+ Yorum Gönder
Okul ve Eğitim ve Her Telden Eğitim Konuları Forumunda Ünsüz Benzeşmesi Nedir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Ünsüz Benzeşmesi Nedir








    Ünsüz Benzeşmesi Nedir kısaca







  2. HaKHaN
    Özel Üye





    Ünsüz benzeşmesi

    onsuz benzesmesi.jpg

    Ünsüz benzeşmesi ya da ünsüz uyumu,[1] Türkçe dilbilgisindeki ses olaylarından biridir. Bu kurala göre herhangi bir kelimeye eklenen ve ünsüz harfle başlayan yapım ve çekim ekleri kendisinden önceki son harf sert ünsüz ise sert, yumuşak ünsüz ise yumuşak ünsüz harfle başlamak zorundadır:
    dolapta, aşçı, evde vb.
    Türkçede ünsüzler (sessiz harfler) sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünsüzler ç, f, h, k, p, s, ş ve t'dir. Bu harf grubunu öğrencilerin ezberlemesini kolaylaştırmak için "f ıs t ı k ç ı ş a h a p" ifadesi üretilmiştir. Bu kelime grubundaki ünsüz harflerin tamamı serttir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.




  3. Zeyneb
    Bayan Üye
    ünsüz benzeşmesi nedir

    P, ç, t, k, f, h, s, ş harfleri ile biten bir kelimeye c, d, g harfleri ile başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak harfler sertleşir. Buna göre; c-ç, d-t, g-k olur.
    örnek verirsek





  4. Zeyneb
    Bayan Üye
    Dilimizde ünsüzler sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır.
    Sert ünlüler “ç, f, t, h, s, k, p, ş” ünsüzleridir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.
    Bir sözcük sert bir ünsüzle bitiyor ve o sözcüğe ünsüzle başlayan bir ek geliyorsa, ekin başındaki ünsüz sertleşir. Buna ünsüz benzeşmesi denir. Elbette bu benzeşme sert ve yumuşak şekli olan seslerde söz konusudur. Bu özelliği dört seste görüyoruz.

    Sert ünsüzler ==> p, ç, t, k
    Yumuşak ünsüzler ==> b, c, d, g-ğ

    Şimdi bu kuralı örneklendirelim:
    “Kitap” sözcüğünün sonundaki “p” sesi serttir. Bu sözcüğe biz “-de” hal ekini getirirsek “kitapda” sözü oluşur. Bu durumda ekin başındaki “d” sesi yumuşak olduğundan sözcükte ünsüz benzeşmesine aykırı bir durum görülür. Kurala uyulması için, “d” sesi sertleşmelidir. Bunun serti ise, yukarıda göstermiştik, “t” dir. Dolayısıyla sözcük, “kitapta” olacaktır.


    okul-dan ==> okuldan
    av-cı ==> avcı
    bil-gin ==> bilgin
    al-dı ==> aldı

    ağaç-dan ==> ağaçtan
    ocak-cı ==> ocakçı
    seç-gin ==> seçkin
    kaç-dı ==> kaçtı


    Yukarıdaki sözcüklerde eklerin sözcüğe nasıl uyduğu görülüyor. Birinci gruptaki sözcüklerde ek, yumuşak ünsüzle biten sözcüklere geldiğinde değişmemiş, ancak ikinci gruptaki sert ünsüzlere geldiği zaman sertleşmiştir.

    Bu durum sadece çekim eklerinde değil yapım eklerinde de geçerlidir.
    Ekler sayılara geldiğinde de aynı durum geçerlidir. Sayının sesleri nasılsa ek de öyle olmalıdır.
    11'de
    8'den
    5'te
    3'ten

    Özel isimlerde de aynı kural geçerlidir.
    Samsun’dan
    Emin’de
    Sinop’tan
    Yunus’ta


  5. Zeyneb
    Bayan Üye
    Ünsüz Benzeşmesi kısaca


    Dilimizde ünsüzler sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünlüler “ç, f, t, h, s, k, p, ş” (Fıstıkçı Şahap) ünsüzleridir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.

    Önemli : f, h, s, ç, ş, p, t, k ünsüzlerini aklınızda tutabilmek için Fıstıkçı Şahap yönetemini kullanabilirsiniz. Fıstıkçı Şahap kelimesinde ünlüleri çıkarırsak geriye kalan ünsüzler ünsüz sertleşmesine neden olan ünsüzlerdir.

    Bir sözcük sert bir ünsüzle bitiyor ve o sözcüğe ünsüzle başlayan bir ek geliyorsa, ekin başındaki ünsüz sertleşir. Buna ünsüz benzeşmesi denir. Elbette bu benzeşme sert ve yumuşak şekli olan seslerde söz konusudur. Bu özelliği dört seste görüyoruz;


    p-b, ç ,t - d ,ğ ,g

    Şimdi bu kuralı örneklendirelim:
    “Kitap” sözcüğünün sonundaki “p” sesi serttir. Bu sözcüğe biz “-de” hal ekini getirirsek “kitapda” sözü oluşur. Bu durumda ekin başındaki “d” sesi yumuşak olduğundan sözcükte ünsüz benzeşmesine aykırı bir durum görülür. Kurala uyulması için, “d” sesi sertleşmelidir. Bunun serti ise, yukarıda göstermiştik, “t” dir. Dolayısıyla sözcük, “kitapta” olacaktır.

    okul-dan > okuldan
    av-cı > avcı
    ağaç-dan > ağaçtan
    ocak-cı > ocakçı
    Yukarıdaki sözcüklerde eklerin sözcüğe nasıl uyduğu görülüyor. Birinci gruptaki sözcüklerde ek, yumuşak ünsüzle biten sözcüklere geldiğinde değişmemiş, ancak ikinci gruptaki sert ünsüzlere geldiği zaman sertleşmiştir. Bu durum sadece çekim eklerinde değil yapım eklerinde de geçerlidir. Ekler sayılara geldiğinde de aynı durum geçerlidir. Sayının sesleri nasılsa ek de öyle olmalıdır.

    Örnek : 11'de, 8'den, 5'te, 3'ten
    Kural : Özel isimlerde de aynı kural geçerlidir.
    Örnek : Samsun’dan, Emin’de, Sinop’tan, Yunus’ta


+ Yorum Gönder