+ Yorum Gönder
Türk Tarihi ve Türk kültürü Forumunda Manas Destanı'nın Oluşumu ve İçeriği Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Harbi @ kız
    Bayan Üye

    Manas Destanı'nın Oluşumu ve İçeriği








    Manas Destanı'nın Oluşumu ve İçeriği



    Tarihin çeşitli devrelerinde değişik coğrafyalarda büyük devletler kurmuş olan Türk milleti, boylar halinde geniş bir coğrafyaya dağılmışlar ve hayatlarını idame ettirmişlerdir. Bu Türk boylarından biri de Kırgız Türkleridir. Kırgız Türkleri Isık Gölü çevresinde, Çu, Talas ve Tekes ırmaklarının yukarısında Altay, Pamir, Tiyanşan dağlarında yaşayan; tarihi kaynaklara göre tarihte ismi geçen ilk Türk boyudur. O dönemdeki devlet adını bugüne kadar muhafaza etmiştir.

    Çin tarihi kaynaklarında M.Ö 2.yüzyıl’da Hun Türkleri ile ilgili bazı olayların bahsinde Kırgız adı “Gengün” şeklinde zikredilmektedir. Çince’de bu kelimenin “Kırgız” kelimesine karşılık geldiği bilim adamları tarafından ispat edilmiştir. Büyük Hun İmparatorluğuna M.Ö 2. asırda dahil olan Kırgız Türkleri, Büyük Hun İmparatorluğu’nun dağılmasından sonra III. asırda “Hakas Devleti” adıyla bilinen büyük bir devlet inşa etmişlerdir.

    Kırgız Türkleri VII. asırda Göktürklere tabi olmuşlardır. Göktürkler için Kırgız Türklerini itaat altına almak oldukça zor olmuştur. Bilge Kağan, Kül Tegin ve Tonyukuk kitabelerinde Kırgız Türklerine yapılan seferlerden bahsedilmektedir. Uygur Türkleri ile VIII. asırda ittifak kurarak Göktürk devletini yıkan Kırgız Türkleri, bir asır sonra Uygurları sürerek “Kırgız Devleti”ni kurdular.

    16-17. asırda Kalmuk ve Moğollara karşı mücadele veren Kırgız Türkleri, 18. asırda Türkistan’da oluşan hanlıklara tâbi oldular. Kırgızistan 1860-1881′de Ruslar tarafından işgal edilmiştir. 1991 yılında Sovyetler Birliği’nde meydana gelen büyük çözülme ile Kırgız Türkleri bağımsızlıklarına kavuşmuştur.

    Bugün “Kırgız Cumhuriyeti”nin yer aldığı coğrafi mekan ana hatlarıyla şöyledir: Güneyinde Tanrı dağları, kuzeydoğusunda Isık gölü yer almaktadır. Kuzey sınırlarından Çu ve Talas nehirleri akar, güneyinde Çin Halk Cumhuriyeti, batısında Özbekistan Cumhuriyeti, güneybatısında Tacikistan Cumhuriyeti, kuzeyinde Kazakistan Cumhuriyeti bulunur. Kırgız Cumhuriyeti’nin başkenti Sovyetler Birliği döneminde Frunze’dir, bağımsızlığını kazandıktan sonra başkenti Bişkek olarak değişmiştir.

    Manas Destani.jpg







  2. Harbi @ kız
    Bayan Üye





    Oluşumu

    Dünyanın en uzun destanı özelliğini taşıyan ve dünya edebiyatının şaheserleri arasına giren Manas Destanı, Kırgız Türklerinin milli destanıdır. Bu büyük eser Türklerin ve Kırgız Türklerinin tarihi devirlerdeki kültürlerinin izlerini taşır. Manas Destanı’nın oluşumu konusu henüz tam olarak aydınlığa kavuşturulamamıştır. Bu konuda çeşitli görüşler beyan edilmiştir; ancak yaygın bir görüş bin yıllık bir tarihten söz etmektedir.

    Orta Asya ve Çin ilişkileri uzmanı arkeolog Bernştam Manas Destanı’nın oluşumu hususunda şu fikri beyan etmiştir: “Manas Destanı” Kırgız Türklerinin Yenisey ırmağı boyunda Minusin bozkırlarında IX. yüzyılda devlet kurdukları devirde meydana gelmiştir. Bu devletin basında Yaglakar Han bulunuyordu. Moğolistan’dan gelen düşmanları kovdu. Başka boyların da kendisine katılması ile çok kuvvetlendi. Sayan- Altay dağlarının güneyini aldı. Tanrı dağlarına kadar geldi ve ordusunun bir kısmını buraya bıraktı. Kırgızların ataları daha M.Ö bu Tanrı dağlarını tanımışlardı.

    A.Bernştam’ın dayanmış olduğu yazılı belge kuzey Moğolistan’da bulunan Göktürk harfleri ile yazılmış kitabedir. Bu kitabeyi yazan şahıs “Ben Kırgız oğluyum” ifadesin! kullanmıştır. Suci kitabesinin bir Kırgız beyine ithafen inşa edilmiş olduğu “Ben Kırgız oğlu Boyla Kutlug Yargan Kutlug Bağa Tarhanın buyruklarının ügesiyim” cümlesinden anlaşılmaktadır. Ötüken Kırgızları’nın Suci yazıtları başta olmak üzere Talas yazıtları gibi Göktürk harfleri ile yazılmış kitabeleri vardır.

    Dünya destanları hakkında araştırmalar yapan ünlü bilim adamı V.Jirmunsky, Manas Destani’nı oluşturan tarihi olayların ancak 15 ve 18. asırlarda geçtiği görüşündedir. Ayrıca, Manas’ın tarihinin tamamen şekillenip bitişini, 16-17. yüzyılda görülen Kalmuk savaşlarının aydınlattığı fikrini savunmaktadır. Kırgız edebiyatçısı Yunusaliev ise destanın 9-11. asırlarda oluştuğu fikrindedir. Bernştam ve Yunusaliev’in destanın oluşumu ile ilgili beyan etmiş oldukları asırlar birbirine yakındır.

    Dr. Moldobayev, “Manas Destanı”nın muhtevasında yer bulmuş tarihi olayları aşağıdaki yedi devre ayırmıştır. Bunlar:

    1) Hunlar ve onların devri (M.Ö yüzyıl, M.S 5. yüzyıl)
    2) Eski Türk ve Kırgız devri (6-9. yüzyıl)
    3) Kara Kıtay ve Karahanidler devri (9-12 yüzyıl)
    4) Moğol devri (13. yüzyıl)
    5) Altınordu ve diğer hanlıkların devirlerindeki tarihi hadiseler (14-16. yüzyıl)
    6) Cungar ve Ayrat- Kalınlık devri (15-18. yüzyıl)
    7) Son dönemde yapılan ilaveler (19-20. yüzyıl)




+ Yorum Gönder


manas destanı,  türk destanları,  MANAS DESTANI,  manas destanı ile ilgili söz