+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Her Telden Eğitim Konuları Forumunda Sosyoloji sosyal kurumlar ve toplumdaki yeri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Gülcan
    Devamlı Üye

    Sosyoloji sosyal kurumlar ve toplumdaki yeri








    Sosyoloji sosyal kurumlar ve toplumdaki yeri



    KÜLTÜR ve TOPLUMSAL KURUMLAR.jpg.

    A. KÜLTÜR

    1- Kültürün Anlamı

    Bir toplumun ortaklaşa meydana getirdiği, benimsediği, kuşaktan kuşağa aktardığı maddi ve manevi değerlerin tümüdür. İnsanların yaptığı aletler, kullandığı araçlar kültürün maddi boyutunu; gelenek, görenek, eğitim, din gibi unsurlar ise kültürün manevi boyutunu oluşturur. Kültürün bu "maddi" ve "manevi" öğeleri arasında karşılıklı etkileşim vardır. Birinde meydana gelen bir değişme diğerini de etkiler. Kültürün maddi öğeleri, manevi öğelerine oranla daha hızlı değişirler.

    Kültürün Özellikleri:

    • Kültürü toplum üretir.
    • Kültür duygu, düşünce ve hayat tarzıdır.
    • Toplumdan topluma ve zamanla değişir.
    • Kültür kuşaktan kuşağa aktarılır.
    • Kültürün taşıyıcısı dildir.
    • Kültür birleştirici ve bütünleştiricidir.
    • Kültür öğrenme ile kazanılır.
    • Kuşaktan kuşağa aktarılarak devam eder.



    ÖRNEK :


    Atalarımızın yaratıp bize miras bıraktığı kültür, bizi yaratırken bizim o mirasa kattıklarımızla birlikte gelecek kuşaklara miras kalır, onları yaratır.
    Burada, kültürün hangi yönü üzerinde durulmaktadır?

    A) İnsanların hem kültürden etkilenip hem de kültürü etkilemesi
    B) Her toplumun kendine özgü bir kültürünün olması
    C) Kültür öğelerinin etkileşim halinde olması
    D) Kültür birliğinin ulusal dayanışmayı güçlendirmesi
    E) Kültürlerin giderek birbirine benzemesi

    (1987/ÖYS)

    Çözüm :

    Kültür, insanların ortak yaşamlarında ortaya çıkan ve kuşaktan .kuşağa aktarılarak zenginleşen birikimlerin ve değerlerin bütünüdür. Bu yönüyle içerisine toplumu tarihsel geçmişi de girmektedir. Aynı şekilde bugünün toplumsal yaşamı da yarınlar için “geçmiş” değeri taşıdığında, toplumun günümüz yaşantısı, gelecek kuşaklar için “tarihsel birikim” olacaktır.
    Bu sebeplerle, toplumsal yaşam içerisinde kültür, hem o anda ki toplumu etkiler, ayrıca kendisinden sonra gelen kuşakları da etkiler.
    Bu nedenle cevap: A’ dır.


    2- Kültürün İşlevleri

    Kültür, toplumun tarihsel süreç içerisinde sahip olduğu tüm değerlerin insandan insana aktarılarak yaşatılmasını sağlar. Ayrıca bu aktarım sırasındaki eğitimle bireyin sosyalleşmesine de katkıda bulunur. Ortak bir kültür etrafında birleşen bir toplum, çok daha iyi bir dayanışma ortaya koyacaktır. Yani kültürün birleştirici ve bütünleştirici bir yönü vardır.

    3- Kültürün Kazanılması

    İnsan doğumuyla zaten belli bir toplumun içerisinde bulunur. Bu şekilde bu toplumun üyesidir de aynı zamanda. Bulunduğu toplumun kültürünü ilk olarak sadece ailesinden, sonra buna ek olarak arkadaşlarından ve okulundan, daha ileriki dönemlerde de iş ortamından kazanır. Kültürü kazanma, bulunulan toplumun değer yargılarını ve genel kabullerini benimsemesidir. Buna “kültürlenme (kültüre katılma)” denir. Bu toplum kültürünün tüm öğelerini kazanıncaya kadar geçen bir “sosyalleşme” sürecidir. Bu süreç ile birlikte toplumuyla benzer özellikler kazanmanın yanı sıra kişilik oluşumunda da olgunlaşmayı sağlar.

    ÖRNEK :

    Bazı yörelerimizde erkek evleneceği kızın babasına başlık parası öderken, Yunan töresinde kızıyla evlenecek erkeğe drahoma (para) öder; Japonlar pirinci çubukla, İngilizler çatalla yer; Hintliler ineği kutsal sayıp etini yemezken çoğu toplumlar ineğin etinden ve sütünden yararlanır.
    Bu tür davranış örneklerinde, kültürün hangi özelliği üzerinde durulmaktadır?

    A) Doğal koşullardan etkilenme
    B) Dil aracılığıyla taşınabilme
    C) Zamanla değişikliğe uğrayabilme
    D) Toplumdan topluma farklılık gösterme
    E) Kuşaktan kuşağa aktarılma

    (1990/ÖSS)


    Çözüm :
    Anlatılan tüm özellikler farlı toplumlarla karşılaştırma yapmak amacıyla seçilmiştir. Kültürün en önemli özelliklerinden birisi de biricik olmasıdır. Yani her kültür sistemi, ait olduğu topluma özgüdür. Bu nedenle kültür ile ilgili olguları değerlendirirken her kültürel yapıyı kendi toplumu içerisinde değerlendirmekteyiz.
    Paragrafın bize özellikle belirttiği durum, kültürün, “toplumdan topluma farklılık göstermesidir”.
    Bundan dolayı doğru yanıt: D’ dir.


    4- Kültürel Süreçler

    • Kültürlenme: İnsanın kendi toplumunun kültürünü almasıdır.
    • Kültürleşme: Kişinin başka bir kültürle etkileşim halinde olarak o kültürden etkilenmesidir.
    • Kültür Şoku: Bir kültürden başka bir kültüre geçen bireyin yeni kültür karşısında yaşadığı bunalımdır.
    • Kültürel Yozlaşma: Bir kültürün eskimiş ve artık işlevsizleşmiş kısımlarının gereksiz yere korunmaya devam edilmesiyle oluşan değer boşluğudur.
    • Kültürel Çözülme: Normalde bir kültürü oluşturacak maddi ve manevi öğelerin bir toplumda bir araya gelememesidir.


    ÖRNEK :

    “Toplumun bireyleri tarafından yaratılan ve kullanılan her türlü araç ve gereç ‘maddi kültür’, toplum yaşamını düzenleyen tüm değerler ve inançlar ise ‘manevi kültür’dür. Bu iki kültür birbirini etkiler.”
    Aşağıdakilerden hangisi maddi veya manevi kültürden birinin diğerini etkilemesine bir örnek olabilir?

    A) Eğitimde demokratik tutumun kişilerde bağımsız davranma eğilimini artırması
    B) Kitle iletişim araçlarının gelişmesiyle, bölgeler arası değer farklılıklarının azalması
    C) Ulaşım araçlarının gelişmesiyle ticaretin kolaylaşması
    D) Eğitim düzeyinin yükselmesiyle eski inançların zayıflaması
    E) Tarımda makineleşmenin üretimi artırması

    (1985/ÖYS)

    Çözüm :
    Toplumsal yapılar kendi içlerinde iki grupta toplamaktayız: Maddi yapı (günlük yaşamda kullandığımız araçların, mimarinin, teknolojinin… somut bilgisi) ve Manevi yapı (toplumun inandığı değerler, insanların arasındaki ilişkiler, anlaşmalar…gibi soyut bilgiler).
    “A” ve “D” seçeneklerinde iki, manevi yapının birbirini etkilemesine yönelik örnekler görmekteyiz. “C” ve “E” seçeneklerinde ise maddi yapının manevi yapıyı şekillendirmesine örnekler verilmiştir. Oysa “B” seçeneğinde maddi yapılardan olan “kitle iletişim araçlarının”, ”değerler” gibi bir manevi yapıları nasıl şekillendirdiğine örnek vermiştir.
    Doğru yanıt: B’ dir.


    B. TOPLUMSAL KURUMLAR

    1- Toplumsal Kurumun Anlamı
    Toplumun temel ve önemli bir ihtiyacını gidermek amacıyla bir araya . gelmiş, örgütlenmiş, bütünleşmiş insanların tüm inançlar, kurallar, simgeler, kalıp davranışlar, değer ve normlar bütünüdür. Başka bir ifade ile kurum; toplumda yaşayan bireylerin ihtiyaçlarından doğan toplumsal yapının ve değerlerin korunması için zorunlu, bazı yönlerden sürekli, bazı yönlerden ise geçici kurallar bütünüdür.
    Kurumlar kuruluşlardan farklıdır. Kuruluş somut, kurum ise soyuttur. Aynı amaca yönelik çok sayıda kuruluş bir isim altında toplanarak kurumları oluşturur. Örneğin okul, parlamento, hastane, adliye, cami birer kuruluştur. Oysa bunların işlevi olan eğitim, din, siyaset ve ekonomi ise birer kurumdur.
    Bütün toplumlarda beş temel kurum vardır:
    1. Aile kurumu
    2. Ekonomi kurumu
    3. Siyaset kurumu
    4. Din kurumu
    5. Eğitim kurumu

    Toplumsal Kurumların Özellikleri:
    • Bir toplum içinde belli bir ihtiyacı gidermek için vardırlar.
    • Toplumsal ihtiyaçlardan doğmuşlardır.
    • Aynı kurum, toplumlar arasında ve bir toplumda zamanla biçim ve işlev değişikliğine uğrayabilir.
    • Bir toplumsal kurumdaki değişme, diğer kurumlarda da değişmeye yol açar.
    • Yeni ihtiyaçlar, yeni kurumları ortaya çıkarır.
    • İşlevini tümüyle yitiren, toplum içerisinde hiçbir ihtiyacı karşılayamayan kurumlar ortadan kalkar
    • Toplumsal kurumların değişme hızları birbirleriyle aynı değildir. Herhangi bir kurum çok hızlı değişirken bir başkası daha yavaş değişebilir.



    ÖRNEK :

    Türkiye’de cumhuriyetin ilanından hemen sonra eğitimde, dinde, yönetimde, hukukta, ekonomide, sanatta, aile yapısında gerçekleştirilen devrimlerle kültürel yaşamda önemli değişmeler sağlanmış ve toplum yeni bir kültürel yapıya kavuşmuştur.
    Buna göre, toplumun yeni bir kültürel yapıya kavuşturulması aşağıdakilerden hangisindeki değişikliklerle sağlanmıştır?

    A) Toplumsal kurumlar
    B) Toplumsal roller
    C) Toplumsal statüler
    D) Toplumsal dayanışma
    E) Toplumsal işbölümü

    (1994/ÖYS)

    Çözüm :
    Herhangi bir toplumda değişikliğe gidilmesiyle birlikte insanlar arasında var olan tüm ilişki biçimleri de değişim göstermektedir. Çünkü gerek toplum bireyi belirlemektedir; gerekse de birey toplumu…
    Cumhuriyetin ilanından hemen sonra çok büyük bir ilişki değişimi geçirmiştir. Ancak ilişkilerin değişebilmesinin yegâne yolu, toplumsal kurumları değiştirmektir. Eğer kişi karşılaştığı tüm kurumlarda da eski ilişkilerini yaşabiliyorsa, yeni yaşamına yer açma ihtiyacını hissetmeyecektir.
    Bu nedenle en köklü değişim, kurumların da birlikte değişebildiği değişimlerdir.
    Bu nedenle doğru yanıt: A’ dır.

    2- Kültür–Toplumsal Kurum İlişkisi
    Toplumun değerler bütünü olarak kültür, insanların nasıl davranacaklarını ve hangi temel de bir araya geleceklerini belirler. Toplumsal kurumlar ise kültürün taşıyıcıları konumundadır. Topluma yeni katılacak olan birey kültürü toplumsal kurumlarda kazanır. Bunun yanında topluma zaten üye olmuş bireylerinde toplum normlarından ve değer yargılarından uzaklaşması engellenir.

    3- Toplumsal Kurumların Çeşitliliği
    Toplum yaşamı için vazgeçilmez durumda olan temel özelliklerin her biri .karşımıza birer toplumsal kurum olarak çıkar. Bunlar: aile, din, ekonomi, siyaset, hukuk…








  2. Acil

    Sosyoloji sosyal kurumlar ve toplumdaki yeri isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder