+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Her Telden Eğitim Konuları Forumunda Bitkisel dokular ve özellikleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Bitkisel dokular ve özellikleri








    Bitkisel dokular ve özellikleri



    Örtü doku bitkinin tüm yüzeyini adeta deri şeklinde örten, bitkiyi su kaybına, çeşitli fiziksel ve kimyasal etkilere karşı koruyan dokudur. Odunsu bitkilerin genç kısımlarında ve otsu bitkilerde örtü dokusu epidersmisten oluşur.

    Epidermis, genç bitkilerde kök, gövde ve yaprak gibi organların üzerini örter. Bu doku, büyüme noktalarındaki en dış tabaka olan protoderm hücrelerinin farklılaşmasından meydana gelir. Hücreleri genellikle tek sıralı dizilmiş olup, hücreler arası boşlukları bulunmaz. Canlı, büyük kofullu ve az sitoplazmalı olan epidermis hücrelerinde kloroplast yoktur.

    Bitkinin toprak üstü kısımlarındaki epidermis hücrelerinin dışa bakan çeperleri, iç ve yan çeperlerine göre daha kalındır. Bu kalınlaşmaya, epidermis hücreleri tarafından salgılanan kütin maddesinin birikmesi sonucu oluşan kütikulı tabakası neden olur.

    Mumsu ve saydam yapıda olan kütikula tabakası, ışığı geçirirken, suyu geçirmez. Bu sayede bitkinin toprak üstü kısımlarından aşırı su kaybını önler. Ayrıca, bitkiye mekanik destek sağlar ve mikroorganizmaların saldırılarına karşı bitkiyi korur.


    Bitkinin toprak altı organlarında (kök sistemi) kütikula tabakası bulunmaz.



    Kütikula tabakasının kalınlığı, bitkinin bulunduğu ortamla doğrudan ilişkilidir. Su kaybına bağlı olarak bu tabaka; kurak bölge bitkilerinde kalın, nemli (ılıman) bölge bitkilerinde ise incedir..


    Epidermis hücrelerinin bazıları çeşitli görevleri gerçekleştirmek üzere özelleşirler. Epidermis hücrelerinin özelleşmesi sonucu stoma, tüy ve emergens gibi yapılar meydana gelir.
    1.jpgStoma (gözenek): Yapraklarda ve genç bitki gövdelerinde epidermis stoma olarak isimlendirilen deliklere sahiptir. Stomalar bitkinin atmosfer ile gaz alış verişini sağlar ve suyun buhar halinde atılmasını kontrol eder.


    Bitkilerde su kaybı sadece stomalar ile sağlanmaz. Nem oranı yüksek olan ortamlarda yetişen bitkilerin, yaprak kenarlarında hidatod adı verilen açıklıklar bulunur. Bu açıklıklardan yapraklardaki fazla su damlama (gutasyon) yoluyla sıvı halde dışarı atılır. Damlama, toprak neminin yüksek ve terlemenin baskılandığı ya da düşük olduğu zamanlarda meydana gelir.


    UYARI: Damlama olayı ile sıvı halde kaybedilen suyla birlikte bir miktar madensel tuzun da bitkiden uzaklaştırılması sağlanır.


    Nane gibi bitkilerde salgı tüyleri, uçucu ve hoş kokulu maddeler salgılarken, sarmaşık bitkisindeki tırmanma tüyleri tutunma görevi yapar. Ayrıca, kök ucuna yakın yerlerde bulunan kök emici tüyleri, kökün yüzey alanını artırır ve topraktan su ve minerallerin emilmesine yardımcı olur.

    2.jpgSığır kuyruğu bitkisinin yaprağında bulunan örtü tüyleri.

    Emergens (Diken): Emergensler de tüyler gibi epidermisin dışarıya doğru yaptığı çıkıntılardır. Ancak bu yapı tüylerden farklı olarak epidermisin altındaki dokuları da içerir. Emergensler, bitkilerin hayvanlara karşı kendini korumak ve savunmak amacıyla geliştirdiği yapılardır.

    Çok yıllık bitkilerde, daha önceden oluşan kök ve gövde kısımları ikincil meristemlerin faaliyeti sonucu giderek kalınlaşmaya başlar. Kalınlaşmanın erken evrelerinde kök ve gödenin koruyucu dokusu olan epidermis parçalanır, kurur ve dökülür. Epidermisin yerini ise mantar kambiyumu tarafından üretilen yeni bir koruyucu doku alır.



    Mantar tabakasına sahip gövdelerin içte kalan canlı hücreleri, dış ortamla gaz alış verişini lentisel (kovucuk) adı verilen yapılar sayesinde gerçekleştirirler. Gövdeyi saran mantar tabakası lentisellerin olduğu yerlerde kesintiye uğrar.

    Lentiseller, genellikle gövde üzerinde halkasal, oval veya çizgi şeklinde bulunur ve çıplak gözle görülebilir. Lentiseller, epidermiste bulunan stomalara karşılık gelirler.

    STOMA LENTİSEL
    Epidermiste bulunur. Peridermde bulunur.
    Canlıdır. Ölüdür.
    Açılıp - kapanır. Hep açıktır.
    Fotosentez yapar. Fotosentez yapamaz.
    Gaz alış verişi ve terleme yapar. Gaz alış verişi ve az miktarda terleme yapar.

    Görev ve yapı bakımından birbirini tamamlayan temel, iletim ve örtü dokuları bir bitkiyi oluşturan kök ve sürgün sistemlerinde bulunur.

    Bu organ sistemleri bitkinin büyüme, beslenme, korunma gibi yaşamsal faaliyetlerini sürdüren organlara sahiptir. Bu organlardan kökler kök sistemini, gövde ve yapraklar ise sürgün sistemini oluşturur.



    Bitkiler de ksilem (odun boruları) ve flöem (soymuk boruları) olmak üzere iki tip iletim dokusu bulunur.



    Trake ve trakeidlere ek olarak ksilem dokusunda bulunan parankima hücreleri çeşitli besin maddelerini depolamada, sklerenkima hücreleri ise destek sağlamada iş görür.



    3.jpgTrakeidler: Hücreden hücreye su akışını sağlayan geçitlere sahip, ince ve uzun hücrelerdir
    4.jpgTrakeler: Kısa ve geniş hücreleri üst üste gelerek açık uçlu odun borularını oluştururlar.
    6.jpg

    Trakeler ve trakeidler: Odun, genellikle trake ve trakeidlerde oluşur.



    Bir kalburlu boruda madde taşınması aynı anda çift yönlü olarak gerçekleşmez

    Flöemin besin ileten hücreleri: Kalburlu boru elemanları yapraktan kök ve gövde uçlarına şekerce zengin özsuyu taşır. Bu boyuna şekilde kalburlu boru elemanlarının, aralarındaki delikli çeperlerle uç uca düzenlenişleri gösterilmiştir

    7.jpg
    Kalburlu boru elemanlarının art arda dizilmesiyle oluşan kalburlu boru gösterilmiştir.













  2. Halit
    Özel Üye





    Bitkisel dokular nelerdir



    44.gif

    Şekil ve yapı bakımından benzer olan aynı görevleri yapan hücrelerin meydana getirdiği topluluğa doku denir.Dokuları inceleyen bilim dalına Histoloji denir.Dokular ikiye ayrılır:1.Bitkisel dokular2.Hayvansal dokularBitkisel dokuların sınıflandırılmasıSürgen (Meristem) Doku:Bitkilerde bölünme yeteneği sürekli olan dokudur. Sürekli bölünerek değişmez dokuları oluşturur.Bu doku bitkinin uzamasını ve kalınlaşmasını sağlar.Birincil Meristem : Kök gövde ve dal uçlarında bulunur.Boyuna büyümeyi sağlar.İkincil meristem(Kambiyum) : Bu doku değişmez doku hücrelerinin bölünme yeteneği kazanmasıyla gelişir. Bitkinin enine kalınlaşmasını sağlar.Değişmez dokular:Birincil ve ikincil meristem doku hücrelerinin gelişme ve farklılaşmasından oluşur. Değişmez dokuları meydana getiren hücreler, bölünebilme özelliğini kaybeder.Değişmez dokular yapı ve görevlerine göre gruplandırılır:1.Parankim a dokusu:Bitkilerdeki diğer doku ve organların arasını doldurur. İşlevlerine göre özümleme parankiması, havalandırma parankiması ve depo parankiması olarak üç gruba ayrılır.2.Koruyucu doku :Bitkilerde kök , gövde ve meyvelerin üzerini örter. Hücre çeperi kalındır. İki gruba ayrılır.a-Epidermis:Bitkinin genç bölgelerinin ve yapraklarının üzerini örten tek tabakalı bir dokudur.Üzerinde kutikula tabakası vardır.Bu tabaka kurak bölge bitkilerinde su kaybını önler.Epidremis hücreleri faklılaşarak tüyleri ve stomaları oluşturur.Stomalar yaprağın alt yüzeyinde bulunur. Bitkinin gaz alışverişini ve terleme yoluyla yapısındaki su miktarını düzenler.b-PeridermÇok yıllık bitkilerde kök ve gövdenin üzerini örter.Peridermde epidermisdeki stomaların yerini kovucuk(lentisel) alır.3. İletim dokusu: Bitkilerde madde taşınmasını gerçekleştirir. İletim dokusu ikiye ayrılır.a-Odun borusu (ksilem):Oluştuktan sonra hücreleri canlılığını kaybeder.Bu borular kökten yaprağa doğru su ve madensel tuzları taşır.b-Soymuk boruları(floem):Canlı hücrelerden oluşmuştur.Soymuk borusu fotosentezle üretilen besinlerin köke doğru iletimini sağlar.4.Destek doku:Bitkinin yapısının korunmasını sağlar. Çok yıllık bitkilerde gövdeyi dayanıklı duruma getirir.Bir yıllık bitkilerde destek doku bulunmaz.destek doku iki çeşittir.a-Pek doku:Büyümekte olan genç bitkilerde yer alan canlı bir dokudur,hücre çeperi kalındır. b-Sert dokuSitoplazma ve çekirdekleri yoktur. Yuvarlak ve köşeli hücrelerine “taş hücreleri” denir.Armut ve ayvada bulunur.5.Salgı doku:Bol sitoplazmalı ve büyük çekirdekli canlı hücrelerden oluşur.Oluşturdukları salgılar bitkiyi çürümekten korur, tozlaşmayı kolaylaştırır ve bitkiyi dış etkilere karşı korur.






+ Yorum Gönder