+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Çekim eki olan sözcükler Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Çekim eki olan sözcükler








    Çekim eki olan sözcükler

    A) İSİM ÇEKİM EKLERİ:

    Çekim eki olan sözcükler.jpg

    1) Çokluk Eki: İsimlerin sayı bakımından çokluğunu bildirirler.

    *elmalar,çocuklar ,öğrenciler.



    2)Hal Ekleri:- i,-e,-den,-de ekleridir.



    *Kitabı ver (belirtme hali)

    *Yola bak (Yönelme hali)

    *Evden geliyorum (Çıkma hali)

    *Sende kaldı (Bulunma hali)

    *Sıradan insanlarla işim olmaz.(Sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur)

    *Bunlar gözde çocuklardır.(Sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur)

    *Sudan sebeplerle yanıma gelme (Sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur)



    3)İyelik ekleri: Eklendiği isimlerin kime ait olduğunu ifade eder.



    *Kitabım,kitabın, kitabı, kitabımız, kitabınız, kitapları iyelik eklerini, ismin başına benim, onun, bizim, sizin, onların zamirlerini getirerek bulabiliriz.



    4) İlgi ekleri (Tamlama Ekleri) :"ın, in, un, ün" biçimindedir.Belirtili isim tamlaması kurar.



    *kapı—n—ın kol—u , müdür—ün oda—sı



    5)Eşitlik Eki : "-ca,--ce" biçimindedir.



    *Sence bu doğru mu?

    *Çocukça davranma



    6)Ek eylem Ekleri :İsim soylu sözcükler yüklem yapma göreviyle kullanılan eklerdir.



    iyi—y-im, iyi—sin, iyi—dir, iyi—y-iz, iyi—siniz, iyi—dirler



    B)FİİL ÇEKİM EKLERİ



    1)Zaman ekleri (Bildirme Kipleri) :Fiillerde hareketin yapıldığı zamanı bildirir.



    *gel—miş (Duyulan geçmiş zaman)

    *oku—du (görülen geçmiş zaman)

    *gid—i—yor (Şimdi geçmiş zaman )

    *yat—acak (Gelecek geçmiş zaman)

    *Şimdi gelir (Geniş geçmiş zaman)



    2)Dilek kipleri:



    *Gider—se—m gelmem (Dilek—şart kipi)

    *Biraz daha oturayım (istek kipi)

    *Ders çalışalım (istek eki)

    *Artık git—meli—y-im (Gereklilik kipi)

    *Bunları da oku—sun (Emir eki)

    *Dışarı çıkın (Emir eki)



    3)Şahıs Ekleri:

    Fiillerde kip eklerinden sonra gelerek hareketi kimin yaptığını ifade eder.

    Geliyor—um, çalışmalı—sın, yaptı- okusak—k , üzülür—üz koşacak—sınız yürüdü—ler



    YAPIM EKLERİ :İsim ya da fiil kök veya gövdelerine gelerek onlardan başka isim ya da fiil türeten eklerdir. Yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını da türünü de değiştirir. Her zaman çekim eklerinden önce gelir. Yapım eki almış bir sözcüğe türemiş sözcük ya da gövde denir.Eğer sözcük yapım eki almışsa basit yapılıdır sözcük çekim eki olsa da basittir



    1)İsimden İsim Yapım Ekleri :



    *Lık: kömür—lük, göz—lük , kulak—lık …

    *lı: Şehir—li , para—lı , ağaç—lı , baş—lı …

    *sız: su—suz, para—sız, ev—siz,

    *cü: göz—cü, sanat—çı, yol—cu, simit—çi,

    *ce: Türk—çe İngiliz—ce

    *daş:Çağ—daş, arka—daş, yol—daş

    *üncü: üç—üncü beş—inci

    *msı:acı—msı ekşi—msi

    *cil:et—cil ben—cil insan—cıl

    *şın: sarı—şın

    *sal: kum—sal kadın—sal

    *ıt: yaş—ıt

    *cağız: kız—cağız çocuk—cağız

    *cık:az-ı-cık küçük—cük

    *tı: horul—tı cıvıl—tı



    2)İsimden Fiil Yapan Ekler :İsim köklerine veya gövdelerine gelerek onlardan fiil türetir.




    *la :su-la, taş-la, uğur-la

    *al: çok-al, az-al, dar-al

    *l: doğru-l, sivri-l

    *a: kan-a, yaş-a, tür-e, boş-a

    *ar: yaş-ar, mor-ar, sarı-ar

    *da: fısıl-da, horul-dagürül-de

    *at: yön-et, göz-et

    *ık: geç-ik, bir-ik

    *ımsa: az-ımsa, benim-se,küçü(k)-mse

    --kır:fış—kır, hay—kır

    --lan:ev—len, rahat—la

    --laş:şaka—laş, der—leş, çocuk—laş

    --sa:su—sa, garip—se önem—se



    3)Fiilden İsim Yapan Ekler:Fiil kök veya gövdelerine gelerek isim yapan eklere denir.



    --ca:düşün—ce, eğlen—ce

    --ocak—ecek: giyecek, yok—ocak, aç—ocak

    --ak:yat—ak, kaç—ak, dur—ak,

    --ga:böl—ge, bil—ge, süpür—ge,

    --gan:çalış—kan, unut—kan, kay—gan

    --gı:sev—gi, çal—gı, as—kı

    --gıç:bil—giç, dal—gıç, başlan—gıç

    --gın:yor—gun, bil—gin, bez—gin, bit—gin

    --ı,--i:yaz—ı, öl—ü, yap—ı, çat—ı, kok—u, doğ—u

    --ıcı—ici:yap—ıcı, gör—ücü, al—ıcı, sat—ıcı,


    --ık—ik:kes—ik, aç—ık, göç—ük,

    --ım—im:say—ım, seç—im, öl—üm, ölç—üm

    --ın—in:yığ—ın, ak—ın, tüt—ün, ek—in,

    --nç:gül—ünç, sev—inç

    --ıntı:kes—inti, çık—ıntı, dök—üntü,

    --ır-er:gel—ir, gid—er, ok—ur,

    --ış-tur—uş, yürü—y-üş,

    --ıt:geç—it, yak—ıt, ölç—üt,

    --ma:gülmeyi severim , konuşmayı bil.

    --mak:gelmek, gitmek

    --tı:belir—ti, kızar—tı,



    Fiilden Fiil Yapan Ekler:Fiil soylu kelimelerden yeniden fiil yapan eklere denir.



    --dır:gül—dür, yap—tır, koş—tur,

    --ala:kov—ala, silk—ele,

    --er:gider, çık—ar,

    --imsa:gül—ümse, an—ımsa,

    --ın:gez—in, gör—ün, sev—in, taşı—n,

    --r:kaç—ır, bat—ır, iç—ir,

    --ş:gör—üş, uç—uş, gül—üş,

    --t:uza—t, sap—ıt, korku—t, üşü—t,

    --ı:sev—il, kır—ıl, sat—ıl








  2. Acil

    Çekim eki olan sözcükler isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder


yapım eklerinin kullanımı ile ilgili resimler