+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Türkiye türkçesindeki ses olayları Konusunu Okuyorsunuz..
  1. RüzgarGülü
    Devamlı Üye

    Türkiye türkçesindeki ses olayları








    TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ SES OLAYLARI

    Kelimelerde zamana ve sahaya bağlı olarak sürekli değişmelerin, gelişmelerin olması dilin canlılığının bir göstergesidir. Dil durağan değil, dinamik bir yapıya sahiptir. Dilin söz varlığını oluşturan kelimelerdeki sesler, heceleri ve kelimeleri oluştururken tarihî süreç içerisinde düşerler, yer değiştirirler, türerler, başka seslere benzerler. İşte bütün bunlar, ses olayları başlığı altında incelenir. Dilde ses olayları, çeşitli sebeplerden kaynaklanır. Bunlardan başlıcaları aşağıda özetlenmiştir:

    Ses olaylarının sebepleri
    a) Dilin ses özellikleri: Türkçede kelime sonunda b, c, d, g sesleri olmadığı için Arapça kitâb kelimesi Türkçeye kitap şeklinde geçmiştir. Uzun ünlü olmadığı için de â ünlüsü kısalarak normal a’ya dönüşmüştür.

    b) Başka seslerin etkisi: Bazı sesler, yanlarındaki diğer seslere etki ederek onları kendilerine benzetirler, değiştirirler. Meselâ, anbar kelimesindeki b sesi, yanındaki n’ye etki ederek onu, kendisi gibi dudak ünsüzü olan (m) yapmıştır. Böylece kelime, ambar şekline dönüşmüştür.

    Yaşıl kelimesinin yeşil’e dönüşmesinin sebebi, y ve ş seslerinin inceltici etkisidir.

    c) Vurgu: Türkçede orta hece vurgusu genellikle zayıf olduğu için bu hecedeki ünlüler bazen daralır bazen de düşerler: Tasarıla> tasarla, besileme> besleme, yalınız > yalnız vb. gibi.

    ç) Zayıf sesler: ğ, h, ı, l, n, r, y, z sesleri zayıf sesler olduğu için bazı ses olaylarına sebep olurlar: ağabey > âbi, hastahane > hastane, pek iyi > peki, bir daha> bi daha, soğan> soan, uğur> uur, ınanmak > inanmak.

    d) Söyleyiş güçlüğü ve kakofoni: Bazı seslerin yan yana gelmesi söyleyiş güçlüğüne veya kakofoniye sebep olur. Bu durumda bazı ses olayları olur: büyükcek > büyücek, küçükçük > küçücük, ufakcık > ufacık.









  2. Mine
    Devamlı Üye





    Türkçesindeki ses olayları

    Türkçe veya Türkiye Türkçesi, Ural-Altay dil ailesine bağlı Türk dillerinde bulunan bir dildir. Türk dilleri ailesi bünyesindeki Oğuz öbeğinde bulunur.[5] Türkçe Türkiye, Kıbrıs, Irak, Balkanlar, Orta Asya ve Orta Avrupa ülkeleri başta olmak üzere geniş bir coğrafyada konuşulmaktadır. Ayrıca bu dil, Türkiye Cumhuriyeti, Bosna Hersek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti[1] ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurumsal; İran, Romanya, Makedonya, Kosova ve Irak'ın ise tanınmış bölgesel dilidir. Bunun dışında aynı öbek olan Oğuz Öbeğinde bulunan Azerice ve Türkmence dilleri, Azerbaycan ve Türkmenistan'da konuşulur. Türkçe, konuşulduğu çok geniş coğrafya yüzünden değişik lehçe ve şivelere sahiptir. Dilbilimcilerin lehçe olarak kabul ettiği bu farklılıklar, TDKca ağız veya şive olarak nitelendirilmektedir. Bu lehçelerden "İstanbul ağzı" ya da "İstanbul şivesi, sivrileşerek Türkçenin yazı dili durumuna gelmiştir.[6] Bu yüzden diğer Türkî dillerde ve Anadolu lehçelerinde bulunan açık e ve genizcil n sesleri bulunmaz. Türk alfabesinde, sekiz ünlü harf, 21 ünsüz harf bulunmaktadır, Azeri abecesinde 9 ünlü, 31 ünsüz harf bulunur.[7] Genel olarak Türk Dilleri çok daha fazla sesi olan bir dildir;[8] ancak Türkçede, diğer Türkî Dillerde bulunan //, //,
    /q/, /w/, // gibi sesler de bulunmaz. Türkçe çok geniş kullanımıyla birlikte zengin bir dil olmasının yanı sıra, özne-nesne-yüklem şeklindeki tümce kuruluşlarıyla bilinmektedir. Ayrıca Türkçe sondan eklemeli bir dildir.[9] Bu nedenle kullanılan herhangi bir eylem üzerinden istenildiği kadar sözcük türetilebilir.[10] Türkiye Türkçesi bu yönünden dolayı diğer Türk dilleri ortak ya da ayrık bulunan onlarca eke sahiptir. [11





  3. IŞILAY
    Devamlı Üye
    Ses ve Dil sesi

    HARF ve HARF SİSTEMİ (ALFABE)
    Ses-Harf İlişkisi
    Seslerin birleşmesi,
    hece yapısı ve kelime
    Seslerin Meydana Gelişi
    Seslerin Sınıflandırılması
    I. ÜNLÜLER
    A. ÜNLÜLERİN ÖZELLİKLERİ
    B. ÜNLÜLERLE İLGİLİ SES UYUMLARI
    1. Büyük ünlü uyumu
    2. küçük ünlü uyumu
    C. ÜNLÜLERLE İLGİLİ SES OLAYLARI
    1. ÜNLÜ DÜŞMESİ
    2. ÜNLÜ TÜREMESİ
    3. ÜNLÜ DARALMASI





+ Yorum Gönder