+ Yorum Gönder
Türk Tarihi ve Türk kültürü Forumunda Manas destanı adeta bir tarih ve folklor ansiklopedisi gibi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Harbi @ kız
    Bayan Üye

    Manas destanı adeta bir tarih ve folklor ansiklopedisi gibi








    Manas destanı adeta bir tarih ve folklor ansiklopedisi gibi

    Edebiyatımızın en büyük destanlarından biri olan Manas Destanı hakkında bilgi.



    Kırgız Türklerinin millî destanı olan Manas Destanı, 500 bin mısradan fazla ve tamamen manzumdur. Destan Manas’ın oğlu Semetey, torunu Seytek ile ilgili kısımlardan ve yine Manas destanının çerçevesine giren Er Töstük ile Colay Han destanlarından oluşmaktadır. Kırgız Türkleri arasında geniş bir kahramanlık hikâyesi olarak 11.ve 12. yüzyıllarda oluşmaya başlayan, kısa bir sürede büyük bir Türk destanı halini alan Manas, en eski Türk destanlarının motiflerinden, mitolojik unsurlardan da izler taşıyan dünyanın en büyük destanıdır.



    Manas destanı adeta bir tarih ve folklor ansiklopedisi gibi Kırgızların bütün gelenek ve göreneklerini, törelerini, inançlarını, dünya görüşlerini, başka milletlerle olan ilişkilerini, masallarını ve ahlak anlayışlarını ifade eder. Destan, Kırgızların iç ve dış düş*manları, Budist Kalmuklar, Çin*liler, kısmen de Uygur ve diğer Orta-Asya Türk kabileleriyle yaptıkları hürri*yet mücadelesini konu alır. Manas’da adı geçen coğrafî yerler, mü*cadele edilen kavimler, tarihî ve coğrafî gerçeklere uygundur. Destandaki olaylar sihir ve büyüye bağlı olarak hayalî sahnelerde geçse de diğer taraftan destan çok realist bir üsluba sahiptir. Adeta gerçek bir roman gibidir.


    manas-destani.jpg

    Manas Destanını kopuz eşliğinde şarkı söyleyip, tıpkı bir meddah gibi çeşitli hareketlerle destanı bir tiyatro oyunu gibi sergileyen kişilere Manasçı denir. Manasçılar, destanın tamamını ezbere okurlar. Manasçılar, destanı bilme derecelerine göre de ikiye ayrılırlar. Destandan bazı parçaları, epizodları bilip anlatanlara Şala Ma*nasçı (Yarı Manasçı), destanın tamamı*nı usulüyle anlatanlara da Nagız Manasçı (Gerçek Manasçı) denilir. Ger*çek manasçılar destanın üç büyük kolunu bü*tün epizodlarıyla, kesintisiz olarak anla*tırlarsa birkaç ayda, kesintili olarak anlatırlarsa ancak altı ayda anlatabilirler. Manasın bir kısmını söyleyenlere ise Ircı denmektedir. Manasçı destanı anlatırken kendi zamanında etki altında kaldığı olayları ve kendi duygu ve düşüncelerini de destana katabilir. Bilinen en eski ve efsa*nevi manasçı, Keldibek adlı Manasçıdır. Tabi onun ardından birçok ünlü Manasçı yetişmiştir.



    Üç büyük koldan ibaret olan Manas destanının bu üç koluna Manas Üçlüğü adı verilmektedir. Manas adını taşıyan birinci kısmı; kahramanın doğuşu, güç sahibi olarak kendini tanıtması, Kırgızlar arasındaki mücadelelerde şöhret kazanması, Kalmuklara karşı elde etliği başarılar, Kırgızları bir bayrak altında toplaması, ülkesini düşman istilasından kurtarması gibi olay örgülerinden oluşur. Manas'ın öldürülmesinden sonra, Kırgız*lar arasındaki iç çekişmeler artar, hâki*miyet mücadelesi yeniden başlar.



    Destanın Semetey ve Seytek kollarında ise daha çok Kırgızla*rın kardeş kavgaları, şahsî mücadeleler, hanlar ve beyler arasındaki vu*ruşmalar anlatılır. Semetey'den adını alan ikinci bölümde, Manas'ın karısı Kanıkey, ve annesi Çıyırdı, küçük Semetey'i yanlarına alarak Buhara'ya, Manas'ın kayınbabası Temir Han'ın yanına giderler. Semetey burada dayısı İsmail'in yanında on dört yaşına kadar kim olduğunu bilmeden büyür. Kim olduğunu öğrendiğinde Talas'a gelir, hâkimiyeti amcalarının ve dedesinin elinden alır. Kır*gızlar arasındaki iç çekişmeler, kanlı vu*ruşmalar devam eder. Sonunda akrabaların*dan İlyas Han, Semetey'i öldürür, karısı Ayçörek'le evlenir.



    Üçüncü bölüm Manas'ın torunu Seytek’in hayat hikâyesinden ibarettir. Seytek de büyüdüğünde ba*basının katillerinden intikamını alır, hâkimiyeti eline geçirir, esir ninesi Kanıkey'i kurtarır.



    Destanın bu üç büyük kolundan başka, Manas destanı içinde kabul edilen Er Töstük ve Colay Han destanları vardır. Bazı ilim adamları bu son iki kolu bağımsız birer destan olarak görürler.



    Kırgızların bu büyük destanını bilim dünyasına ilk defa duyuran kişi Kazak âlimi Çokan Velihanoğlu (1835-1865) olmuştur. Onun ardından Radloff, 1862, 1864, 1869 yıllarında Kır*gızistan’a yapmış olduğu seyahatlerde Manas'dan derlediği parçaları yazıya geçirmiş, bunları Kır*gızca, Rusça ve Almanca olarak yayımlatmıştır. Bu yayınların ardından günümüze kadar Manas destanı ile ilgili çalışmalar durmamış tam tersine hız kazanmış, Manas destanı birçok yönlerden bilim dünyasına konu olmuştur.







  2. Fatma
    Administrator





    Manas destanı nesilden nesile günümüze kadar anlatılan bir destandır. Manas gibi cesuru gelmemiştir dünyaya. Babası ve annesi evlendikten yaklaşık 14 yıl sonra manas doğmuştur. O zamanlarda yaşayan kahinler. Manasın bir yiğit bir kahraman olacağını söylemişlerdir




+ Yorum Gönder


manas destanı