+ Yorum Gönder
Öğrenci odası ve Soru (lar) ile Cevap (lar) Forumunda Madenlerimizin korunmasında teknolojinin faydaları Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Madenlerimizin korunmasında teknolojinin faydaları








    madenlerimizin korunmasında teknolojinin faydaları







  2. IŞILAY
    Devamlı Üye





    Madencilik faaliyetleri ve çevrenin korunması

    En önemli doğal kaynaklarımızdan olan madenlerin ülke kalkınmasındaki yeri ve ekonomiye yaptığı doğrudan katkılar hiç bir şekilde yadsınamaz. Madenlerimizi yer altından çıkarmaktan ve işlemekten vazgeçilemeyeceği de kesin olarak kabul edilen bir gerçektir. Dr.Nuray Karapınar’ın, Mayıs 2005’te Ankara’da düzenlenen Madencilik ve Çevre Sempozyumu’ndaki “AB’de Madencilik Politikalarının Gelişimi ve Madencilik Faaliyetlerini Çevreleyen Çevre Mevzuatı” başlıklı sunumunda belirtildiği gibi, “madencilik, gelişmekte olan ülkeler açısından zenginliğin ve refahın kaynağı olmakta ancak iyi yönetilmezse çevreyi bozucu temel unsurlardan biri haline gelmektedir.”

    Madencilik faaliyetlerinin çevreye verdiği zarar dolayısıyla çevre korumacılık ile madencilik karşı karşıya gelmiş ve çevre, madencilik için engel olarak düşünülmeye başlanmıştır. Bunun nedeni, madencilik faaliyetleri dolayısıyla,bazı yerlerde yöre halkının oldukça ses getiren tepki ve hareketleri ile yargı kararları sonucunda Türkiye’de madencilik (özellikle altın madenciliği) faaliyetlerinin yapılamayacağından duyulan endişedir. Bu endişe, madencilik faaliyetleri ile ilgili yeni yasal düzenlemelerde aşırıya kaçılmasına ve hukukî olmayan hükümlerin uygulanmasına yönelik çabaları beraberinde getirmiştir.

    Maden Kanunu

    Söz konusu çabaların sonucunda başta Maden Kanunu olmak üzere bazı yasal düzenlemelerde değişiklik yapılmış ve çevreye rağmen madencilik faaliyetlerinin yapılabilmesine olanak sağlayan hükümler yürürlüğe girmiştir. Anılan kanunun yanı sıra Çevre Kanunu, Madencilik İzin Yönetmeliği gibi düzenlemelerde son dönemlerde madencilik faaliyetleri lehine yapılan değişikliklerin hemen hepsinin yargı önüne taşındığına tanık olmaktayız.

    Maden Kanunu Anayasa ve yasalarla koruma altında olan alanlarda, hiçbir engelle karşılaşmadan madencilik faaliyetlerinde bulunabilmenin yolunu açmak amacıyla yeni düzenlemelere yer vermiş (5177 Sayılı Maden Kanununda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun), ancak bu hükümlerin iptali talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurulmuştur. Kanun metni incelendiğinde, ‘madencilik faaliyetleri her ne pahasına olursa olsun yapılmalıdır,’mantığı ile hareket edildiği görülmektedir.

    Bu çerçevede orman alanları, sit alanları, sulak alanlar, özel koruma alanları, tarım,mera, sit alanları, kıyı alanları ve sahil şeritleri gibi özel hükümlerle düzenlenen ve koruma altına alınan alanlar, madencilik faaliyetlerine açılmış ve bu alanlarda ilgili kurumlara yasalarla verilmiş yetki ve görevler, “…madencilik faaliyetlerinin çevresel etki değerlendirmesi,gayri sıhhî müesseseler ile ilgili hususlar dahil hangi esaslara göre yürütüleceği ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir,” hükmü gereğince Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmek istenmiştir. Bilindiği üzere Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yönetmeliklerde bir idarî işlem olup, yasaların üstünde değildir. Bu nedenle ilgili kurumların yetkilerini kullanmaları böyle bir idarî işlem ile (Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelik) asla engellenemez.

    Madencilik İzin Yönetmeliği

    Diğer taraftan Bakanlar Kurulu kararıyla çıkarılan söz konusu yönetmelik (21 Haziran 2005 tarihli ve 25852 sayılı Resmi Gazete) yürürlüğe girdikten sonra, pek çok hükmünün iptali talebiyle Danıştay’da dava açılmıştır. Anılan yönetmeliğin değiştirilmesi amacıyla “Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” de yürürlüğe girmiş ve bu düzenlemenin iptali talebiyle de yargıya gidilmiştir.Ancak hem Maden Kanunu hem de Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği hakkında açılan davaların yargı süreci devam etmektedir.

    Çevre Kanunu ve madencilik

    Çevre Kanunu’nun Ek-1’inci maddesinde düzenlenmiş bulunan, toprağın korunmasına ve kirliliğin önlenmesine ilişkin esaslarda yer alan; “Taşocağı ve madencilik faaliyetleri,malzeme ve toprak temini için arazide yapılan kazılar, dökümler ve doğaya bırakılan atıklarla bozulan doğal yapının yeniden kazanılmasına ilişkin usûl ve esaslar ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir,” hükmü ile taşocağıve madencilik faaliyetleri nedeniyle çevrenin bozulacağı kabul edilerek, madencilik faaliyetleri sonucunda doğanın yeniden kazanılması öngörülmektedir.

    “Madencilik için her şeyi feda etme anlayışındaki düzenlemelerin iptaline yönelik davaların karara bağlanması çevre için büyük önem taşıyor.”

    Bozulan arazilerin kazanılması

    Çevre Kanunu’nda yer alan esasa ve kabule dayanılarak hazırlanması istenilen Madencilik Faaliyetleri ile Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği, 2007’nin sonunda yürürlüğe girmiştir, (14 Aralık 2007 tarihli ve 26730sayılı Resmi Gazete). Bu yönetmelikle;orman sayılan alanlar dışındaki madencilik faaliyetleri, malzeme ve toprak temini için arazide yapılan kazılar, dökümler ve doğaya bırakılan atıklarla bozulan doğal yapının,doğaya yeniden kazandırılmasına ilişkin usûl ve esasların belirlenmesi amaçlanmaktadır.Gerek Çevre Kanunu, gerek anılan yönetmelik, madencilik faaliyetleri ile doğanın bozulacağı ve bozulan doğal yapının yeniden kazanılması gerektiği kabul etmekle birlikte, doğal yapı bozulmadan önlem almaya ilişkin bir yaklaşımda değildir. Bu önleme ilişkin husus sadece Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinde ele alınmakla birlikte, ÇED sürecinin de pek çok yasal düzenlemeyle (Maden Kanunu, Çevre Kanunu ve Madencilik İzin Yönetmeliği)madencilik lehine işletilmek istendiğine tanık olmaktayız.

    Yönetmeliğe göre; yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerde, işletmeci tarafından çalışmalara başlanmadan önce, bozulan doğal yapının yeniden düzenlenmesi, doğal dengenin kurulması ve alanın yeniden insanların yada diğer canlıların güvenle yararlanabileceği hale getirmesini sağlayacak biçimde ‘Doğaya Yeniden Kazandırma Planı’ hazırlanacaktır. Bu plan ne zaman ve nasıl hazırlanacaktır? Yönetmeliğe göre, ÇED Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Ek-I kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan faaliyet sahipleri,ÇED’e tâbi projeler için ÇED raporunun eki olarak, yönetmelik ekinde yer alan‘Doğaya Yeniden Kazandırma Planı’nı ve bu planı aynen uygulayacağını gösterir noter tasdikli taahhüdü ilgili idarî mercilere sunmak ve projelerini verilen kararlara göre gerçekleştirmekle yükümlüdür.

    ÇED Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Ek-II’ye tâbi projelerin faaliyet sahipleri ise,Proje Tanıtım Dosyası’nın eki olarak,‘Doğaya Yeniden Kazandırma Planı’nı hazırlamak,bu planı aynen uygulayacağını gösterir noter tasdikli taahhüdü ilgili idarî mercilere sunmak ve projelerini verilen plan ve taahhütlere göre gerçekleştirmekle yükümlüdür.Bu yükümlülükler yerine getirilmezse ne gibi yaptırımların uygulanacağı sorusu akla gelmektedir.Doğaya yeniden kazandırma çalışmasına,faaliyetin başlaması ile birlikte başlanmaması veya doğaya yeniden kazandırma çalışmasının, faaliyet alanının kapatılması ve arazinin terk edilmesi aşamasında planda belirtilen hükümlere göre sonuçlandırılmaması ya da ‘Doğaya Yeniden Kazandırma Planları’na ve taahhütlerine uygun olarak yapılmadığının il çevre ve orman müdürlüğünce tespit edilmesi durumunda, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda öngörülen idarî yaptırımların uygulanacağı ifade edilmektedir.

    Oysa Çevre Kanunu’nda, taşocağı ve madencilik faaliyetleri, malzeme ve toprak temini için arazide yapılan kazılar, dökümler ve doğaya bırakılan atıklar sonucu bozulan doğal yapının yeniden kazanılmasına ilişkin faaliyet sahibinin yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda uygulanacak doğrudan bir yaptırım bulunmamaktadır. Ancak‘Doğaya Yeniden Kazandırma Planı’nı hazırlayıp ilgili mercilere sunmayan veya plan ve taahhütlere aykırı davrananlara Çevre Kanunu’nun 20. maddesinin (g) bendinde düzenlenmiş bulunan, ‘bildirim ve bilgi verme yükümlülüğünün yerine getirilmemesine ilişkin yaptırım’ın uygulanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Sonuç olarak, son dönemde madencilik lehine yürürlüğe konulan bir dizi düzenlemenin yanında, ‘Madencilik Faaliyetleri ile Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği’ ile bozulan çevrenin eski hale getirilmesi amaçlanmakla birlikte,çevre korumacılık açısından yetersiz hükümler içermektedir.

    5177 sayılı Maden Kanunu değişikliği ve bu değişikliklere dayalı olarak çıkarılan yönetmelikler özellikle çevre açısından bir dizi olumsuzluklar taşımaktadır. Düzenlemelerde, madencilik için her şeyi feda etme anlayışı temel olmuştur. Bu düzenlemelerin iptali talebiyle açılan davaların kısa dönemde karara bağlanması ise çevre açısından büyük önem taşımaktadır.

    Süheyla Suzan Alıca, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Çevre Hukuku Bölümü Öğretim Görevlisi




  3. Ziyaretçi
    madenlerin korunması için teknolojiden nasıl faydalanabiliriz




  4. Asel
    Bayan Üye
    madenlerin korunması için teknolojiden nasıl faydalanabiliriz

    Alçıtaşı:İnşaat, kimya, çimento, tarım, tıp sanayilerinde ve radyoaktif artıkların örtülmesinde,

    Altın:Kuyumculuk, diş hekimliği , endüstri alaşımlarında, para yapımında, iletken yapımında,

    Pallladyum, platinyum, gümüş altının yerini kullanılabilmektedir.

    Aluminyum:En önemli kullanım alanı elektrik iletimidir.Bakır, elektrik ile ilgili kullanım alanlarında, magnezyum, titanyum ve çelik yapı ve yer taşıma sistemlerinde, değişik metal bileşimleri, tahta ve çelik inşaat sektöründe,

    Alunit:Gübre, çimento, seramik, şap, şeker, boya, kağıt, ilaç, sanayilerinde.

    Antimuan: Kablo kaplama, döküm, folyo, havai fişek, seramik, cam, özel alaşımlı çelik, ateşe dayanıklı madde ve askeri malzeme yapımında, akü üretiminde,

    Krom, titanyum, çinko, zirkonyum ile olan bileşikleri boyada pigment ve sır malzemesi olarak, kadmiyum, bakır, seletit, streonsiyum bileşikleri kurşunun serleşmesinde, organik bileşikleri yanmayı geciktirici olarak kullanılır.

    Apatit: Gübre ve fosforlu asit üretiminde kullanılmaktadır.

    Arduvaz: Yazı tahtası, kiremit ve bilardo masası yapımında,

    Asbest:İnşaat, makine, tekstil, boru, kağıt, kimya, boya, şeker, otomotiv sektöründe,

    Bakır:Elektrik, elektronit, inşaat, kimya, turistik eşya, radyatör, boru, kimya, mühimmat yapımında,

    Elektrik kablolarında, elektrikli malzemelerde, otomobil radyatörlerinde, buzdolaplarında soğutucu tüplerde, titanyum ve çelik ısı değişim plakaları, optik fiber kablolar iletişim uygulamalarında, su borusu, bazı boru bağlantı elemanları gibi malzemelerinde bakır yerine plastik kullanılabilmektedir.

    Baritondaj çamurunda, boya, şeker, deri, elektronik, metalurji, seramik, cam, lastik sanayiinde,

    Baritin kullanıldığı en büyük alan petrol aramacılığında yapılan derin sondajlardır. Derin sondajlarda barit yerine selestin, ilmenit demir cevheri ve Almanya’da üretilen sentetik hematit barit yerine kullanılabilmektedir. Ancak barit kullanımına ciddi bir alternatif değildirler.

    Bentonit:Çok boyutlu ve değişik özelliklerinden dolayı, bentonitler çok geniş bir alanda kullanılmaktadır. Başlıcaları şunlardır.

    Döküm kalıplarının yapımında döküm kumunun birbirine bağlanmasının sağlamak amacı ile kullanılmaktadır. Refrakter karakterli ve üretim esnasında çıkan çeşitli gazları geçirgen özelliğinden dolayı gazların ortamdan uzaklaşmasını sağlar.

    Kağıt hamuruna katılırlarsa ince bünyeli dayanıklı ve temiz yüzeyli kağıdın elde edilmesi sağlanır. Bunun için bentonitin topraksız , sabun kayganlığında ve beyaz olması gerekir.

    Muşamba perde kumaş kordon vb. malzemenin üretiminde dolgu maddesi olarak kullanılırlar. Lastik üretiminde de yine dolgu maddesi olabilirler.

    Seramikçilikte ek hammadde olarak yararlanılarak üretilecek seramik malzemelere plastikte ve mukavemet kazandırır.

    Refrakter killere karıştırılarak refrakter malzeme üretiminde kullanıldıklarında üretim cihazların birkaç on misli dayanıklılık kazandırır. Portland çimentosunu teşkil edecek karışıma % 1 oranında bentonit eklendiğinde, üretim çimentosunun mekanik mukavemetinin arttığı ve donma süresinin kısaldığı belirlenmiştir.

    Arıtma tesislerinde geniş şekilde yararlanılır.

    Sondajcılık sektöründe çok önemli bir maddedir. Bentonit matkap tarafından parçalanan kaya parçacıklarını sirkülasyon yoluyla yüzeye taşınmasını sağlar. Sodaj esnasında delinen kuyunun cıdarında sızdırmaz bir tabaka oluşturarak sondaj suyunun kaçmasını önler. Sondajın durması esnasında jel oluşturarak kırılan parçaların tabana çökerek kuyunun tıkanmasını ve tijlerin sıkışmasını önler.

    Bentonit ayrıca kurşun kalem, renkli kalem pastel boya, camcı, macunu macun tutkal yapımında dolgu veya ara madde olarak kullanılır.

    Alçıda donma süresini kısaltıcı madde olarak yararlanılır.

    Bentonit doğrudan temizleyici bir madde olup saf haliyle sabunun % 20-50 ‘si kadar etkilidir. Bu bakımdan sabun veya diğer temizleyicilerin yapımında da geniş şekilde yararlanılır.


    Boksit: Alüminyum üretiminde, aşındırıcı malzeme, alüminyumlu çimento, refrakter tuğla, sıva yapımında ve kimya endüstrisinde,

    Boksit sanayi boyutunda alüminyum üretiminde kullanılan tek hammaddedir. Buna rağmen anartosit, alunit, kömür atıkları, şistler diğer alümina kaynaklarıdır. Bu kaynaklardan kullanımı tesis ve yeni teknolojiler gerektirir. Ancak refrakter, alüminyumlu kimyasallar ve aşındırıcı üretiminde, Kynanit ve sillimanitten üretilen sentetik mullit boksitli refrakter yerine kullanılabilir. Silikon karbit ve alümina zirkon boksitli aşındırıcılar pahalı olmalarına karşın boksit kökenli aşındırıcılar yerine kullanılabilmektedir.

    Bor:Borun kullanım alanları:
    Cam Sanayii (Kolemanit)
    Porselen ve Emaye Sanayii (ham bor ve rafine bor), temizleme ve beyazlatma (Sodyum Perborat),
    Tarım (Sodyum Pentaborat, Metaborat)
    Abrasif (Bor Karbür, Bor Nitrür, Titanyum Borür)
    Refrakter Sanayii (Bor elyafı, Stabor, Seramik, Metalik borürler),
    Metalürji Sanayi (ham bor, rafine borlar, fluoboratlar, ferroborlar)
    Yanmayı Önleyici (çinko borat, baryum borat, bor fosfat, amonyum fluoboratlar),
    Kimyasal tepkime (alkilleşme, polimerileşme, izomerleşme),
    Fotoğrafçılık, Tekstil yıkaması, Yapıştırıcılar, haşere öldürücüler, protein ayrıştırılması, boru çekme ve tel çekme, Dericilikte (kireç söktürücü), Ahşap malzemede küflenmeyi önleyici

    Borun, sabun, deterjan, kaplama, yalıtım kullanım alanlarında değişik malzemeler kullanmak mümkündür. Örneğin sabun sektöründe, Na ve K yağ asitlerinin tuzları genellikle temizleme ve emülsiyon malzemeleri olarak kullanılır. Deterjan sektöründe klorin ağartıcılar veya enzimler kullanılabilir. Doğal soda da boru ikame eden bir mineraldir.

    Civa:Tıp alanında, elektronik ve boya sanayilerinde soda ve klor üretiminde, ölçü aletleri sanayilerinde,

    Çinko: Galvanizli saç üretimi ile otomotiv endüstrisinde, döküm kalıpları olarak yağlı boya ve lastik üretiminde,

    Demiremir-çelik endüstrisinde,

    Disten:Refrakter harç ve sıva üretiminde, yüksek alüminli ateş tuğlası üretiminde ve diğer seramik hamurlarında kullanılmaktadır.
    Disten, andaluzit ve sillimanit gibi yüksek sıcaklıkta çok üstün vasfı refrakter bir malzeme olduğundan refrakter tuğlalar üretiminde önemli ölçüde yararlanılır. Çelik ve cam endüstrisi ; çimento fırınları, petrokimya ve seramik sektörü kullanıldığı başlıca alanlardır.

    Demirçelik sanayiinde potalarda kullanılan andaluzitli tuğlalardan iyi sonuçlar alınmaktadır.

    Diyatomit: Şeker, asit vb. maddelerin süzdürülmesinde filitre olarak, boya, cila, haşere ilacı yapımında dolgu maddesi olarak, ısı ve ses yalıtım malzemesi olarak kullanılır.

    Diyatomitin yaygın olarak fitrelemede kullanılmaktadır. İşlenmiş diatomitin %85-90 oranında gözenekliliği başta bütün şeker sektörünün bira, şarap viski gibi içkilerin, yüzme havuzlarının, bütün meyve ve sebze sularının artık malzemeden ayıklanmasında kullanılır. Diyatomit az olan ülkeler, onun yerine asbesti kullanmaktadır.

    Diyatomit, endüstri sahalarındaki atıkların, şehir sularının, kimyasal ara maddelerin, madeni ve nebati yağların filtrasyonunda da kullanılmaktadır.

    Diyatomit hafifliği, dayanıklılığı kimyasal yönden nötrlüğü ısı ses ve elektriğe karşı duyarsızlığı , boyalarda , plastik ve lastik eşyalarda, kağıda, ilaçlarda, kozmetik alanda , cila kibrit, diş macunu vb. ürünlerde etkili şekilde dolgu maddesi olarak yararlanılmaktadır.

    Bazı diyatomitlerin %94 gibi yüksek oranda silis içermeleri onları kimyasal reaksiyonlara karşı çok dayanaklı hale getirmektedir. 1430’ derece gibi üst seviyedeki ergime sıcaklığı da bu özelliğini artırır. Bu tür ditatomitler ısıyı sesi ve elektriğe karşı izolasyon maddesi olarak kullanılmaktadır.

    Diyatomitler kendi ağırlıklarının 3-4 katı kadar sıvı emebildikleri için kedi, köpek vb hayvanların idrar atıklarını çok iyi absorbe etmek amacı ile de kullanılır.

    Diyatomitler , ayrıca kimyasal işlemlerde katalizör taşıyıcı bazı ortamlar için aşındırıcı ve yüzey temizleyici olarak da kullanılır.

    Dolomitemir çelik sanayii başta olmak üzere azot, şişe ve cam, seramik ve porselen sanayileri ile ziraat ve inşaat sektörlerinde kullanılır.

    Dolomitin kullanıldığı önemli alanlardan biri, fiziksel özelliklerine yani sertliğine ve dayanıklılığına bağlı olarak, mıcır ile beraber karayolu ve demiryolu malzemesi veya betonarma yapımında çimentoya karıştırılır ve harç malzemesi şeklinde değerlendirilir.

  5. Fatma
    Administrator
    yazının devamı
    Dolomit çimento, dolomitik sönmemiş kireç cam ve soda üretiminde hammaddede, demir çelik sanayiinde sinter yüksek fırınlarda refrakter malzeme ve curuf arıtıcı eleman, beyazlatıcı boya, dolgu maddesi olarak da kullanılmaktadır.

    Demir sektöründe kullanılan dolomitlerde, MgO’in en az % 18.5 CaO’in en fazla % 33.SiO2+Al2O3’in en fazla % 25 ve kükürtün en fazla % 0.5 oranlarında olmaları gerekmektedir.

    Şişe ve cam endüstrisinde kullanılan dolomitlerde ise, MgO en az % 20, CaO en fazla % 29.5, SiO2+Al2O3 en fazla % 2,82 ve kükürt en fazla % 0.92 oranlarında olmalıdır.

    Feldispat: Feldispatlar dünyada ve Türkiye’de cam sanayiinde, seramik sektöründe, kaynak elektrodu üretiminde, boya yapımında ve plastik madde elde edilmesinde kullanılır.

    Türkiye’nin feldispat tüketiminde etkili sektörler ise seramik ve cam sanayileridir.

    İnşaat tuğlalarını ve killerin dışında kaolin–kuvars-feldispat içeren karışımlardan porselen mutfak ve süs eşyaları, lavabolar, klozetler ve benzerleri gibi gereçler, elektrik enerjisinin naklinde elekroporselenler, yer ve duvar karoları üretilmektedir.

    Feldispatlar, seramiğin pişirilmesi esnasında bünyede doğması ve gelişmesi gereken içsel ergimeyi sağlamakta ve hızlandırmaktadır. Böylece doğal karışımın fiziksel özelliği ve bileşim giderek değişmekte ham malzeme porselen seramik madde haline gelmektedir.

    Fluorit:Alüminadan metal alüminyum üretiminde elektroliz olarak, seramik, demir-çelik, cam, hidroklorik asit sanayilerinde kullanılır.

    Flüoritin en çok kullanıldığı sektör demir-çelik’dir. Fırın şarjına eritici olarak katılan fluorit, eriyiğine akışkanlık verdiği gibi, cevher içinde istenmeyen kükürt ve fosfat (P2O5)’ın curufa karışarak uzaklaşmasını sağlar. Ancak bu işlemi gerçekleştirmek için, fluorit cevherindeki CaF2 oranının en az %70, SiO2 nin en fazla %20 ve kükürdün yine en fazla %15 olması gerekir. Ülkemizde bu tür fluorit üretilmediğinden ve bol bulunduğundan bu işlem için kolemanitler, kullanılmaktadır.

    Alüminyum sanayiinde, alüminyum oksidin indirgenmesinde, flüor tuzlarından kriyolit (Na2, AIF6) ve alüminyum flüorirden (AI2F6) yararlanmakta ve genel tüketimin %10-20 sini teşkil etmektedir.

    Flüorit, kimya sanayiinde başka hidroflüorik asit (H2SiF6) sodyum silika –flüorür (Na2SiF6) potasyum silika-Florür (aF) gibi çok sayıda maddenin üretiminde kullanılır.

    Ayrıca Flüoritten, çimento sanayiinde, hammadde karışımının erime noktasının düşürülmesinde cam ve emaye sanayiinde , patlamada ve mal can imalinde döküm ve plastik sanayiinde, zararlı böcekleri öldürücü ve gıda maddelerini koruyucu ilaç yapımında boya sektöründe ve suların flüorlanmasından yararlanılmaktadır.

    Fosfat: Gübre sanayi, yem, deterjan ,ilaç sanayiinde, diş macunu, böcek ilaçları ile diğer zehir maddeleri yapımında,

    Glokoni: Tabii gübre olarak, boya sanayine, şeker, bira, kanyak, tekstil, su sertliğindi giderici olarak, döküm ve seramik endüstrisinde,

    Grafit:Grafitler içinde kil istenmeyen maddedir. Kaliteli kil iyi bir elektrik geçirgenidir. Batarya, pil yapımında, elektrot üretiminde, fren balatası üretiminde, kalıp yapımında, makine yataklarının yağlanmasında, kurşun kalem, boya üretimi, çini mürekkebi, karbon kağıdı yapımında kullanılır.

    Granit: Granitlerden genellikle inşaat sektöründe kaplama malzemesi olarak kullanılır.

    Gümüş:Kuyumculuk ,diş hekimliği, endüstri alaşımlarında, optik ayna yapımında,

    Jips ve Anhidrit:Kabartmalarda döküm ve sargılarda , süfirik asit elde etmede, çimento, gübre, boya, emaye, porselen, jips tabakaları yapımında,

    Kadmiyum:Kaplama olarak daha çok elektrik, elektronik, otomotiv, uzay ve boya sanayilerinde,

    Kalay: Uçak ve gemi endüstrisi ile elektronik ve elektrik sanayiinde geniş bir alanda, boya, parfüm, sabun gibi kimya sanayiinde, matbaacılıkta,mutfak malzemeleri ve cam endüstrisinde, lehim alaşımlarında,

    Kalsit: Boya sektöründe kullanılan kalsiyum karbonatların boyutu en fazla 20 mikron olmalıdır. Plastik sektöründe kullanılanların boyutlarının da 0,1-20 mikron gibi daha küçük boyutta olması gerekir. Kağıt sektöründe dolgu ve kaplama maddesi olan kalsiyum karbonat giderek kaolinin yerini almaktadır. Bu Pazar için kalsitin -2 ila -20 mikron gibi çok ince boyutta ve sulu olarak öğütülmüş olması gerekmektedir.

    Kullanıldığı son alanlar inşaat ve asfalt sektörleridir. Burada kalsit kırılmış olarak kullanılır.

    Kaolin: Seramik, kağıt, boya ve refrakter sanayilerinde kullanılmaktadır.

    ABD ve Avrupa ülkelerin kaolinin % 80’i kağıt ve ince seramikte kullanıldığı halde, Türkiye’de bu sektöre sadece %6’sı girmektedir. Kaba seramik ve cam sektöründe %79 gibi büyük bir kısmı harcanmakta geri kalan % 15’i ise çimento sektöründe kullanılmaktadır.

    Kaya Tuzu:Yiyecek olarak, kara yollarında buzlanmayı önleyici olarak, ilaç, tekstil ve sanayii ile metalürji de,

    KıymetliTaşlar:Kuvars kristalleri gibi elekronik sanayiinde, ziynet eşyası yapımında,

    Kil (Serk+Ref.): Seramik ve refrakter,cam , cam, demir-çelik, çimento,

    Kireçtaşı:İnşaat sektöründe, metalürji, kimya, kağıt ve selüloz, seramik, petrol, maddeleri, lastik ve plastik, boya sanayiinde ayrıca hijyenik amaçlarla ve tarım sektöründe,

    Kriyolit:Alümiyum sanayiinde, sodyum , tuzlarının sodyum tuzlarının yapımında, cam, seramik ve emaye sanayiinde, tarımda haşere zehiri olarak kullanılır.

    Son yıllarda alüminyum üretiminde kriyolit veya yapay kriyolitden başka hidroflüorik asit, sodyum karbonat ve alüminyum hidrat karışımı bir başka yapay üründen ileri derecede yararlanılmaya başlanmıştır.

    Kriyolit seramik endüstrisinde beyazlatıcı ve camlaştırıcı olarak ta kullanılır. Ayrıca zımparataşı veya benzeri aşındırıcıların ana yapıştırıcı maddesidir. Kaynak çubuklarının üzeri kriyoliitle kaplanır. Kriyolit zararlı böcekleri öldürücü ilaçların da aktif elemanıdır.

    Krom:Metalürjide paslanmaz çelik üretiminde, sodyum-bi-kromat üretiminde, refrakter tuğla üretiminde, renk verici olarak, kaplamacılıkta, deri işletmeciliğinde, ağaç empresyonunda, fotoğrafçılıkta, emaye, seramik endüstrisinde,

    Ferrokrom, krom kimyasalları ve krom refrakterleri için krom yerine kullanılabilecek diğer bir malzeme yoktur. Paslanmaz çelik başta olma üzere üstün özellikli alaşımlarda kromun yerini başka bir malzeme kullanılamamaktadır. Kromun yerine kullanılabilecek tek malzeme hurdasıdır.

    Kurşun: Akü imalatı, mühimmat, renkli televizyon tüplerinin yapımında, mermi üretiminde, ağırlık malzemesi,

    Kuvars: Cam, deterjan, boya, ,seramik, elektronik, yarı kıymetli süs taşları sanayiinde,

    Kuvarsit: Cam, seramik, inşaat ve refrakter malzemesi (silika tuğla) yapımında hammadde boya, deterjan, ve hafif gaz-beton yapı elemanlarının üretiminde yardımcı ana madde olarak ayrıca, ferro silisyum ferro –krom üretiminde ve demir-çelik sanayiinde geniş şekilde kullanılmaktadır.

    Kuvars kumu: Kuvars kumu cam sanayiinde, kristal cam eşya zücaciye ve düz cam imalinde kullanılır. Döküm sanayiinin en önemli girdilerinden biridir. Seramik sanayiinde sır ve frit yapımında, duvar ve yer karolarında fayansçılıkta, elektroporselenlerin yapımında, filitre sanayiinde de kuvars kumu önemli miktarda kullanılmaktadır.

    Gühercile:%85’i azotlu, gübre, olarak % 15’i patlayıcı madde yapımında,

    Kükürt:Petro-kimya, kibrit, ilaç, lastik, tekstil, tarım, savunma sanayilerinde,

    Losit: Sun’i gübre yapımında ve alüminyum metali üretiminde,

    Manganez: Demir-çelik endüstrisinde, kimya sanayiinde, pil-batarya, elektrolitik çinko üretimi, cam ve seramik endüstrisi, kaynak sanayii, tarım sektörü,

    Manyezit: Metalürjide refrakter tuğla yapımında, çimento, seramik, kimya, kağıt, cam sanayiinde kullanılmaktadır.
    Sinter manyezitlerden bazik refrakter tuğlalar ve monolitik malzeme üretilir. Bunlar metal rafine endüstrisinin ve çimento fabrikalarının firmalarının ve çeşitli potaların örülmesinde kullanılırlar.

    Kostik kalsine manyezitlerin tüketim alanları daha değişiktir. Başlıca olarak tarım sektöründe ince ince taneliler hayvan yemi iri taneliler ise gübre inşaat sektöründe askı taban izolasyon blokları ve hafif yapı elemanlarının yapımı, ilaç endüstrisinde ve tıpta bir çok sıhhi malzeme üretimi kimya sektöründe magnezyumlu bileşiklerin üretimi, uranyum alanında uranyum oksit elde ederken kullanılan karbonat devrelerinde absorban ve katalizör, yağların veya hızlı çalışan motorların mayilerinin içinde oluşan asitlerin nötrleştirilmesinde katkı maddesi, kağıt lastik ve plastik sektörlerinde, yardımcı hammadde veya katkı maddesi olarak yararlanılır.

    Marn: Endüstride çimento hammaddesi olarak,

    Mermer-Oniks: İnşaat, el sanatları , boya soda, yem, suni gübre sanayilerinde,

    Mika: Muskovitler ısı izalatörü olarak termostatlarda , kaynak çubuklarında, oksijen tüplerinde, soba pencerelerinde, radyo tüpleri ve ısınmaya karşı eşyalarda veya onların parçalarında kullanılırlar.

    Mikalardan vakumlu tüplerde ve yüksek performanslı kondansatörlerde de yararlanıldığından askeri amaç ile kullanılmaktadır.

    Molibden: Boya maddesi, alaşım elementi, katalizatör, makine, elektrik, paslanmaz çelik ve diğer çelik sanayilerinde, ayrıca sürtünmeyi azaltıcı özelliğinden dolayı motor yağlarına katkı maddesi olarak,

    Nefelinli siyanit: Nefelinli siyanitler feldispat kaynağı oldukları gibi, doğrudan cam sanayiinde, levha cam, televizyon tüpü, ampul, cam bloklar ve cam yünü üretiminde kullanılırlar. Isıya dayanıklı borosilikatlı camlar ile, %0,08-0,1 oranında Fe2O3 içeren nefelinli siyanitlerden renkli cam üretilmektedir.

    Nefelinli siyanitler, seramik endüstrisinde, boya sanayiinde alüminyum, çimento ve alkali madde üretiminde kullanılır.

    Nefelinli siyanitlerin bazı türleri de süs eşyası yapımında kullanılmaktadır.

+ Yorum Gönder


madenlerin korunmasında teknolojiden nasıl faydalanabiliriz,  petrolün korunmasında teknolojiden nasıl faydalanırız,  maden suyu teknolojide nasıl faydalanabiliriz