+ Yorum Gönder
Tarih Arşivi ve Hukuk ve Kanunlarımız Forumunda Rüşvetin Ekonomik Analizi nedir Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Harbi @ kız
    Bayan Üye

    Rüşvetin Ekonomik Analizi nedir








    Rüşvetin Ekonomik Analizi nedir

    Rüşvetin Ekonomik Analizi Hakkında Bilgi


    Rüşvetin doğmasında iki yoldan söz edilebilir:
    Bunlardan birincisi arz-talep dengesizliği, ikincisi
    ise arzın bir elde toplanmasıdır.

    Bir kaynağın kullanışı sırasında bir bürokrata
    rantın doğabilmesi için arzın yani kaynağın talepten
    az olması gerekmektedir. “Eğer talep arzdan büyük
    ise bir rant doğacaktır ve arz fırsatlara olan
    talepten ne kadar küçükse rant o kadar büyük
    olacaktır. Bu rantın bir kısmının fırsatlara
    ilişkin dağıtım kararını veren bürokrat alacaktır.
    Burada rantı başka deyimle rüşveti, aynı zamanda
    marjinal kullanıcının vermeye razı olduğu miktar
    oluşturacaktır. Marjinal kullanıcının vermeğe razı
    olduğu miktar, kullanıcının varlık durumunun ve bu
    fırsatı kullanmadaki etkinliğinin fonksiyonudur.
    Öyle ise bir toplumsal sistemde rüşvetin varlığı,
    güçlü grupların toplum kurallarının dışına
    çıkabilmelerinde ö-nemli bir kanal haline
    gelmektedir” (Tekeli,!. Şaylan,G. 1974:101).

    Rüşvetin oluşmasında ikinci yol, arz talep
    dengesinden bağımsız, karar yetkisine sahip olan
    kişinin keyfi tutumuyla arzın tümünü kullanmaya
    açmaması nedeniyle oluşturduğu suni ortamdan dolayı
    rant sağlamaya yönelik davranışından ortaya
    çıkmaktadır. Bu durumda rüşvet, karar vericinin
    temel şartı haline gelmiştir. Bu gelişmenin en vahim
    boyutu, rüşvet olgusunun toplumsal performansı
    kısıtlayıcı bir nitelik almaya başlamasıdır.

    Rüşvetin yaygınlaşmasında temel neden yasaklar ve
    kısıtlamalardır. Belirli kişi ve/veya kurumlara
    belirli faaliyetlerin yasaklanması veya kısıtlanması
    durumunda rüşvet kaçınılmaz sonuçtur. Ayrıca
    piyasaya girişin sınırlı olması, piyasa ile ilgili
    tam bilginin toplanamıyor olması ya da üretim
    faktörleri üzerinde özel mülkiyetin olmaması da
    rüşvetin oluşmasına zemin hazırlar.

    İki tarafın katılımı ile gerçekleşen rüşvet,
    ekonomik bir transferdir. Rüşvetin oluşması için
    “rüşvet veren tarafından, rüşvet alana” hediye, para
    ve sair menfaatler temin veya vaad edilmelidir.
    “Burada en genel anlamı ile, her çeşit menfaat bahis
    konusudur. Menfaati, yalnız maddi şeylerle
    sınırlamak doğru değildir. Memuru herhangi bir
    şekilde usulsüzlüğe sevkedecek her çeşit vasıta
    menfaat sayılmalıdır” (Mumcu, A. 1969:13-14).
    Rüşvet, karar yetkisini elinde bulunduran kamu
    yetkilisinin karar pozisyonundan doğan bir ranttır.
    Rüşvet bir rant olduğundan bir değer yaratılmamakta,
    gelir transfer edilmektedir. Ancak buradaki
    transfer görünür piyasa ekonomisi içerisinde
    gerçekleşmemektedir. Bu nedenle hem yasa ve
    normlara aykırı olarak oluşturulan piyasa, hem de bu
    piyasada oluşan fiyat gayrimeşrudur.

    Rüşvetin oluşması için gerekli koşullar ekonomik bir
    modelle açıklanacak olursa, rüşvet veren ve rüşvet
    alan için geçerli olan denklem aşağıdaki gibi
    formüle edilebilir:

    Rüşvet Veren: (l-p)Rv = pCv + İMv + RM Rüşvet
    Alan: (l-p)Ra

    = pCa + İMa + FM

    p= Rüşvet eylemi sonucunda yakalanma olasılığı Ra ve
    Rv =Rüşvetten elde edilecek kazanç

    Ca ve Cv =Rüşvet veren ya da alan için uygulanacak
    ceza

    İMv ve İMa = Rüşvet veren ve alan için işlem
    maliyeti

    RM = Rüşvetin parasal miktarı

    FM = Fırsat Maliyeti

    Fonksiyondaki işlem maliyeti (İM), bilgi toplama ve
    risk alma maliyetlerinden oluşmaktadır. Rüşveti
    veren açısından katlanılan işlem maliyeti devlet
    memurunun rüşvet alıp almadığının tespiti ve
    ödenmesi gereken rüşvet miktarının belirlenmesidir.
    Rüşveti alan devlet memuru için işlem maliyeti ise,
    rüşvet verenin gerçekten rüşvet vermeye niyetli
    olduğu ve kendisine bir “komplo” düzenlenmediğinin
    tespitidir.

    Yukarıdaki denklem tamamen ekonomik varsayımlar
    altında incelendiğinde, yani işlem maliyeti ve
    fırsat maliyeti gibi unsurlar ihmal edildiğinde,
    kamu görevlisinin rüşvet alma olasılığı, yakalanma
    olasılığı, elde edilecek kazanç ve verilecek ceza
    ile ilişkilidir.

    Bir ülkede tüm rüşvet olaylarının yakalanması
    olasılığı olmadığından (hiçbir rüşvet olayının
    yakalanmaması durumu da siyasal ve yasal sistemin
    çökmüş olduğunun göstergesi olduğundan), yakalanma
    olasılığı (P), sıfırdan büyük, birden küçük bir
    sayıdır.(0

    şeklindeki ilişki yardımı ile açıklanabilir. Bu oran
    l’den az ise rüşvet alınmaz, fazla
    ise olasılık yüksektir.
    Oranın l’e eşit olması durumu ise kayıtsızlık
    durumudur, yani kamu görevlisi rüşveti alıp
    almamakta kayıtsızdır.

    Bu orandan hareketle şu tespit yapılabilir:(R)
    değişkeni, yani rüşvetten elde edilecek kazanç
    (rüşvet miktarı) için devletin yapabileceği fazla
    bir şey yoktur. Ancak (c), yani cezai müeyyideler ve
    özellikle (p), yani yakalanma olasılığını artırmak
    suretiyle devlet, rüşvetle etkin mücadele edebilir.

    Rüşvet alan memurun hesaba katması gereken bir başka
    maliyet unsura ise, fırsat maliyeti (FM) olarak
    tanımlanan maliyettir. Devlet memuru rüşvet almakla
    artık “dürüst” bir kesime ait olmaktan çıkacak ve
    memuriyet yaşantısı boyunca başka tekliflerle karşı
    karşıya kalabilecektir. Memur burada takdir hakkını
    kullanır. Takdir hakkı, bürokratın kendisince
    yozlaştırılmaya müsait yumuşak karnıdır. Fırsat
    maliyeti içerisinde düşünülmesi gereken bir diğer
    unsur sorumluluktur. Bürokratın kime karşı sorumlu
    olduğu sorusu, rüşvetin oluşmasında memurun vicdanı
    ve üst makamlarla olan diyalogu açılımını
    beraberinde getirir.

    Rüşvet piyasası genellikle monopol piyasasına
    benzetilir. Monopol gücünün varlığı, karşı tarafın
    sömürülmesine yol açar. Tarafların güçlü olması,
    fiyatın oluşmasında önemli etkendir. Rüşvet alacak
    olanın çok güçlü olması, fiyatın extrem bir değerde
    gerçekleşmesine neden olabilir. Buna göre;

    Rüşvet = Monopol Gücü + Takdir Hakkı – Sorumluluk

    ilişkisi
    yardımıyla açıklanabilir.

    Monopol gücün yüksekliği ile takdir hakkının
    genişliği rüşvet derecesi üzerinde doğrudan olumsuz
    etki yaparken, sorumluluk yolsuzluğu azaltıcı yönde
    bir etki gösterir. (Bkz.Klitgaard, 1991, Sali-Ünal
    1997)








  2. Acil

    Rüşvetin Ekonomik Analizi nedir isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder