+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Türkçe’de cümleyi oluşturan öğeler Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Mesport
    Moderators

    Türkçe’de cümleyi oluşturan öğeler








    Türkçe’de cümleyi oluşturan öğeler


    Genel olarak şu sıralamaya uyar:

    Özne, tümleç(ler), yüklem.

    Bu sıralanışa uymayan ve yüklemi sonda değil başta ya da ortada bulunan cümlelere “devrik cümle” denir.

    Devrik cümle Ögeleri dilin dil bilgisi kuralları dahilinde genel kurala uygun sıralanmamış cümle olarak tanımlanır.

    Türkçede yüklem sonda bulunur diğer ögelerse önemine göre, vurgulu olan yükleme daha yakın olacak şekilde dizilir. Öyleyse; Türkçede yüklemi cümle sonunda bulunan cümle kurallı cümle, cümle sonunda başka bir ögesi bulunan cümle ise devrik cümledir.

    Türkçede cümlenin ögeleri, cümle içindeki konumlarıyla değil; aldıkları (özne ve belirtisiz nesne ek almaz) eklerle ayrılır. Bu yüzden devrik kurulmuş bir cümle yanlış değildir. Hatta edebi dilde devrik cümlelere sıkça başvurulur.

    Ek almayan iki ögeden biri olan belirtisiz nesne, diğeri özneden her zaman yüklemin önünde olmasıyla ve yüklemin aldığı kişi ekiyle ayırt edilir.

    Örneğin: “Kalem aldım.” cümlesinde kalem belirtisiz nesnedir. Yüklemin almış olduğu -m kişi ekinden anladığımız üzere cümlenin görünmeyen öznesi “ben”dir.

    Yüklemin üçüncü şahısla çekimlendiği cümlelerdeyse anlatım bozukluğu olmasını engellemek için gerçek özne kullanılması gerekebilir.

    Devrik Cümle Örnekleri 1:
    •seni seviyorum ‡seviyorum seni
    •yanıma gel‡gel yanıma

    Devrik Cümle Örnekleri 2:
    Görmüyor musun sana doğru geldiğini?
    Bendim dün gece evinizin önünden geçen.


    Şiirde Devrik Cümle Örnekleri

    Çok insan anlayamaz eski musikimizden
    Ve ondan anlamayan bir şey anlamaz bizden.

    Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,
    Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,
    Ve bir zaman bakacaksın semaya ağlayarak…

    Sular sarardı… Yüzün perde perde solmakta,
    Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta…

    Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller;
    Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller,
    Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?

    Bu bir lisan-ı hafidir ki ruha dolmakta,
    Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta…


    Atasözlerinde Devrik Cümle Örnekleri

    Gülme komşuna, gelir başına.
    Sakla samanı, gelir zamanı.
    Besle kargayı, oysun gözünü.

    Ünlem cümleleri de devrik olabilir.
    Gel buraya!
    Git başımdan!








  2. IŞILAY
    Devamlı Üye





    Cümlenin Öğeleri

    Cümlenin öğeleri veya cümlenin ögeleri; cümlede yüklem ile görev ve anlam yönünden yükleme eşlik eden diğer parçalardan her biri. Cümlenin ögeleri tek bir sözcükten veya sözcük grubundan oluşabilir. ögeler anlamlı ve doğru (kurallı) cümleler kurulabilmesini sağlarlar.[1] Türkçede cümlenin ögeleri şunlardır: Yüklem, özne, nesne, dolaylı tümleç (yer-yön tümleci), zarf tümleci.
    Cümle; bir fikri, bir düşünceyi, hareketi, duyguyu ve olayı tam bir yargı halinde ifade eden kelime grubudur. Bir cümle kurabilmek için en azından bir çekimli fiil (fiil cümlelerinde) ya da ek-fiil almış bir adın (isim cümlelerinde) yüklem görevini üstlenmesi gerekir. Örneğin "koşuyor" kelimesi tek başına bir cümledir.
    Cümlenin diğer ögeleri anlam ve görev yönünden yüklemi tamamlarlar.





+ Yorum Gönder


cumleyi olusturan ogeler