+ Yorum Gönder
1. Sayfa 12 SonuncuSonuncu
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Ses Olayı nedir , Ses Olayları Nelerdir,ses olayına örnekler Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Harbi @ kız
    Bayan Üye

    Ses Olayı nedir , Ses Olayları Nelerdir,ses olayına örnekler








    Ses Olayları Hakkında Bilgi


    Ses Olayı Nedir?: Kelimelerde zamana ve sahaya bağlı olarak sürekli değişmelerin, gelişmelerin olması dilin canlılığının bir göstergesidir. Dil durağan değil, dinamik bir yapıya sahiptir. Dilin söz varlığını oluşturan kelimelerdeki sesler, heceleri ve kelimeleri oluştururken tarihî süreç içerisinde düşerler, yer değiştirirler, türerler, başka seslere benzerler. İşte bütün bunlar, ses bilgisi başlığı altında incelenir. Dilde ses olayları, çeşitli sebeplerden kaynaklanır.

    Ses olaylarının sebepleri

    A) Dilin ses özellikleri: Türkçede kelime sonunda b, c, d, g sesleri olmadığı için Arapça kitâb kelimesi Türkçeye kitap şeklinde geçmiştir. Uzun ünlü olmadığı için de â ünlüsü kısalarak normal a’ya dönüşmüştür.

    B) Başka seslerin etkisi: Bazı sesler, yanlarındaki diğer seslere etki ederek onları kendilerine benzetirler, değiştirirler. Meselâ, anbar kelimesindeki b sesi, yanındaki n’ye etki ederek onu, kendisi gibi dudak ünsüzü olan (m) yapmıştır. Böylece kelime, ambar şekline dönüşmüştür.

    Yaşıl kelimesinin yeşil’e dönüşmesinin sebebi, y ve ş seslerinin inceltici etkisidir.

    C) Vurgu: Türkçede orta hece vurgusu genellikle zayıf olduğu için bu hecedeki ünlüler bazen daralır bazen de düşerler: Tasarıla> tasarla, besileme> besleme, yalınız > yalnız vb. gibi.

    D) Zayıf sesler: ğ, h, ı, l, n, r, y, z sesleri zayıf sesler olduğu için bazı ses olaylarına sebep olurlar: ağabey > âbi, hastahane > hastane, pek iyi > peki, bir daha> bi daha, soğan> soan, uğur> uur, ınanmak > inanmak.

    E) Söyleyiş güçlüğü ve kakofoni: Bazı seslerin yan yana gelmesi söyleyiş güçlüğüne veya kakofoniye sebep olur. Bu durumda bazı ses olayları olur: büyükcek > büyücek, küçükçük > küçücük, ufakcık > ufacık.
    Ses olaylarının sebebini, dildeki en az emek yasasına bağlamak mümkündür.


    DİLİMİZDEKİ BAZI SES OLAYLARI

    Daha önce gördüğümüz yumuşama ve sertleşme ses olaylarındandır. Bunlardan başka şu ses olayları vardır:

    1- Kaynaşma
    Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirilince, araya bir ünsüz girer. Bu ses olayına kaynaşma, araya giren seslere de kaynaştırma harfleri denir. Kaynaştırma harfleri dört tanedir: y s ş n (Kolaylık: Yaşasın)

    Örnek: Bahçe-n-in, iki-ş-er, kapı-s-ı, oda-y-a

    2- Hece (ses) (ünlü) Düşmesi
    İki heceli bazı kelimeler, ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında, ikinci hecedeki dar ünlülerini yitirirler. Bu olaya ünlü düşmesi denir.

    Örnek: Burun - bur-u-nu - burnu (Düşen ses -u-)
    Emir - em-i-ri - emri (Düşen ses -i-)
    Fikir - fik-i-ri - fikri (Düşen ses -i-)
    İçeri - içer-i-si - içersi (Düşen ses -i-)
    Ne + için - niçin (Düşen ses -e-)
    Ne + asıl - nasıl (Düşen ses -e-)
    Nerede - nerde (Düşen ses -e-)

    3- Ses Türemesi
    Bazı kelimeler bir ek veya yardımcı fiille birleşirken yeni bir ses türetirler.

    Örnek: Az-cık - azıcık (Türeyen ses -ı-)
    Zan-etmek - zannetmek (Türeyen ses -n-)
    Öp-cük - öpücük (Türeyen ses -ü-)

    4- Ses Değişmesi
    Bazen bir ses başka bir sese dönüşebilir.

    Örnek: İyi-idi - iyiydi (i - y oldu.)
    Saygı-ile - saygıyla (i - y oldu.)
    Kayıp-oldu kayboldu (p - b oldu, ayrıca ses düşmesi var.)








  2. Ziyaretçi





    55 tane örnek lazım




  3. Harbi @ kız
    Bayan Üye
    55 Tane değil ama bunları bulabildim şimdilik buldukçada eklemeye çalışırım.
    Ünlü Düşmesi

    alın -> alnı
    omuzu -> omzum
    kavuşmak -> kavşak
    savrulmak -> savurmak
    keşif etmek -> keşfetmek
    seyir etmek -> seyretmek


    Ünlü Daralması


    dinleyor -> dinliyor
    anlayor -> anlıyor
    bekleyor -> bekliyor
    alıyor
    bakıyor
    gidiyor



    Ünlü Türemesi


    siliyor
    gidiyor
    bakıyor
    az -> azıcık
    dar -> daracık
    bir -> biricik

    bakakalmak { sürerlilik }
    gidivermek { tezlik }
    gelebilemek { yeterlilik }
    Kurallı bikeşik fillerle oluşanlar bunlar



    Ünlü Değişimi


    ben -> bana
    sen -> sana



    Ünlü Benzeşmesi (Sertleşmesi)


    marketten
    kitaptan
    kasaptan
    balıkçı
    simitçi



    Ünsüz Düşmesi


    minik -> minicik
    küçük -> küçücük
    alçak -> alçalmak
    yüksek -> yükselmek
    ast teğmen -> asteğmen
    üst teğmen -> üsteğmen


    Ünsüz Yumuşaması


    kitapı -> kitabı
    çekiçi -> çekici
    tokatım -> tokadım
    derti -> derdi



    Dudak ünsüzleri


    çenber -> çember
    penbe -> pembe
    çarşanba -> çarşamba
    tonbul -> tombul
    tenbel -> tembel



    Ünsüz benzeşmesi

    giriş-gen = girişken

    dost-dur = dosttur

    Arap-ca = Arapça

    Ayak-da = Ayakta

    Ünsüz Yumuşaması (Değişimi) Kuralı :
    balık balığın

    kitap kitaba

    ağaç ağacı

    kağıt kağıdı

    gözlük gözlüğü

    Ünlü Düşmesi :

    omuz um omzum

    oğul u oğlu

    kahır ol kahrol

    seyir et seyret

    ayır ıntı ayrıntı

    sıyır ık sıyrık

    yalın ız yalnız


    Ünsüz Düşmesi :

    yumuşak cık yumuşacık

    sıcak cık sıcacık

    minik cik minicik

    rast gelmek rasgelmek

    ast teğmen asteğmen

    Ünsüz türemesi:

    his etmek hissetmek

    red etmek reddetmek

    af etmek affetmek

    hak-ı hakkı

    sır-ı sırrı

    Ünlü türemesi:
    dar›dar-a-cık az›az-ı-cık bir›bir-i-cik genç›genc-e-cik

    (Ünlü Daralması) :

    bekle-yor bekliyor

    oyna-yor oynuyor

    gelme-yor gelmiyor

    bakma-yor bakmıyor

    kalkma-yor kalkmıyor
    Ulama:
    Bakkaldan ekmek aldım.
    Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç

    Bu son fasıldır ey ömrüm nasıl geçersen geç

    Kökte ünlü değişikliği:

    ben=bana
    sen=sana vs.

    Dudak ünsüzlerinin benzeşmesi:
    Penbe→pembe canbaz→cambaz saklanbaç →saklambaç anbar→ambar tenbel→ tembel çarşanba→Çarşamba





  4. IŞILAY
    Devamlı Üye
    Ses Olayı nedir

    Ünlü daralması,
    Türkçedeki ses olaylarından biri. "a, e" düz-geniş ünlüleriyle biten sözcükler "-yor" eki ile çekimlendiğinde sözcüğün son hecesinde bulunan geniş ünlüler "ı, i, u, ü" dar ünlülerine dönüşür:
    sakla + yor > saklıyor
    dile +yor > diliyor
    kutla + yor > kutluyor

    Ses türemesi, Türkçede bir sözcüğe, o sözcükte bulunmayan seslerin eklenmesi olayı.

    düp-e-düz / düpedüz

    Ünlü düşmesi, Türkçede görülen bir ses olayıdır. Türkçede birkaç çeşit ünlü düşmesi vardır. Bunlar aşağıda listelenmiştir.

    Ünsüz düşmesi bazı sözcükler ek alırken kök ve gövde ek ile birleşmez, bu esnada kök veya gövdeden bir ünsüz düşer. Bu olaya ünsüz düşmesi denir.

    Ünsüz benzeşmesi ya da ünsüz uyumu, Türkçe dilbilgisindeki ses olaylarından biridir. Bu kurala göre herhangi bir kelimeye eklenen ve ünsüz harfle başlayan yapım ve çekim ekleri kendisinden önceki son harf sert ünsüz ise sert, yumuşak ünsüz ise yumuşak ünsüz harfle başlamak zorundadır:
    dolapta, aşçı, evde vb.

    Ünsüz sertleşmesi Türkçedeki ses olaylarından biridir. Bu kurala göre sert ünsüzle biten kelimeler b, c, d, g ünsüzleriyle başlayan bir ek aldığında, ekin bu ilk ünsüzü sertleşerek p, ç, t, k ünsüzlerinden birine dönüşür.

    Ünsüz yumuşaması, Türkçedeki bir ses olayıdır. Süreksiz sert ünsüzlerle biten sözcüklerin, ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında, sözcüklerin sonundaki ç, k, p, t ünsüzlerinin yumuşayarak - sırasıyla- c, g/ğ, b ve d'ye dönüşmesidir.


  5. Zeyneb
    Bayan Üye
    Türkçe de kaç ses vardı

    Ana dilimiz olan Türkçede 2 ses vardır.Bu sesler de ''ince sesler ve kalın sesler'' dir.

    İnce sesler:İüeö

    Kalın sesler:Aıou'dur.


  6. Ziyaretçi
    performans dan 100 aldım cok sağ olun

  7. Ziyaretçi
    Mukkemmel bir sey cok beğendim

  8. Ziyaretçi
    Sizi seciyorum ama performans ödevinden inşallah yüksek alirm inş.

  9. Ziyaretçi
    Ses olayları ile ilgili 50 cümle

  10. Ziyaretçi
    Doru canım

+ Yorum Gönder
1. Sayfa 12 SonuncuSonuncu


ses olayları nedir,  ses olayı nedir,  ses olayları nelerdir,  ses olayları örnekleri,  ses olaylarına örnekler,  ses olayları ile ilgili örnekler