+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Her Telden Eğitim Konuları Forumunda Birleşik Kelimeler Hakkında Genel Bilgi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Asel
    Bayan Üye

    Birleşik Kelimeler Hakkında Genel Bilgi








    Birleşik Kelimeler Hakkında


    Bir kavramı karşılamak üzere, iki ya da daha çok sözcükten oluşan öğelere bileşik sözcük denir. Bileşik sözcüklerin çoğu ad soyludur: "Ad, zamir, sıfat, zarf, edat, bağlaç, ünlem."
    Bileşik sözcük biçiminde eylemler de vardır.

    Bileşik sözcükler üç yolla oluşur:
    A) Anlam Kayması
    B ) Ses Kayması
    C) Tür Kayması

    A) Anlam kayması yoluyla oluşan ad bileşikleri bitişik, eylem bileşikleri herhangi bir ses olayı yoksa ayrı yazılır:
    1- Ad Bileşikleri: Kuşüzümü, balkabağı, kafatası, başvuru
    2- Eylem Bileşikleri: Ayağını kaydırmak, kafası kızmak, tepesi atmak

    B ) Ses değişmesiyle oluşan bileşik sözcükler bitişik yazılır:
    Bileşik sözcükler oluşurken, sözcüklerin ünlüleri kaynaşabilir, ünlülerden biri ya da bir ses öbeği düşebilir, bir ünsüz türeyebilir ya da başka bir ünsüze dönüşebilir:
    cuma+ertesi
    cumartesi("e" düşmüştür.)
    güllü+aş güllaç("ü" düşmüş, "ş"de "ç" olmuştur.)
    kayın+ana kaynana("ı" düşmüştür.)
    pazar+ertesi
    pazartesi("er" ses öbeği düşmüştür.)
    pek+iyi peki("yi" ses öbeği düşmüştür.)
    his+etti hissetti("s" ünsüzü türemiştir.)
    hasta+hane
    hastane("ha" öbeği düşmüştür.)
    bahis+oldu bahsoldu("i" ünlüsü düşmüştür.)

    UYARI: Farsça "hane" sözcüğüyle birleşen sözcükler;

    a) Ünsüzle
    bitiyorsa, "hane" sözcüğü (birkaç sözcük dışında, örneğin: Tersane) eksiksiz birleşir: Balıkhane, rasathane, baruthane, darphane, dershane
    b) Ünlüyle bitiyorsa, "hane"
    sözcüğünün ilk hecesi (birkaç sözcük dışında, örneğin: Boyahane) eksiksiz düşer: Eczane, hastane, pastane

    C) Sözcük türü kaymasıyla oluşan bileşik sözcükler bitişik yazılır:
    Bileşiği oluşturan sözcüklerden birinin ya da ikisinin türünün kayması ile oluşan bileşiklerdir: Şıpsevdi, dedikodu, biçerdöver, akarsu,hanımeli, imambayıldı, vurdumduymaz iki sözcük fiilken,
    tür değiştirerek isim olmuştur. Tür kaymasıyla oluşan bileşiklerde aynı zamanda anlam kayması da görülebilir.
    UYARI: Eylem anlamlı bileşikleri:
    a) Yardımcı eylemle oluşanlarda bir ses olayı(düşme, türeme, değişme) oluyorsa bitişik, olmuyorsa ayrı yazılır: Hapis+etti hapsetti, his+etti hissetti,
    af+etmek affetmek, red+etmek reddetmek, sabır+etmek sabretmek, kayıp+etmek kaybetmek; yardım etti, rica etti, terk etti, arz eylemek, yol olmak, el etmek
    b) Özel (kurallı) bileşik
    eylemler (isteklenme eylemi "gülesi gelmek, göresi gelmek) dışında bileşik yazılır: Girivermek, yapabilmek, bakakalmak, gidedurmak
    c) Anlamca kaynaşmış bileşik eylemlerden, tam
    kaynaşmış olanlar bitişik; yarı kaynaşmış ve deyimleşmiş olanlar ayrı yazılır:
    Tam kaynaşmışlar: Başvurmak, elvermek, öngörmek
    Yarı kaynaşmışlar: Kahkaha atmak, göz kırpmak

    Deyimleşmişler: küplere binmek, etekleri zil çalmak








  2. Nesrin
    Devamlı Üye





    Bileşik kelimeler dediğimiz kelimelre iki anlmalı kelimenin bir araya gelerek başka bir anlam kazanması. mesela şanlıurfa gaziantep,gecekondu,dolmabahçe gibi daha bir çok örnek daha var. bide bu kelimeler oluşurken harfk-larde düşmektedir. mesela kahvaltı aslında kahve altıdır. gibi




+ Yorum Gönder