+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Her Telden Eğitim Konuları Forumunda Fiillerde kip ekleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Fiillerde kip ekleri








    Fiillerde kip ekleri

    Eylemin gerçekleşmesi, zaman kavramı içinde mümkündür. Zaman içinde eylem ya gerçekleşerek olup bitmiştir; ya gerçekleşmektedir, henüz bitmemiştir; ya da sözün söylenmesinden sonraki bir zaman diliminde gerçekleşecektir. Eylemin gerçekleş*mesi bir dilek biçiminde ifade ediliyor da olabilir. Dileklerde de örtülü bir gelecek za*man anlamı vardır. Fiilin gösterdiği kılış, durum veya oluşun zamana bağlı olarak nasıl gerçekleştiğini veya gerçekleşeceğini gösteren söyleyiş kalıplarına kip adı ve*rilir.



    Türkçede kipler nitelik yönünden ikiye ayrılır: haber (bildirme) kipleri ve dilek (tasar*lama) kipleri.



    Kiplerin alt türleri belli eklerle yapılır. Her alt türün kendi eki vardır. Bu eklerin kulla*nılışına göre de -biçim açısından- kipleri ikiye ayırıyoruz:



    1) Basit kip (basit çekim, basit zaman): Fiilin tek kip ekiyle çekimlenişidir: gel-di, gel-miş, gel-se

    2) Birleşik kip (birleşik çekim, birleşik zaman): Fiilin iki kip- eki alarak çekimlen*miş biçimidir: gel-miş-ti, gel-miş-se, gel-(i)yor-du, gel-meli-(y)di



    BASİT KİPLER



    I) Haber (Bildirme) Kipleri



    Eylemin yapıldığını, yapılıyor olduğunu ya da yapılacağını zamana bağlayarak bildiren kiplerdir.



    a) Bilinen (-di'li) Geçmiş Zaman: "-di" (-di, -dü, -du, -ti, -ti, -tü, -tu) eki ile ya*pılır. Eylem sözden öncedir; söz söyleyen, eylemi görmüştür ya da yapıldığından emindir.



    * Dün epeyce kar yağdı. (Görülmüş)

    * Ayak sesleri yaklaşıyor, geldiler. (Duyularla kesinleşmiş)

    * Cumhuriyet 1923'te kuruldu. (Bilimsel kesinlik)



    Bu kipin, diğer çekim ekleriyle birlikte çekimleri
    OLUMLU
    YAZ-DI-M YAZ-DI-K
    YAZ-DI-N YAZ-DI-NIZ
    YAZ-DI YAZ-DI-LAR
    OLUMLU SORU
    YAZ-DI-M MI? YAZ-DI-K MI?
    YAZ-DI-N MI? YAZ-DI-NIZ MI?
    YAZ-DI MI? YAZ-DI-LAR MI?

    OLUMSUZ
    YAZ-MA-DI-M YAZ-MA-DI-K
    YAZ-MA-DI-N YAZ-MA-DI-NIZ
    YAZ-MA-DI YAZ-MA-DI-LAR

    OLUMSUZ SORU
    YAZ-MA-DI-M MI? YAZ-MA-DI-K MI?
    YAZ-MA-DI-N MI? YAZ-MA-DI-NIZ MI?
    YAZ-MA-DI MI? YAZ-MA-DI-LAR MI?

    b) Öğrenilen, Duyulan (-miş'li) Geçmiş Zaman:"-miş" (-mış, -müş, -muş) ekiy­le çekimlenir. Eylem başkasından duyulmuş ya da olup bittikten sonra fark edil­miştir.* Çanakkale'ye dün epeyce kar yağmış (Başkasından öğrenilmiş.) * Masada uyuyakalmışın. (Bilinçsiz gerçekleşmiştir.) * Ben görmeyeli epey büyümüşsün. (Sonradan algılamayla fark edilmiştir.) * Keloğlan birde bakmış ki (Masal üslubu. Masal ve fıkra anlatım biçiminde de "başkasından öğrenilme" anlamı vardır.) * Nasrettin Hoca Timur'a demişçi (Fıkra üslubu)Bu kipin, değişik çekim ekleriyle birlikte çekimleri:
    OLUMLU
    YAZ-MIŞ-IM YAZ-MIŞ-IZ
    YAZ-MIŞ-SIN YAZ-MIŞ-SINIZ
    YAZ-MIŞ YAZ-MIŞ-LAR

    OLUMSUZ
    YAZ-MA-MIŞ-IM YAZ-MA-MIŞ-IZ
    YAZ-MA-MIŞ-SIN YAZ-MA-MIŞ-SINIZ
    YAZ-MA-MIİ YAZ-MA-MIŞ-LAR








  2. Nesrin
    Devamlı Üye





    Fiillere zaman ve dilek kip ekleri gelmektedir. zaman kipleri şunlardır . "mış, dı" geçmiş zaman,"ecek ,acak" gelecek zaman "yor" şimdiki zaman "ar,er"geniş zaman . bunlar dışında dilek kipide vardır. eğer fiil iki ek alır ise bileşik zamanlı tek ek alır is basit zamanlı fiil adını alır.




+ Yorum Gönder