+ Yorum Gönder
Öğrenci odası ve Soru (lar) ile Cevap (lar) Forumunda Dilek kiplerine 10 tane örnek Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Dilek kiplerine 10 tane örnek








    dilek kiplerine 10 tane örnek







  2. Şemsihan
    Devamlı Üye







    DİLEK KİPİ VE ÖRENEKLERİ

    DİLEK KİPLERİ
    * 1.Gereklilik Kipi : Eylemin mutlaka gerçekleşmesi gerektiğini bildirir. Fiil tabanına 'meli, -malı ekleri getirilerek yapılır. (Sev-meli-y-iz)
    * Özellikleri:
    * Bazı cümlelerde olasılık anlamıyla kullanılır. Geç kaldığına göre uyanamamış olmalı
    * Gereklilik kipini alan bir fiilden sonra 'dir ek-fiili getirilirse, kesinlik anlamı oluşur. Başarılı olmak isteyenler çok çalışmalıdır. Gereklilik kipinden sonra 'dır ek-fiilinin kullanıldığı cümlelerde kesinlik zarfları kullanılırsa dil yanlışı olur. Başarılı olmak isteyenler mutlaka çok çalışmalıdır. (Yanlış)
    * 2.Dilek-Şart Kipi: İşin, oluşun, hareketin gerçekleşmesi ,başka bir eylemin olması şartına bağlı olduğu durumlarda fiil tabanına 'se, -sa ekleri getirilerek yapılır. Hem dilek hem de şart anlamı görülebilir. Çalışırsan kazanırsın.(Şart) / Şimdi Konya'da olabilsem. (Dilek)
    * Diğer Özellikleri:a) 'sa, -se ekini alan fiiller tekrarlanırsa,bu durumda 'sadece' veya 'en fazla' anlamları ortaya çıkar. Bu soruyu çözse çözse Murat çözer. (Sadece) / Bu defter gitse gitse iki ay gider. (En fazla)
    * b) Olumlu ve olumsuz biçimlerinden sonra 'de, da' bağlacı getirilirse şart anlamı ortadan kalkar, kararlılık ve eşitlik anlamları oluşur. Sen olsan da, olmasan da bu işi yapacağım. (Kararlılık) / Sevse de olur, sevmese de (Eşitlik)
    * 3.İstek Kipi: Eylemin yapılması veya yapılmaması istendiği durumlarda kullanılır. Ğenellikle birinci tekil ve birinci çoğul şahıslarda kullanılır. Fiil tabanına 'e, -a ekleri getirilerek yapılır. Sev-e-lim, çalış-a-yım
    * Diğer Özellikleri:
    * a) İyi dilek sözleri istek kipiyle oluşturulmuştur. (Rastgele, uğurlar ola, kolay gele)
    * b) Bazen soru amacıyla kullanılır. (Beni görünce meraklı bakışlarla konuştu: 'Hayrola!'
    * c)Bazı cümlelerde 'öğüt, gereklilik ve emir' anlamları görülür. (Çiçekleri koruyalım, derste gürültü etmeyelim)
    * 4.Emir Kipi : Eylemin yapılmasını veya yapılmamasını başkasından isteme durumunda kullanılır. DİKKAT : Emir kipinin eki yoktur. Buna göre kök halindeki bütün fiiller, emir kipindedir. Üçüncü tekil ve çoğul kişilere göre, emir kipinde çekimlenmiş fiillere 'sin eki getirilir. (Gel-, dur-, otur-, /gelsin, dursun, otursun/gelsinler, dursunlar, otursunlar)
    * Özellikleri:
    * İnsan kendi kendine emir veremeyeceği için emir kipi 1.tekil ve 1.çoğul kişilerde kullanılmaz.
    * Emir kipi, cümlede bazen istek anlamı taşır. Allah'ım beni affet!
    * Verilen emirleri yumuşatmak amacıyla ikinci tekil kişiye, ikinci çoğul kişiymiş gibi emir verilebilir. Ahmet Bey, buraya geliniz.
    * Bazı ata sözü ve özdeyişlerde öğüt verme amacıyla kullanılır. Sakla samanı, gelir zamanı.
    * Olumlu ve olumsuz biçiminin tekrarlanması 'süreklilik, korkutma, boyun eğme' anlamları taşır. Akşama kadar yaz yaz, bıktık doğrusu (süreklilik) / Gelmeyin gelmeyin, görürsünüz siz! (korkutma) / Biz emir kuluyuz! Otur otur, kalk kalk! (Boyun eğme)
    * Emir kipinin bazı kullanımları yalvarma ve dileme anlamları taşır. Allah'ım bizi koru. Allah korusun. Allah razı olsun.
    * ÖZEL NOT : Dilek kiplerini şöyle formüle edebiliriz: Melisa'ya emir yok. (meli) (sa) y (a) , emir eki yok.
    * Örnek Soru: Aşağıdaki fiillerin hangisi emir kipindedir? (1987-FL)
    * A) Yazasın B) Yazsın C) Yazmalı D) Yazsa
    * Çözüm: Yaz ' a ' sın (İstek kipi) / Yaz ' malı (Gereklilik kipi) / Yaz ' sa (Şart kipi)
    * Yaz x sın (Emir kipi) Cevap B
    * Şahıs Eki : Fiilin bildirdiği iş mutlaka canlı veya cansız bir varlık (özne) tarafından yapılır. İşte bu varlığa fiilin kişisi denir. Türkçe'de üç tanesi tekil, üç tanesi çoğul olmak üzere altı tane şahıs vardır.
    * Ben.(Kendisi söz söyleyen)
    * Sen.(Kendisine söz söylenilen)
    * O(Kendisinden bahsedilen)
    * Dikkat: Fiilin bildirdiği şahısları aldıkları eklerden tanırız. Sevdi-m(Ben), Sevmiş-sin (Sen)
    *
    * Tekil
    * Çoğul
    * 1
    * Ben
    * Biz
    * 2
    * Sen
    * Siz
    * 3
    * O
    * Onlar
    * * Çalış ' tı 'm Ben
    * * Çalış ' sın Sen
    * * Oku ' muş --- (3. tekil şahıs eki yoktur)
    * İste ' di ' m (Fiil tabanı-Kip eki-şahıs eki)
    * Örnek Soru : Aşağıdakilerden hangisi çekimli fiil değildir?
    * A) Anlarım B) Anlamak C) Anlamazsın D) Anlıyorum
    * Çözüm: Şimdi bu kelimelerde fiilin 3 temel öğesinin (taban, kip, şahıs) olup olmadığına bakalım:
    * Anlarım (Fiil tabanı, geniş z., 1.t.ş.)
    * Anlamazsın (Fiil tabanı, geniş zamanın olumsuzu, 2.tekil ş.)
    * Anlıyorum (Fiil tabanı, şimdiki z., 1.tekil ş.)
    * Anlamak (Mastar eki alan fiiller artık fiil değil fiilin ismidir ve isimlerde kip ve şahıs kavramı yoktur. ) Cevap B'dir.
    * Türkçe'de Şahıs Ekleri kimi kiplerde değişik şekillerdedir:
    * Şahıs 1.çeşit 2.çeşit 3.çeşit 4.çeşit
    * 1.Tekil -m -im -yim
    * 2.Tekil -n -sin -sin ----
    * 3.Tekil --- ---- ---- sin
    * 1.Çoğul -k -iz -lim
    * 2.Çoğul -niz -siniz -siniz -in, -iniz
    * 3.Çoğul -ler -ler -ler -sinler
    * Çeşit ekleri alan kipler: Görülen geçmiş zaman, dilek-şart
    * Çeşit ekleri alan kipler: Öğr.geç.zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman, geniş zaman, gereklilik kipi
    * Çeşit ekleri alan kipler: İstek kipi
    * Çeşit ekleri alan kipler: Emir kipi





  3. Ziyaretçi
    dilek kiplerini kişi çekimleriyle yazar mısınız? lütfen




  4. Asel
    Bayan Üye
    dilek kiplerini kişi çekimleriyle yazar mısınız? lütfen


    Eylemlerin bir hareketi, oluşu, durumu ortaya koyuşu farklı şekillerde olur. Bazen bunlar bir başkasına haber verme şeklinde aktarılır, bazen bir koşula bağlanır, bazen istenen bir durum anlatılır. Buna fiilin kipi denir.


    Türkçe'de kipler iki grupta incelenir. Bunlar haber kipleri ve dilek kipleridir.

    1. Haber (Bildirme) Kipleri
    Çekiminde kesin bir zaman ifadesi olan fiiller haber kipindedir. Haber kiplerinin beş çekimi vardır. Bunları çekimleriyle birlikte gösterelim.

    a. Bilinen geçmiş zaman : Eylemin yapılışının kesin olarak bilindiğini gösteren kiptir. Bu kip "-dı, -di, -du, - dü; -tı, -ti,-tu, -tü.." eki ile yapılır.


    Türkçe'de üçü tekil, üçü çoğul olmak üzere altı kişi vardır. Bu kişilere göre örnek bir çekim yapalım.


    I. Tekil Kişi ® Kal - dı - m
    II. Tekil Kişi ® Kal - dı - n
    III. Tekil Kişi ® Kal - dı
    I. Çoğul Kişi ® Kal - dı - k
    II. Çoğul Kişi ® Kal - dı - nız
    III. Çoğul Kişi ® Kal - dı- lar

    Görüldüğü gibi fiiller altı kişiye göre çekimlenir.

    b. Öğrenilen geçmiş zaman : Bildirilen işin yapıldığını, başkasından duyma şeklinde anlatan kiptir. Bu çekimin eki "-mış, - miş, -muş, -müş"tür.


    Dal - mış - ım
    Dal - mış - sın
    Dal - mış
    Dal - mış - ız
    Dal - mış - sınız
    Dal - mış - lar
    c. Şimdiki zaman : Eylemin söylendiği anla yapıldığı ânın bir olduğunu gösterir. Bu çekimin eki "-yor"dur.


    Alış - (ı)yor - um
    Alış - (ı)yor - sun
    Alış - (ı)yor
    Alış - (ı)yor - uz
    Alış - (ı)yor - sunuz
    Alış - (ı)yor - lar


    Parantez içinde gösterilen yardımcı ses, ünlüyle biten fiillerde görülmez: "uyu - yor"


    Fiile şimdiki zaman anlamı veren bir diğer ek de "-makta, -mekte" dir. Mastar ekiyle "-de" hal ekinin kaynaşmasından oluşan bu ek günümüzde tamamen şimdiki zaman anlamı veriyor.


    Ver - mekte - y - im
    Ver - mekte - sin
    Ver - mekte
    Ver - mekte - y - iz
    Ver - mekte - siniz
    Ver - mekte - ler
    d. Gelecek zaman : Eylemin, söylendiği andan sonra yapılacağını ifade eden kiptir. Bu çekimin eki "-acak, -ecek"tir.


    Bul - acak - ım (bulacağım)
    Bul - acak - sın
    Bul - acak
    Bul - acak - ız (bulacağız)
    Bul - acak - sınız
    Bul - acak - lar


    Not : "k" sesinin "ğ"ye dönüştüğüne dikkat etmelisiniz.

    e. Geniş zaman : Fiilin herhangi bir zamanda yapılabildiğini gösteren kiptir. Bu çekimin eki "-r, -ar, -er"dir.


    Koş - ar - ım
    Koş - ar - sın
    Koş - ar
    Koş - ar - ız
    Koş - ar - sınız
    Koş - ar - lar
    2. Dilek (İsteme) Kipleri


    Bu kiplerde zaman anlamı yoktur. Bu kipler bir isteği, arzuyu vs. bildirir. Örneğin; "gitmeliyim" sözünde bu işin ne zaman yapılacağı değil, gitmenin arzu edildiği anlatılmak isteniyor. Dilek kiplerinin dört çekimi vardır.

    a. Gereklilik kipi : Eylemin yapılması gerektiğini anlatan kiptir. Gereklilik kipinin eki "-malı,-meli"dir.


    Al - malı - y - ım
    Al - malı - sın
    Al - malı
    Al - malı - y - ız
    Al - malı - sınız
    Al - malı - lar


    Gereklilik kipi bazen cümleye ihtimal anlamı katar.


    "Soruları bir saatte çözmeliyiz." cümlesine gereklilik anlamı katan kip,
    "Soruları şimdiye kadar çözmüş olmalı." cümlesine ihtimal anlamı katmıştır.

    b. Şart kipi (dilek - koşul) : Bazı cümlelerde dilek, bazılarında koşul anlamı katan fiil çekimidir. Eki "-sa, -se"dir.


    Sor - sa - m
    Sor - sa - n
    Sor - sa
    Sor - sa - k
    Sor- sa - nız
    Sor - sa - lar


    Şart kipi cümleye bazı anlamlar da katar.
    "Şu işler bir bitse de rahatlasak." cümlesinde istek,
    "Balkona çıksa beni görecekti." cümlesinde koşul anlamı verir.

    c. İstek kipi : Fiillere "-a, -e" eki getirilerek yapılır.


    Sev - e - y - im (-eyim)
    Sev - e - sin
    Sev - e
    Sev - e - lim
    Sev - e - siniz
    Sev - e - ler


    Bunlardan en çok birinci tekil ve birinci çoğul şahıslar kullanılır.


    "Sizinle sonra görüşelim."
    "Ben de sizinle geleyim." cümlelerinde bu kipi görüyoruz.

    d. Emir kipi : Eylemin yapılması gerektiğini buyruk şeklinde bildiren çekimdir. Birinci tekil ve birinci çoğul şahsın emir çekimi yoktur.
    Emir kipinin çekimi kişi ekleri ile yapılır.


    1. tekil kişi ......
    2. tekil kişi - Koş
    3. tekil kişi - Koş - sun
    1. çoğul kişi ........
    2. çoğul kişi - Koş - un (koş - unuz)
    3. çoğul kişi - Koş - sunlar


    Görüldüğü gibi emir kipinin birinci tekil ve birinci çoğul şahıslarında çekimi yoktur.


    "Bu soruları hemen çöz."
    "Gelin de yaptığınıza bir bakın." cümlelerinde altı çizili fiiller emir kipiyle çekimlenmiştir



  5. Ziyaretçi
    Dilek kipleri olumsuz,olumlu soru çekimlenmesi yazarmısınız lütfen

  6. Fatma
    Administrator
    Dilek kipleri olumsuz,olumlu soru çekimlenmesi yazarmısınız lütfen

    Bir fiilin kip ve şahıs ile ifade edilmiş haline “çekimli fiil” denir. Peki, bir fiile çekimli fiil diyebilmemiz için gerekli olan şeyler nelerdir?

    Fiil kök ya da gövdesi + Kip eki + Şahıs Eki = Çekimli fiil
    Oku + yor + um = Çekimli fiil
    Kurut + acak + sın = Çekimli fiil
    Bak + ar + ız = Çekimli fiil
    Gel + meli + ler = Çekimli fiil
    Çekimli fiil, zamana ve şahsa bağlanmış bir hareketi karşılayan kelimedir. Zamanı ve şahsı sağlayan unsurlar da kip ve şahıs ekleridir. Yukarıdaki formülde olduğu gibi sırasıyla fiil kök ya da gövdelerine haber ya da dilek kiplerinden biri ve daha sonra şahıs eki getirilerek fiil çekimi yapılır. Genel anlamda fiil çekimi bu şekilde oluşmaktadır. Bu yüzden öncelikle kip nedir? Şahıs ekleri nelerdir? Bunları inceleyelim.

+ Yorum Gönder


dilek kiplerine örnekler,  tüm kiplerden beş tane örnrk,  turkce haber ve dilek kipleri cözümlü 10 soru,  10 tane dilek cümlesi,  haber dilek cümlelerine ornek,  haber ve dilek cümleleri örnekler