+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Belirtme Sıfatları - Belirtme Sıfatları Nelerdir - Belirtme Sıfatlarının Özellikleri Konusunu Okuyorsunuz..
  1. RüzgarGülü
    Devamlı Üye

    Belirtme Sıfatları - Belirtme Sıfatları Nelerdir - Belirtme Sıfatlarının Özellikleri








    Belirtme Sıfatları - Belirtme Sıfatları Nelerdir - Belirtme Sıfatlarının Özellikleri

    İsimleri sayı yönünden tamlayan; yerlerini işaret eden; özelliklerini belli belirsiz olarak bildiren; onların özelliklerini soran sıfatların tümüne belirtme sıfatları denir. Belirtme sıfatları varlıkların geçici özelliklerini bildirirler:

    Bu adam, o adam, şuradaki adam, (herhangi) bir adam, bir (tane) adam, kaçıncı adam, hangi adam?









  2. Harbi @ kız
    Bayan Üye





    BELİRTME SIFATLARI

    Varlıkları; işaret, sayı, belirsizlik veya soru yönelterek belirten sıfatlara BELİRTME SIFATLARI denir. Belirtme sıfatları dörde ayrılır.
    1. İşaret Sıfatları: Varlıkları işaret yoluyla belirtirler (Bu çocuk çok yaramaz, Şu defter senin mi?)
    2. Sayı Sıfatları: Varlıkların sayılarını belirten sıfatlardır. Dörde ayrılır:
    a) Asıl Sayı Sıfatları: Asal sayılarla ifade edilirler (üç kalem, Adamın onüç biberonu var)
    b) Sıra Sayı Sıfatları: Varlıkların sırasını belirten sıfatlardır (birinci ıraya geç, üçüncü çocuk)
    c) Üleştirme Sayı Sıfatları: Varlıkları bölüştürürlen kullanılan sıfatlardır. (İkişer ikişer pay edelim. beşer kilo)
    d) Kesir Sayı Sıfatları: Bütünün bölünen parçalarını ifade eden sıfatlardır.(yarım düzine, çeyrek ekmek, dörtte üç peynir)
    3. Belgisiz Sıfatlar: Varlıkları belli belirsiz belirten sıfatlardır. (bazız günler, birkaç adam, hiçbir gün)
    4. Soru Sıfatları: Varlıkarı soru yoluyla belirten sıfatlardır. (Hangi çocuk, kaç kitap, nasıl elma)





  3. IŞILAY
    Devamlı Üye
    Belirtme sıfatları alt başlıklara ayrılır:

    a. İşaret Sıfatları

    İsimleri işaret ederek belirten ve yerlerini bildiren sıfatlardır.

    “bu, şu, o, öteki, beriki, böyle, şöyle”

    Bu soruyu kim cevaplayacak?
    Kitabı şu genç almıştı.
    O eşyaları nereye götürüyorsun?
    Öteki sorulara geçiniz.
    Beriki masaları da taşıdık.

    b. Sayı Sıfatları

    İsimlerin sayılarını, bölümlerini, sıralarını, parçalarını kesin olarak belirten sıfatlardır. Sayı sıfatlarının çeşitleri şunlardır:

    i. Asıl Sayı Sıfatları

    İsimlerin sayılarını kesin olarak belirten sıfatlardır:

    Her gün iki saat ders çalışır, bir saat de kitap okurum.
    Bir ağaç bile bırakmamışlar; kesmişler.
    Yüz yıl öncesine geri döndük.
    Türkiye nüfusunun yetmiş milyon olduğu söyleniyor.
    Beş milyon ton patates

    10 cm ip, 2 m kumaş, 100 ton kömür, 3 kg şeker

    ]Başında asıl sayı sıfatlarından biri bulunan bir isme çoğul eki getirilmez. ”Beşevler, Altmışevler, Yedi Cüceler, üç aylar, Kırk Haramîler, beş milyonlar, on milyonlar (banknotlarımız)”gibi örnekler bu kurala uymaz.

    ]Sayı sıfatlarıyla niteleme sıfatları art arda kullanılırsa sayı sıfatı önce gelir:
    iki değerli arkadaş, üç kırık cam

    ii. Sıra Sayı Sıfatları

    İsimlerin sıralarını, derecelerini belirten sıfatlardır.
    “-ncİ” eki ya da nokta kullanılır.

    77. yıl, 11’inci bölük, birinci gün, ikinci gelişimiz
    üçüncü kişiler, ikinci katlar

    ] “ilk” kelimesi birinci anlamındadır:
    İlk (birinci) caddeden sağa dönün.

    ] “son, sonuncu, ortanca” kelimeleri de sıra sayı sıfatıdır:
    son fırsat, ortanca çocuk, sonuncu kişi

    iii. Kesir Sayı Sıfatları

    İsimlerin, bütünün kaçta kaçı olduğunu gösteren sıfatlardır.
    Yüzde bir ihtimal, yarım ekmek, çeyrek (dörtte bir) ekmek, yarıyıl, iki buçuk lira

    ]Bu tamlamalarda tamlanan çoğul yapılabilir.
    Kardeşlerin üçte bir payları var.

    ]Tamlayan çoğul yapılıp tamlananla yeri değiştirilebilir:
    Yüzde otuz artış düşünülüyor.→Düşünülen artış yüzde otuzlarda.

    iv. Üleştirme Sayı Sıfatları

    İsimlerin bölümlere ayrıldığını, bölüştürüldüğünü gösteren sıfatlardır.
    “-(ş)er” ekiyle yapılır.

    Üçer kişi, ikişer elma, yedişer kişi, ellişer milyon, birer gün arayla,

    v. Topluluk Sayı Sıfatları

    Bir defada doğan birden fazla kardeşler için kullanılır.
    Bunlardaki “z” sesi çokluk bildirir.
    Tamlanan çoğul olabilir.
    üçüz bebek, beşiz çocuklar.


    c. Belgisiz Sıfatlar

    İsimlerin sayılarını ve miktarlarını kesin olarak değil, yaklaşık, aşağı yukarı, belli belirsiz bildiren sıfatlardır.

    “bir, birkaç, birçok, az, çok, biraz, birtakım, bütün, bazı, tüm, her, hiçbir, herhangi bir, kimi

    başka / bir / boyut,
    kimi insanlar,
    bir yaz günü,
    bazı sıfatlar
    herhangi bir zaman
    her soru,
    birtakım insanlar,
    birkaç kişi,
    Birçok senelergeçti; dönen yok seferinden.
    tüm insanlar,
    bütün varlıklar

    Bunlardan bazılarının belirttiği isimler çoğul eki alamaz, bazılarının tamlananları çoğul olmak zorundadır; bazılarınınki de yerine göre tekil de olabilir, çoğul da.

    Bütün insan→bütün insanlar
    Birkaç kişi→birkaç kişiler
    Çoğu insan→çoğu bitkiler

    Not: Asıl sayı sıfatı olan “bir” ile belgisiz sıfat olan “bir” karıştırılabilir. “bir” kelimesi “tek” kelimesinin karşılığı ise asıl sayı sıfatıdır. Değilse belgisiz sıfattır.





+ Yorum Gönder