+ Yorum Gönder
Türk Tarihi ve Türk kültürü Forumunda Alp er tunga destanı bilgiler Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Asel
    Bayan Üye

    Alp er tunga destanı bilgiler








    Alp er tunga destanı bilgiler

    Alp er tunga destanı



    Alp er tunga destanı bilgiler 1.jpg

    Türk Destanları – Alp ER Tunga Destanı !



    Yaradılış Destanı ‘ndan sonra bilinen ilk büyük ve millî Türk Destanı Alp Er Tunga Destanı‘dır !

    Fakat bu destanın hatta özeti hakkında dahî kesin bilgiler edinilmiş değildir !

    Çok eski çağlarda ve Türk Boyları arasında böyle bir destanın söylenmiş olduğu bilinmeyen sebeplerden belki de bu destanlardan sonra çekirdeklenmeye başlayan ve daha etkili bir şekilde Türk Boyları’nı coşturan destanlar özellikle Oğuz Kağan Destanı ‘nın etkisiyle unutulmağa başlamış olabileceği varsayımını kabul etmek zorundayız.

    Alp Er Tunga Destanı hakkındaki bilgilerin en önemli kaynağı Divan-ı Lugat-it Türk‘dür.


    Milattan Sonra (M.S.) 11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan bu eserde Destanın, büyük bir ihtimalle son kısımlarına ait bir ağıt & sagu yazılı olarak verilmektedir.

    Bugün kü Türkçe ‘mizle; (Alp Er Tunga, Türk Beyleri içinde adı ve kutsallığı bilinen ve tanınan bir yiğit idi.)

    Geniş bilgisinin yanında sayılamayacak kadar çok erdemi vardı.

    Bilgiliydi, anlayışlıydı, meziyetleri çoktu ! İran ‘lılar ona, Afrasyab adını vermişlerdi.

    Afrasyab ( dünyaya hükmetti ) anlamına gelen bu ağıttan, Alp Er Tunga‘nın, İran’lılar arasında da çok iyi bilindiği anlaşılmaktadır.

    Nitekim, İran Destanı olan Şehnâme‘nin yazarı Firdevsî de, destanının büyük bir kısmında Afrasyab’ın kahramanlıklarından söz etmek zorunda kalmıştır.

    Başka bir milletin kahramanından, kendi destanlarında söz edilebilmesi için o kahramanların gerçekten çok büyük değer taşımaları gerekmektedir.

    Alp Er Tunga’da bu değerler fazlasıyla vardır.

    Şehname‘ye göre, önce Turan ülkesi ‘nin şehzadesi sonra da hakanı olarak adı geçen Alp Er Tunga Îran-Turan savaşlarının çok ünlü Turan kahramanıdır.

    Babasının öğüdünü tutmuş ve o zaman güçlü bir ülke olan İran’a savaş açmıştır.

    Selvi gibi uzun boylu, kollan ve göğsü aslana eş güçte ve fill kadar güçlü bir yiğitti ! İran’lıları yendi. İran hükümdarını esir aldı !

    İran ülkesinde bir çok padişahlıklar bulunuyordu. Bunlardan biri de Kabil Padişahlığı ‘ydı.

    Başında da Zal adlı biri vardı. Kabil Padişahı Zal, Alp Er Tunga‘nın elinde esir olan İran Hükümdarı’nı kurtarmak için Turan ülkesine yürüdü.

    Alp Er Tunga’yı yendi ama hükümdarını kurtaramadı. Zaman geçti.

    İran ülkesine hükümdar olan Zev de öldü. Bunu fırsat bilen Alp Er Tunga İran’a bir daha savaş açtı .

    O zamana kadar Zal da yaşlanmışta. Kendi yerine, Alp Er Tunga’ya karşı oğlu Rüstem‘i yolladı.

    Halen Anadolu’da Zaloğlu Rüstem adıyla www.alasayvan.net/ meşhur olan halk kitaplarında Zaloğlu Rüstem ile Arap Üzengi cengi diye hikayeleri anlatılan bu ünlü İran kahramanı ile Alp Er Tunga arasında sayısız savaşlar oldu.

    Savaşların çoğunu Rüstem kazandı bir kısmını Alp Er Tunga kazandı.

    Bu savaşlar sürüp giderken, İran’ın, hükümdarı Keykâvus ‘ün oğlu Siyavuş’u ve Zaloğlu Rüstem’i gücendirmişti.
    Gücenmenin sonucu olarak şehzade Siyavüş kaçıp Alp Er Tunga’ya sığındı.

    Orada uzun zaman kaldı, hattâ Türk yiğitlerinden birinin kızıyla evlendi Keyhüsrev adında da bir oğlu oldu.

    Keyhüsrev büyüyünce, İranlılar onu kaçırıp hükümdar yaptılar !

    Keyhüsrev Zaloğlu Rüstem’i hoş tutup, gönlünü aldı ve Alp Er Tunga’nın üzerine gönderdi.

    Yine bir çok savaşlar oldu. Çoğunda Alp Er Tunga yenildi.

    Ve en sonunda Alp Er Tunga iyice yoruldu, www.alasayvan.net/ ordusu dağıldı, askeri kalmadı. Tek başına dağlara çekildi.








  2. Asel
    Bayan Üye





    DEVAMI


    Orada, bir mağarada tek başına yaşadı. Fakat günün birinde izini keşfedip yerini buldular.

    Alp Er Tunga suya atlayıp kurtulmak istedi, fakat daha önce davranan Iran askerleri yetişip saldırdılar.

    Yiğitçe doğuştu ama ihtiyardı, yorgundu, tek başınaydı. Öldürdüler…

    Daha önce de belirttiğimiz gibi, çok şuurlu bir İran milliyetçisi olan Firdevsî‘nin Zal Oğlu Rüstem’i ve diğer İran asker ve hükümdarlarını üstün görmesi, savaşların çoğunda Alp Er Tunga’yı yenik durumlara düşürmesi olağan karşılanmalıdır.

    Alp Er Tunga’mn çok büyük bir yiğit, üstün değerlere sahip bir Hakan olduğunu anlamak için bir Iran Destanında ne kadar değerli bir yer kapladığı düşünülmelidir.

    Firdevsî, kendi milletinin kahramanlarını değerlendirebilmek için ancak bir Türk Hakanını ölçü olarak aldıysa bu bile, Alp Er Tunga’mn nasıl bir destan yiğidi olduğunu gösterir.

    Gerçi Iran ve Turan savaşlarının önde gelen bir yiğidi olarak Alp Er Tunga gerçek kişiliğe de sahiptir.

    Firdevsî’nin Alp Er Tunga’yı seçişinde bu gerçek payı da muhakkak vardır ama aslında Alp Er Tunga, destanlara has kişiliği ile Firdevsî’yi etkisi altına almıştır.

    Divan-ı Lugat-it Türk’te, Alp Er Tunga için söylenen ağıtlardan (Sagu) bazı parçalar kaydedilmiştir.

    Bu parçalar, o günkü ve bugünkü Türkçe söyleyişle aşağıya alınmıştır ;

    Alp Er Tunga öldi mü ?

    Isız ajun kaldı mu?

    Ödlek öçin aldı mu?

    Emdi yürek yırtılur.

    Ödlek yarağ közetti

    Oğrun tuzağ uzattı

    Begler begin azıttı

    Kaçsa kah kurtulur?

    Begler atın urgurup

    Kadgu anı turgurup

    Mengzi yüzi sargarup .

    Korkum angar türtülür.

    Uluşıp eren börleyü

    Yırtıp yaka urlayu

    Sıkrıp üni yırlayu

    Sığtap közi örtülür.

    Könglüm için ötedi .

    Yitmiş yaşıg kartadı

    Kiçmiş ödig irtedi

    Tün kün kiçip irtelür

    Alp Er Tunga öldü mü?

    Kötü dünya kaldı mı?

    Felek öcünü aldı mı?

    Şimdi yürek yırtılır.

    Feleğin silahı hazır

    Gizli tuzak kurdurur

    Beyler beyini vurdurur

    Kaçsa nasıl kurtulur?

    Beyler atlarını yorup

    Kaygıdan çaresiz durup

    Beti benzi sararıp

    Sarı safrana döndüler.

    Erler kurt gibi hıçkırdı

    Yaka bağır yırtıp durdu

    Acı ağıtlar çığırdı

    Yaş akar gözler kurur.

    Gönlüm içinden yandı.

    Geçmiş zamanı andı.





  3. Harbikız
    Devamlı Üye
    Alp er tunga destanıyla ilgili kısa bilgi

    MÖ 7. asırda Türk-İran savaşlarında ün kazanmış, İran ordularını defalarca mağlup etmiş bir Türk hükümdarını anlatır. Bu hükümdar daha sonra İranlılarca hile ile öldürülmüştür. Onun İran destanlarındaki adı Afrasyap’dır. Alp Er Tunga’nın ölümünde söylenmiş bir sagu Divan-ı Lügat’it Türk’te bulunmuştur. Ancak bununla ilgili asıl bilgi Şehname adlı İran destanında vardır.




+ Yorum Gönder


türk boyları,  afrasyab lılar