kıllıdır. Midilli atları koç iriliğindedir. Ömrü: 40-60 sene. Çeşitleri: En meşhuru Arap, İngiliz ve Midilli atıdır.

    Tek tırnaklılar takımının, Atgiller familyasından bir memeli. Erkeğine aygır, dişisine kısrak, yavrusuna tay, yumurtaları çıkarılmış, iğdiş edilmiş olana da beygir denir. Hepsine genelde at adı verilir. Arabide binek ve yük hayvanı olan ata; dabbe, matiyye, semend, tusen-i sütur denir. Cenk atına da rahş denir. Hepsi otla beslenir. Geviş getirmezler. Memeleri kasık bölgesinde arka ayaklarına yakındır. Üçüncü parmakları geniş bir tırnakla çevrilmiş olup “ toynak” adını alır. Bunun üzerine basarak yürürler. İnsanlara hizmet eden hayvanların en kabiliyetlisi ve kıymetlisidir. İnsanların, eski harp meydanlarındaki yardımcısı, yük taşımada hizmetçisi, yarış, cirit, çit atlama ve av sporlarında neşe ve zevk ortağıdır. Silah gürültüsüne ve bando sesine rahatlıkla alışır.

    At, cesur ve atılgan olduğu gibi sahibine son derece itaatkardır. Sahibi dilerse dolu dizgin, dörtnala koşar, isterse aheste yürür, isterse durur. Her durumda sahibini memnun etmeye dikkat eder. Yorgunluğa bakmaksızın kendini çatlatmak pahasına da olsa olanca gayret ve kuvvetini itaat uğruna sarf eder. Bugün Amerikan bozkırlarında yaşayan Mustang adıyle anılan vahşi atlar, İspanyolların Amerika'ya götürdükleri ehli atlardan kaçanlardan yabanileşenlerdir. Az yiyecekle yetinip, her türlü iklim şartlarına dayanırlar.

    Tarpan adıyla anılan Avrupa yaban atının (E. caballus gmelini) 1876'dan beri nesli tükendi. Bugün eski dünyada hala neslini devam ettiren yanlız bir yaban atı vardır. Bu at Orta Asya Moğolistan'ının soğuk ve ıssız ovalarında yaşar. Asya yaban atı veya Prezevalski dendiği gibi Moğolistan yaban atı da denir. Altay dağlarının her iki yanında yaşar. Siyah kısa ve dik yeleleri ile, ağır ve iri başları, küçük kulakları, uzun kıllı kuyrukları ile evcil atlardan farklılık gösterirler. Renkleri kırmızımtrak kahverengi olup çekici bir görünüşleri vardır. Burun kısımları beyazdır. Kışın kılları uzayarak soğuktan korunurlar.

    Evcil atlar: Tahminen 4000 seneden beri insanlara hizmet etmektedir. Bugünkü modern atların Asya yaban atından türediği şüphelidir. Bazı zoologlar Avrupa yaban atından türediğini ileri sürmektedirler. Evcilleştirilmiş atların birçok soyları vardır. Bugün küçük Midilli atları ile Safkan Arap atlarının soy kütüğü kesin olarak bilinmemektedir.

    Atlar 40-60 sene yaşar, bazı kısraklar 25 yaşına kadar doğurur. On bir ay gebe kalır ve genellikle bir yavru doğururlar. Yavrunun gözleri açık olarak doğar ve birkaç dakika sonra ayağa kalkarak annesini takibe başlar. Yük çekme ve taşıma atları, kalın bacaklı, iri cüsselidir. Binek ve yarış atları ince uzun bacaklıdır. Atlar arasında hased yok ise de, birbirlerine gıpta etmek huyları vardır. Bu da yarışta, hendek ve çit atlamada kendini gösterir. Birbirlerine imrenerek daha hızlı koşup öne geçmek isterler. Saatte 60-70 km hızla koşanları vardır. Atların tüy renkleri çeşitli olup, renklerine göre çeşitli isimler alırlar. En tanınmışları: Ak, akçıl, kır, al, alakı, geyik kırı, çil yeşil, al pekmez köpüğü, doru, hurma dorusu vs.'dir.

    Erkek eşek ile kısrak eşleştirilirse katır elde edilir. Aygır (erkek at) ile dişi eşeğin birleşmesinden de barda denen katır çeşidi elde edilir. Her iki melez de üremezler. Katır, bardadan daha dayanıklıdır.

    Arap atı:

    Çok dayanıklı mükemmel bir binek ve yarış atıdır. Arabistan'a geçen Orta Asya ve Anadolu Türk atlarından türemiştir. İngiliz atlarından daha dayanıklı olup, 24-28 saat hiç su içmeden yol alabilir.

    İngiliz atı:

    İyi bir binek ve yarış atıdır. Özellikle yarış için yetiştirilir. Arab aygırı ile İngiliz yerli kısraklarının çiftleştirilmesinden türetilmiş bir soydur. Arab atından daha uzun bacaklıdır.

    Midilli atı:

    Küçük, sakin ve dayanıklı bir at çeşididir. Keçi veya koç iriliğindedir. Çocuklar için iyi bir binek hayvanıdır. Hafif gezinti arabalarına koşulduğu gibi maden ocaklarında da istifade edilir. Shetland, İslanda ve Norveç midillileri meşhurdur.

    At yetiştiriciliği:

    Asya, Avustralya ve Amerika'daki geniş bozkırlarda hala vahşi at sürüleri yaşamaktadır. Evcil atlar haralarda yetiştirilir. Ülkemizde ilk hara 1913'te Aziziye'de kuruldu. Türkiye'nin ilk modern harası ise 1924'te açılan Karacabey harasıdır.





+ Yorum Gönder