+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türkçe Dersi Forumunda Türkçe Öğretiminde Ortamlar Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Dr Zeynep
    Bayan Üye

    Türkçe Öğretiminde Ortamlar








    Türkçe Öğretiminde Ortamlar


    Türkçe Öğretiminde Ortamlar hakkında bilgi


    Gündelik yaşamımızda her an bir şekilde ana dilimizi kullanıyoruz. Ya dinliyoruz, ya okuyoruz ya yazıyor ya da konuşuyoruz. Toplumdaki herkes birbirleriyle dil aracılığıyla ilişki ve iletişim kuruyorlar. Örneğin biz öğretmenler; eşimizle, çocuğumuzla öğrencilerimizle, komşularımızla sürekli bir iletişim halindeyiz. Bu sözlü iletişimi gerçekleştirirken kullandığımız dilin doğru ya da düzgün olup olmadığını fazlaca düşünmüyoruz. Oysa aynı dili kullanmayı öğrencilerimize öğretirken daha dikkatli ve titiz davranırız. Çünkü dilini doğru ve düzgün öğrenen bireylerin toplumda sağlıklı ilişikiler kuracağını biliriz.

    Ana dili öğretmenin en güzel yollarından birisinin çocukların okuma, dinleme, konuşma ve yazma gereksinimlerini karşılayan zengin bir öğretme-öğrenme ortamı yaratmak olduğunu da hepimiz bilmekteyiz. Böyle bir ortamı yaratmak için değişik araç ve gereçlerden faydalanabiliriz. Bu ortamların kullanılması anadil öğretimine farklı bir zenginlik getirecektir. İşte bu ünitede sizlere Türkçe öğretiminde kullanılabilecek ortamları tanıtacak, değişik örneklerle sizlerin Türkçe öğretim ortamınızı daha zevkli ve verimli hale getirebileceğiniz uygulamalardan söz edeceğiz.

    2. Türkçe Öğretiminde Eğitim Ortamları

    Etkili bir öğretme-öğrenme, iyi bir iletişim sonucu gerçekleşir. İyi bir iletişim ise, öğrencileri etkilemesi ve/veya uyarması söz konusu olan eğitim ortamlarının öğretme- öğrenme sürecinde kullanılmasıyla olanaklıdır. Öğretimde araç-gereçlerden yararlanma, konunun daha etkili olarak sunulması, öğrenmeye açıklık getirilmesi, gözlem olanaklarının artırılması ve öğrencilerin birkaç duyu organına bir anda hitap edilmesi gibi fırsatları yaratmaktadır. Bunların yanısıra araç-gereçlerin, öğrenme zamanından ekonomi sağladığı, öğrenmeyi bireyselleştirdiği, öğrenmenin niteliğini yükselttiği, öğretimi daha verimli ve zevkli kıldığı bilinmektedir.



    Öğretim sürecinde işe koşulan araç-gereçlerin işlevi, öğretmen adına öğretimi gerçekleştirmek değil, öğrenen ile öğrenilenler arasındaki etkileşimi kolaylaştırarak daha etkili ve somut öğrenmelerin oluşmasına katkıda bulunmaktır. Eş deyişle araç-gereçler, ancak öğretmenle birlikte ve öğretmenin çabasıyla işlevsel olabilen öğretme-öğrenme yardımcılarıdır. Kısacası, öğretmenlerin öğretim sürecinde araçgereçlerden yararlanması, öğrencilerde etkili ve kalıcı öğrenmeler oluşturma bakımından önemlidir. Bu durum ilköğretim kademesinde daha çok önemlidir. Çünkü bu dönemdeki öğrenciler, somut işlemsel dönemde bulunmaktadırlar. Soyut düşünme yetenekleri henüz gelişmemiş olup, öğrenmelerini somut yaşantılara dayalı olarak gerçekleştirmektedirler.

    Öte yandan, Ortaöğretimin sonuna kadar gösterilen başarının %42′si ilköğretim dönemindeki başarıyla açıklanmaktadır. Başka bir deyişle, ilkokulda kazandırılacak davranışlar, daha sonraki okul kademelerinde gerçekleştirilecek öğrenmeler için önkoşul niteliğindedir. Bu bakımdan ilköğretim kademesindeki eğitimin nitelikli olması büyük önem taşımaktadır. Nitelikli öğretim ise, öğretmenlerin öğretme-öğrenme sürecinde araç-gereçlerden etkili olarak yararlanmalarını gerektirmektedir. Eğitimde araç ve gereçler hedeflere daha kısa zamanda ulaşmayı ve öğrenmenin kaılcı izli olmasını sağlamasından dolayı öğretmenlerin çeşitli öğretim materyallarerinden yararlanmaları ve sınıf içinde çoklu ortamı oluşturmaları gerekmektedir.

    Kullanılan öğretim materyalleri ile başarı arasında doğrusal bir ilişki olduğu gözlenmektedir. Bu nedenle öğretmenlerin araç ve gereç kullanmaya özen göstermeleri ve bu araçların seçiminde itinalı olmaları beklenmektedir. Türkçe öğretiminde kullanılan araç ve gereç çeşidi hayli fazladır. Eskiden anadili öğretimi daha çok yazılı materyale dayalı olarak yapılırken, çağımızda teknolojinin gelişmesi sonucu görsel-işitsel araçlar, bilgisayar teknolojileri öğretmen ve öğrencilere çalışmalarında büyük ölçüde yardımcı olmaktadır. İlköğretim düzeyinde Türkçe derslerinde kullanılması önerilen araçlar; görsel, işitsel ve görsel-işitsel olmak üzere genelde üç grupta toplanmaktadır. Bu araçları özelliklerine göre şöyle sınıflandırabiliriz.

    Görsel araçlar;
    • kitaplar ve basılı gereçler
    • yazı tahtası
    • projektörler
    • bilgisayar

    İşitsel araçlar;
    • radyo
    • kasetçalar

    Görsel-işitsel araçlar;
    • Televizyon
    • Video

    2.1. Türkçe Öğretiminde Kullanılan Görsel Araçlar

    Türkçe öğretiminde kullanılan görsel araçlar sırasıyla aşağıda tanıtılmaya çalışılmıştır.

    2.1.1. Kitaplar ve Basılı Eğitim Materyalleri

    İlkokulda çocuklarda okuma beceri ve alışkanlığının kazandırılmasında, kitap sevgisinin uyandırılmasında sınıf kitaplığının katkısı büyüktür. Çocuklara kitap sevgisi, okuma zevk ve alışkanlığı, onların ellerine nitelikli kitaplar vermekle kazandırılabilir.

    İyi bir çocuk kitabında bulunması gereken nitelikler nelerdir?

    İyi bir Türkçe kitabında bulunması gereken dört temel unsur vardır. Bunlar şöyle sıralanır;
    • İçerik
    • Biçim
    • Dil
    • Öğreticilik

    İçerik

    Nitelikli çocuk kitapları içerik yönünden öğrencilere;
    • Aile, yurt, ulus, insanlık, doğa ve yaşama sevgisi kazandırır.
    • İncelik, kahramanlık, hakka saygı, haksızlıkla savaşım, başkalarına yardım, mertlik, doğruluk ve özveri gibi değerleri aşılar.
    • Doğru ve yanlış konusunda ölçümler geliştirmelerinde yardımcı olur.
    • Yeni ufuklar açar, onların anlayış ve düşünce yeneteklerini geliştirir.
    • Güzelliğe karşı hayranlık duygularının, şiir sevilerinin ve hayal güçlerinin artmasına olanak verir.
    • Cumhuriyetimizi, devrimlerimizi ve ulusal başarılarımızı tanıtır, anlatır ve benimsetmeye çalışır.

    Biçim

    Çocuk kitaplarında içerik kadar, biçimsel özellikler de önemlidir. Bu nedenle, iyi bir çocuk kitabında bulunması gereken biçimsel özellikler şunlardır:
    • Kapak resimleri kitabın konusuyla ilgili, canlı ve çekici olmalıdır.
    • Kitabın kağıdı olabildiğince sağlam ve en az ikinci hamurdan olmalıdır. Mat renkli kağıda öncelik verilmelidir.
    • Kitap, hacim bakımından ne çok küçük, ne de çok büyük olmalıdır.
    • Harfler, gözü yormayacak biçimde, çocuğun yaşı göz önünde bulundurularak seçilmelidir.
    • Kitap, bol resimli olmalı, bu resimler çocukların hoşlanacağı özellikleri kapsamalıdır.
    • Sayfa düzeni rahat ve çekici olmalı, satırlar arasındaki boşluklar, kenar boşlukları ve paragraflar iyi ayarlanmalıdır.
    • İlköğretim birinci kademede 12 puntodan küçük harflere yer verilmemelidir. İkinci devrede ise en küçük harf 10 punto olmalıdır.
    • Kitap, bez ya da mukavva ciltli ve cilt de sağlam dikişli olmalıdır.

    Dil

    İyi bir ders kitabı, iyi anlaşılır bir kitap demektir. Kullanılan dil, çocuğun dünyasında derhal anlaşılır bir nitelikte olmalıdır. Aynı zamanda Türkçe dersinde kullanılan bir kitap, yazım, noktalama ve cümle düzeni bakımından kusursuz olmalıdır.

    Öğreticilik

    İyi bir ders kitabı, bir konuyu sunar ve geliştirirken yeter derecede basit, anlaşılır bir metot uygulamalıdır. Ders kitabının amacı, öğretmektir. Bir ders kitabını gözden geçirirken ele alacağımız noktalar şunlar olmalıdır:
    • Kitapta baskı yanlışlıkları var mıdır?
    • Kitaptaki bilgi sınıf seviyesinin neresindedir?
    • Kitaptaki bilgiler, önceki derslerde verilen bilgilerle nasıl bir ilişki üzerine kurulmuştur?
    • Kitaptaki öğretim metodu ile öğretmenin öğretim metodu arasında bir ayrılık var mıdır?
    • Bizce önemli sayılan hususlara kitapta da aynı önem verilmiş midir?
    • Öğrencinin anlayamıyacağı noktalar nelerdir?
    • Sorular iyi sorulmuş mudur?
    • Özet yeterli midir?
    • Çocukları tartışmaya götürebilmek için, kitapta ne gibi hususlar ele alınmalıdır?
    • Kitaplardaki bilgileri pekiştirecek kaynaklar nelerdir?

    Sizce Türkçe öğretiminde kitaptan nasıl yararlanılmalıdır? Meslektaşlarınızla tartışınız.

    2.1.2. Yazı Tahtası

    Geleneksel sınıf ortamında her öğretmenin ençok kullandığı araç kara tahtadır. Kara tahta üzerinde renkli tebeşirle yazılan yazı, çizilen şekil, resim ve diyagramlar öğrenmeyi somutlaştırmak için çok sık kullanılan görsel öğretme yoludur. Yazı tahtası;
    • Yeni sözcükleri tanıtmak,
    • Bir göreve ilişkin işlem basamaklarını göstermek,
    • Konuları ana noktalarıyla özet olarak vermek,
    • Bilgi gruplarını ve bu gruplar arasındaki ilişkileri göstermek,
    • Bir sürecin aşamalarını mantıki bir sıra içinde sunmak,
    • Ev ödevi ve proje çalışmalarını açıklamak,
    • Kaynaklar listesini vermek,
    • Araçların çalışma ilkelerini açıklamak,
    • Grafik, tablo ve şemaları açıklamak,
    • Öteki eğitim yardımcılarını desteklemek amacıyla kullanılabilir.

    Kullanım Koşulları

    Yazı tahtasının kullanımında dikkat edilmesi gereken unsurlar şöyle sıralanabilir:
    • Dersten önce yeterli yazı aracı (tebeşir, kalem vb.) ve silgi hazır bulundurulmalı.
    • Tahtaya yazılan harfler sınıfın her tarafından kolaylıkla okunabilecek büyüklükte olmalı.
    • Yazılar düzgün ve okunaklı olmalı.
    • Tahta üzerinde sadece öğrencinin dikkatini çekmek istenilen konu bulundurulmalı.
    • Tahtada yer verilenlerle ilgili sunu ve tartışmalar bittiğinde tahta iyi temizlenmeli.
    • Gerektiğinde renkli yazıcılar kullanılmalı.
    • Tahtanın kenar çerçeveleri ile yazılanlar arasında boşluk kalmasına özen göstermeli.
    • Genellikle tahtanın üst kısımları kullanılmalı.
    • Dışardan gelen ışığın tahtada yansıma yaparak öğrencinin görmesini engellememesi için gerekli önlemler alınmalı.
    • Tahta üzerindeki bilgiler sunulurken işaret çubuğu kullanılmalı.
    • Çizim yaparken cetvel, pergel gibi gereçlerden yararlanılmalı.

    Sınırlılıkları

    Yazı tahtasının araç olarak kullanımında bazı sınırlılıklar da vardır. Bunlar şöyle sıralanabilir:
    • Öğretmenin tahtaya yazarak anlatması zamanını tahtayla konuşarak geçirmesine neden olur. Aynı zamanda öğrenci ile yüz yüze iletişim kurma olanağını da kaçırmış olur.
    • Yazı tahtasına düzgün ve okunaklı yazı yazmak beceri gerektirir.
    • Tebeşir tozu, tahtayı kullananın ve tahtaya yakın oturan öğrencilerin tozlanmasına neden olur.
    • Renk sınırlılığı vardır. Çeşitli renklerde tebeşir bulunsa bile hepsi koyu renk yüzey üzerinde aynı oranda iyi görünmeyebileceğinden bir kaç renk ile sınırlı kalınabilir.

    Türkçe öğretiminde yazı tahtasından nasıl yararlanılmalıdır?

    Türkçe öğretiminde yazı tahtasından nasıl yararlanabiliriz sorusu akıllara önce “güzel yazı yazma becerisinin kazandırılmasında” yanıtını akla getirir. Öğrencilere ana etkinlik olarak güzel yazı eğitiminin yazı tahtası aracılığıyla verildiği gerçektir. Ancak, yazı tahtası, örneğin eş ve zıt anlamların sunulmasında da rahatlıkla kullanılabilir. Uzun parçaların yazılması vakit aldığından okuma becerisinde kullanılması fazla ekonomik olmayan yazı tahtası dilbilgisi çalışmalarında da çok kullanışlı bir ortamdır. Yazı tahtası kelimeler arası ilişkiyi göstermek açısından rahatlıkla kullanılabilecek bir ortam özelliğini taşır.

    2.1.3. Tepegöz

    Tepegöz saydamı olarak bilinen şeffaf levhaları ekrana yansıtmaya yarayan araca tepegöz denir. Tepegöz görüntüyü büyük yatay bir yüzeye konulan saydam materyalden geçirerek yukarı doğru verirler. Saydam materyalden geçen ışık tepegözü aydınlık ortamda da kullanmaya olanak tanıyan parlak bir görüntü verir. Saydam materyalleri tepegözde kullanırken odanın ışıklarını açık bırakabilir ve öğrencilerinizlede yüz yüze ileşitiminizi sürdürebilirsiniz.

    Yararları

    Tepegözün eğitimde kullanılmasında birçok yararları vardır. Bunlar şöyle sıralabilir;
    • Hem küçük gruplarla hem büyük gruplarla yapılan öğretim etkinliklerinde kullanılabilir.
    • Aydınlık ortamlarda karartmaya gerek kalmadan kullanılabilir.
    • Fazla karmaşık ve bozulacak parçası yoktur.
    • Saydamları uygun koşullarda saklandıklarında ömürleri de uzun olur.
    • Kullanımı en kolay projeksiyon makinasıdır.
    • Karmaşık kavramların öğrenilmesini kolaylaştırır.
    • Tahta yerine kullanılabilir.
    • Diğer görsel araçları destekleyici şekilde kullanılabilir.
    • Öğrencilerle yüzyüze iletişime olanak verir.
    • Zamandan ekonomiklik sağlar.
    • Görme duyusuna hitap ettiğinden etkili ve verimli öğrenme sağlar.

    Sınırlılıkları
    • Tepegöz saydamları uygun koşullarda saklanmaz ise çok çabuk yıpranabilir, bozulabilir.
    • Tepegöz, projeksiyon perdesine göre uygun bir konuma konulmazsa ya projektörün kendisi öğrencilerin görmesini engeller ya da öğretmenin gölgesi perdeye düşer.
    • Görüntüleri orantısız iletebilir.
    • Pahalı bir araç olarak da görülebilir.
    • Öğretmen tepegöz saydamlarını kendisi hazırlamak zorunda kalabilir.

    Tepegözü kullanırken öğretmenin dikkat etmesi gereken hususlar nelerdir?

    Tepegözün Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
    • Tepegöz bir sehpanın veya masanın üzerine konmalıdır.
    • Perdeye yakınlığı önemlidir. Perdeden uzaklaştıkça, görüntü büyür ancak netlik bozulabilir.
    • Perde ile yansıtıcı arasında 90 derecelik açı olmalıdır.
    • Saydam üzerindeki semboller kalem veya sopa yardımı ile anlatılmalıdır.
    • Kullanan kişinin gölgesi düşmemelidir.
    • Konu ile ilgili önemli noktalar gösterim sırasında farklı şekillerde gösterilmelidir.
    • Tek bir mesaj gösterilmelidir.
    • Saydamlar dikkatlice korunmalıdır.
    • Saydamların üzerindeki semboller mesaj düzenleme ilkelerine göre hazırlanmalıdır.
    • Herbir saydam için kimlik kartı düzenlenmelidir.
    • Kullanım planı yapılmalıdır.
    • Öğrenciler için uygun oturma, gözleme, izleme biçimleri kararlaştırılmalı ve uygulanmalıdır.
    • Konularla ilişkilendirilmelidir.
    • Tepegözün çalışırlığı kontrol edilmelidir.

    Türkçe öğretiminde tepegözden nasıl yararlanılabilir?

    Tepegöz, saydamların önceden hazırlanabilmesi ve bir kez hazırlanan ders materyalinin defalarca kullanılabilmesi açısından bulunmaz bir ortamdır. Türkçe öğretiminde tepegözden çok farklı amaçlarla faydalanabilirsiniz. Sizlerin kuşkusuz çok daha genişletebileceğiniz örnekleri şöyle sıralayabiliriz:
    • Önceden hazırlayabileceğiniz saydamları tepegözden yansıtarak, değişik cümle yapılarını, öğelerini ve birbirleriyle bağlantılarını gösterebilirsiniz.
    • Parçalara başlık bulma, parçanın anafikrini bulma ya da eksik bırakılan fikri tamamlama şeklinde çalışmalar yapabilirsiniz.
    • Saydamlara çizilmiş resimler aracılığıyla konuşma becerilerini istediğiniz dil becerisine göre yönlendirebilirsiniz, hatta sadece resmi yansıtarak öğrencilerinizden bir komposizyon yazmalarını isteyebilirsiniz.








  2. Acil

    Türkçe Öğretiminde Ortamlar isimli yazıya yorum yazın.





  3. Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder