+ Yorum Gönder
Dünya Tarihi ve Medeniyetler Forumunda Tarih biliminde tasnif neden yapılır Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Leyla
    Devamlı Üye

    Tarih biliminde tasnif neden yapılır








    Tarih biliminde tasnif neden yapılır


    Tarih biliminde tasnif hakkında bilgi

    Tarih biliminde tasnif neden yapılır1.jpg
    Bilim mantıksal ve metadolojik olarak,
    tutar*lı bir önermeler yığını olarak tanımlanabilir. Bilim, iç bağlantılarla kendi aralannda birbiri*ne bağlı olan bir önermeler sistemidir. Sınıf*landırma ise konular ve kavramları sistemli olarak bölümleme ve sıraya koyma işlemidir. Bilimlerin sınıflandırılması, bilimleri belli açı*lardan hareketle tasnif etmektir; konulan, amaçlan, yararlan, sadelik veya karmaşıklıkla*rı, edinme yollan vb. dikkate alınarak bilimler sınıflandırılmıştır. Sınıflandırmada, belli ortak belirtileri olan tek tek nesneler öbeği hali*ne koyma, canlıları, cinsten başlayarak alt bö*lümlere ve Öbeklere ayırma, insan toplumunu ortak bir kültür ve hayat düzeyi olan bireyler topluluğu şeklinde öbeklere bölme, aynı eko*nomik şartlar ve ilişkilerle birbirine bağlı olan topluluk ve tabakalara ayırmak sözkonusudur.

    Bilimler konuları, yöntemleri, görüş açılan vb. bakımından birbirlerinden ayrılmakta, hat*ta uzlaşmaları mümkün olmayacak farklılıkla*rı ortaya koymaktadırlar. Bilimler arasında na*sıl, ne gibi bir sıra ve düzen bulunduğu husu*su, üzerinde durulması gereken önemli bir ko*nudur. Bilimler gelişerek birbirlerinden ayrıl*maya başladıktan, birer özel bütün halinde or*taya çıktıktan sonra, bilim adamları bunları sı*nıflara ayırmak, bir tasnif ve düzene tabi tut*mak ihtiyacını duymuşlardır. Bilim dalları ar*tıp karmaşıklaştıkça ve alt-dallara bölünmeler Çoğaldıkça bilimleri sınıflamakta zorlaşmıştır.

    Bilimlerin sınıflandırılması konusunda orta*ya atılan ayrımlar iki bölümde sıralanabilir:

    a) Keyfi sınıflandırma: Keyfi olarak (rastgele) se*çilmiş, bir takım ayırdedİcİ vasıflara dayalı ve ancak herşeyi yerli yerinde bulmak amacına yönelik olan sınıflandırmadır;

    b) Tabii sınıf*landırma: Aralarında en fazla doğal benzerlik bulunan nesneleri karşılaştırmak ve bu yön*temle bir takım kanunların keşfedilmesine yol açmak amacına dayalı sınıflandırmadır.

    Bilim, yalnızca zihin için bir ışık değil, aynı zamanda irade için de bir güçtür. Bilimin teo*rik işlevi olayları açıklamaktan ibarettir. Buna karşın, onun pratik yanı, varlıkları ve olayları ihtiyaçlarımıza göre değiştirebilmemiz için do*ğaya karşı iktidarımızı artırmaktan ibarettir. Bu açıdan Bacon’ın ifadesiyle “bilmek, mukte*dir olmaktır” denebilir.

    Buna göre özel bir bilimi, “belirli bîr nesne ile ilgili kesin, genel ve metotlu bilgilerin top*lamıdır” diye tanımlayabiliriz. Hemen ilave et*mek gerekir ki, evren, çeşitli parçalan bir ne*denler ve İlkeler hiyerarşisi (sıralaması) bulu*nan bir bağlantı biçimiyle uyumlu bir düzen*dir. Bu durumda evrenin çeşitli parçalarını araştıran çeşitli bilimler arasında da bir sıralamanın bulunması gerekir. Onların hepsini, özel bilimleri ayırd ederken bu parçaları bir*leştiren bağa riayet etmek ve onların bağlantı ve ilişkilerini göstermek gerekir. Yani, onları sıralamak ve sınıflandırmak gerekir.

    Aristoteles bilimleri tasnif eden ilk filozof*tur. Aslında Aristoteles yaklaşık M.Ö.V.bin-lerden itibaren oluşmaya başlayan Mezopo*tamya ve Mısır bilim ve tekniğinden intikal eden bilgileri rasyonelteştİrmekte büyük emekleri bulunan, kendi çabalarıyla buna ye*ni, özgür bilgiler de katan İyonya filozofları*nın bilim ve felsefelerini uyumlu bir bütün ha*linde bir arada değerlendirir. Temel bilim ola*rak da felsefenin varlığını ölçü alır; felsefenin konusu ise, eşyanın zamanla değişen mahiyeti*ni araştırmadır. Felsefe, bilimleri yöneldikleri amaç açısından,
    ve Teorik, Pratik ve Poetik ilimler olarak üç kısma ayırmıştır. Teorik bi*limler, hakikati seyretmekle yetinirler. Bunlar matematik, fizik ve ilk felsefe (metafizik)den ibarettir. Pratik bilimler, eylemlerimizi yönet*mesi gereken kuralları belirler. Poetik (şiire ait) bilimler harici eserler yapma yeteneği ka*zandıran araçları gösterirler. Bunlar, poetik (şiir), retorik (iyi konuşma sanatı) ve diyalek*tiktir. Aristoteles’in bu ayrımını şu şekilde açıklayabiliriz: Bilim, varlıklarından bilgi edin*diğimiz birçok olayları ve değişimleri özel te*meller üzerinde tertiplenmiş ve sınıflandırıl*mış olarak kavramayı mümkün kılar; olaylar ile değişimlerin kanunların ilkelerini bulmada yararlı olur. Fakat her bilim ancak kendi konu*suyla veya alanıyla ilgilidir; her bilim olayları kendine özgü tertip ve ayrım sınırları içinde al*gılar. Dolayısıyla evrenin külli olarak kavran*masında belli ve genel bir düşünce ileri sürme imkanı bulamaz. Fakat insan yapısı gereği ev*renin bütünü üzerinde düşünür. Bilimlerin sağladığı bilgileri, birleştirme eğilimi ve teces*süsünü gösterir ki, buna cevabı felsefe verme*ye çalışır. Metafizik olarak nitelendirilen bilgi alanı budur.

    Aristoteles’in üçlü ayrımının Stoacılar tara*fından da benimsendiğini görüyoruz. Onlar da bilimi üçe ayırırlar: a) Fizik, b) Etik, c) Mantık. Ancak Stoacılar bu üç bilimi birbirine bağlayan temel üzerinde ısrarla dururlar. Çünkü bunlardan herhangi biri tek başına bü*tünlüğü veya yetkinliği gerçekleştiremez. Baş*ka söyleyişle “bütün bilimler bir bahçeye ben*zetilebilir” ki, mantık bu bahçeyi dış etkiler*den ve saldırılardan koruyan duvardır; fizik asıl verimli toprak, yani madde; yetişen meyve*ler de Etik’tir.

    Ortaçağ’da bilimin alanları sınıflandırılırken basit bir tasnifin yapıldığını da görüyoruz. Bu tasnif, iki öbekte toplanan yedi bilgi alanını kapsıyordu:

    a) Trivium (üçlü öbek): Gramer, retorik ve diyalektik,

    b) Quadrivium:(Dörilü Öbek): Aritmetik, geometri, müzik ve astrono*mi. Üçlü öbekte dil ağırlıklı bir bilgi sözkonu-suyken, dörtlü öbeğin dersleri akademik sevi*ye olarak görülüyordu. Burada Geometri kap*samında öklid teoremleri, ispatlanmaksizın öğrenilirdi. Aritmetik ve astronominin işlevi Hıristiyanlığın ayin ve ritüellerinİn zamanları*nın belirlenmesiyle sınırlandırılmıştı.

    Yeni Çağda bilimsel yöntemin tartışılması yanında bilimlerin tasnifi konusunda yetersiz olmakla birlikte, bu alandaki girişimi bakımın*dan Francİs Bacon’ın bilim tasnifi önemlidir. Bacon’a göre beşeri ruhun üç temel yetisi olan hafıza (bellek), muhayyile ve aklın karşı*lıkları olarak bilimi: a) Tarih, b) Şiir, c) Felse*fe şeklinde üçe ayırabiliriz. Hafızaya dayanan tarih de: a)Tabii tarih (Historia Naturalis), b) Medeni tarih (Historia Civilis) olarak ikiye ayrılır. Medeni tarih aynı zamanda manevi bi*limlerin tarihini de kapsar. Yine Bacon’ın bu ayrımı karşılaştırmalı otopsi ve bitki bilimleri, ayrıca milli devletler tarihi, edebiyat tarihi gi-bİ düşüncelerin doğmasına da zemin hazırla*mıştır. Şiir ise a) Destan tarzında, b) Drama*tik tarzda, c) Sembolik tarzda ortaya çıkar. Ba*con’a göre Felsefenin Tann, insan ve doğa ol*mak üzere üç konusu (objesi) vardır. Görüldü*ğü gibi Bacon, bilimleri sübjektif bir yaklaşım*la tasnif etmiştir.

    Ampere (1775-1863), Bacon’un sübjektif prensibi yerine bilimleri daha objektif olarak tasnif eder. Ampere’in bilimleri sınıflandırma*sı unutulmuş görünse bile yapılan sınıflandır*maların en sistematiği olma özelliğini taşımak-

    tadır. Gerçekten Ampere ne sadece zihni ve ruhi yetkilerin eğilimine uygun bir ayrıma yer vermiş, ne de var olan bilimlerin basit bir sa*yım ve dökümüyle yetinmiştir. Eleştirici bir bakışla bilimlerin konularını hangi açıdan sıra*lamak gerektiğini araştırmıştır. Bu bağlamda dört ayrı görüş açısı ileri sürmüş ve bilimleri sı*nıflandırmayı da bunlara dayandırmıştır

    a) Tasviri (Descriptif veya autoptique) görüş: İlk bakışta dikkati çeken özelliklerine göre bir araya toplanabilen bilimler,

    b) İlk bakışta ve gözlemde sezilerek ortaya çıkarılamayan, bu nedenle İlk sınıfta kendilerine yer verileme*yen bilgilerle ilgili. Bunlar daha ileri bir zihni çabayı gerektirirler bilimler;

    c) İlk iki sınıfa göre bilimlerin konularında yer alan olay ve nesnelerdeki değişimlerin yasa veya ilkelerini araştıran bilimlerdir;

    d) İkinci ve üçüncü gu-rublar arasındaki kapsam ve derece bağıntısı*na göre, üçüncü ile benzerlik yönünden ilişki-lendirilen bilimlerdir.

    Auguste Comte bilimleri şu üç temele daya*narak tasnif eder: a) Tabiatta en basit olaylar en genel olaylardır; b) Her üstün varlık düze*ni, şart olarak, daha basit ve daha genel varlık düzenlerini gerekli kılar; c) Nesneleri bilme güçlüğü, onların karmaşık oldukları inancını verir. Comte, bu üç temelden bütün bilimle*rin tek bir sıra veya sınıf içinde sıralanabileeği sonucu çıkarır. İncelenmesi en basit ve en ko*laylarından hareketle basamak basamak daha karmaşık olanlarına doğru çıkmak için, tek bir sıra içinde, şu altı bilimi sıralar: Matema*tik, astronomi, fizik, kimya, biyoloji ve sosyolo*ji-

    Herbert Spencer Comte gibi bilimleri şu üç

    gruba indirger: 1- Soyut bilimler veya,
    salt iliş*ki bilimleri. Matematik gibi; 2- Soyut-somut bilimler yahut olguların ve kanunların bilimle*ri. Bu bilimler birinci grupta yer alan bilimler*den daha az ve üçüncü gruptakilerden daha soyut oldukları için, soyut-somut bilimler diye anılmışlardır. Bunlar; astronomi, mekanik, fi*zik ve kimya bilimleridir. 3- Somut bilimler; veya varlıkların bilimleri. Biyolojik ve tabii bi*limler, psikolojik ve sosyolojik bilimler gibi. Genellikle kabul edilen sınıflamaya göre bilimler, konularına ve karmaşıklık sırasına gö*re dört ana sınıfa ayrılmışlardır:

    1- Matematik Bilimler. Bu bilimlerin konu*su nicelik (kantite-tir. Bu nicelik, bizzat nesne*lerden soyut ve bağımsız olarak kabul edilen bir nicelik olup, sayı, uzam ve hareketten iba*rettir. Matematik bilimleri, salt ve uygulamalı olmak üzere iki kısımdır. Yalın biçimde teorik olanlarına salt matematik, temel nesnesi, salt matematiklerin formüllerini bazı deney verile*rine uygulamaktan ibaret olanlarına da uygu*lamalı matematik denir.








  2. Leyla
    Devamlı Üye





    2- Fizİk-Kimya bilim*leri. Bu bilimler, cansız maddeyi, onu kanunla*rını ve özelliklerini inceler ve aşağıdaki bilim*leri İçerirler: a) Fizik, maddenin en genel özel*liklerini ve bütün cisimlerde ortak olan ağır*lık, sıcaklık, ışık, ses, elektrik gibi hususiyetle*ri inceleyen bilimdir. Fizik bilimlerinin çeşitli branşları, maddenin bu en genel özelliklerin*den doğmuş olup baroloji, termoloji, optik, akustik, elektroloji vs… diye sıralanabilir, b) Kimya, tabiatı ve özellikle her bir cismin husu*si özelliklerini inceleyen bilimdir. Mesela oksi*jen, klor, asit ve bunların kısımlarını, uyuşum*larını yani bunların benzer başka bir cisimle belli bîr oranda birleşmeleri özelliğini inceler. Tabiat bilimleri adım hayat bilimleri ve canlı cisimler bilimlerine ait kılabilmek için minera*loji ve jeoloji, normal olarak da fiziko-şimik bi*limlere bağlanmaktadır.

    3- Tabiat veya hayat bilimleri. Bunlar, haya*tı, hayat kanunlarını ve canlı varlıkları etkile*yen çeşitli faktörleri İnceler. Bu bilimlerin iki ana dalı vardır: 1- Botanik: Bitkisel hayatın bi*limleri; 2- Zooloji: Hayvansal hayatın bilimle*ri. Bu iki ana bilim dalının her birinin ikinci dereceden alt bilim dallan vardır: a) Anato*mi: Hayvansal ya da bitkisel alanda, organla*rın biçim ve yapısını açıklayan bilim dalıdır; b) Fizyoloji: Bitkisel veya hayvansal alanda, organların işleyişini inceleyen bilim dalıdır; c) Embriyoloji: Canü varlığın gelişmesini incele*yen bilim dalıdır; d) Paleontoloji: Ölü organiz*malarla ilgilenen bilim dalıdır; e) Sistematik: Hayvansal veya bitkisel alanda, hayvan veya bitki türlerini anlatan ve sınıflandıran bilim dalıdır.

    Tabiat ve hayat bilimleri arasında İki bilimi de kaydetmek gerekir: Antropoloji ve Etnolo*ji. Bu iki bilim dalı, topyekün olarak insan ırk*larının aslım ve ayrımlarım inceler.

    4- Ahlaki ve Sosyal Bilimler. Bunlar insanla ilgilenen ve çeşitli yönleriyle İnsanı inceleyen bilimlerdir. Akıllı, hür, sosyal bir varlık olarak insanın yalnızca özü ile değil, aynı zamanda onun fiilleriyle ve ahlaki hayatında, sosyal ha*yatında görüntüleri olan bir takım dış olaylar*la da bu bililer ilgilenir. Bunlar üç ana bölüme ayrılır:

    1- Psikolojik bilimler: Düşünceler, duygular, heyecanlar, alışkanlıklar gibi insan tabiatında bulunan genel hadiseleri inceler ve bu hadise*lerin kanunlannı belirlemeyi amaç edinirler. Bu bilimlerin üç alt dalı vardır: a) Psikoloji: Bi*linç olaylarını inceleyen ve onların gerçek (re-el) kanunlannı belirleyen bir bilim dalıdır; b) Mantık: Zihni doğruyu aramaya yönelten bi*lim dalı; c) Estetik: Üstün hayal gücünü, güze*li takdir etmeye ve gerçekleştirmeye sevk eden bilim dalı; d) Ahlak: İradeyi iyi işler yap*maya yönelten bilimdir.

    Mantık, estetik ve ahlak bilimleri kural koyu*cudurlar (normatif). Çünkü bunlar ruha, fark*lı alanlarda etkin olmak için izlenmesi gere*ken kurallan





+ Yorum Gönder